Μεσόγειος 7

Παρασκευή 12 Ιούλη. Δύο τουλάχιστον ερωτήματα πρέπει να απαντήσουμε. α) Τι θέλει ο τουρκικός ιμπεριαλισμός στη λιβύη; Και β) Δεν έρχεται η Άγκυρα σε αντίθεση και με την Μόσχα στο λιβυκό πεδίο μάχης αφού η δεύτερη υποστηρίζει επίσης τον Haftar;

Αυτό που λέει δυνατά το τουρκικό καθεστώς είναι ότι θέλει να κάνει συμφωνία οριοθέτησης αοζ με την λιβύη (;;;;!!!!), συνεπώς θέλει μια φιλική κυβέρνηση· και τέτοια είναι η «αναγνωρισμένη». Τα τουρκο-λυβικά όρια αοζ ανήκουν στην ίδια κατηγορία προπαγανδιστικής βλακείας με το θεώρημα περί αοζ του Καστελορίζου! Το τουρκικό καθεστώς χρησιμοποιεί αυτήν την «αιτιολόγηση» για εσωτερική κατανάλωση.

Το ΑΚP, μετά τις αραβικές εξεγέρσεις / επαναστάσεις του 2011, απέκτησε προνομιακές σχέσεις με τα ισλαμικά – ισλαμοδημοκρατικά αραβικά κόμματα (ή ενίσχυσε ήδη υπαρκτές ιδεολογικές σχέσεις) σ’ όλη την αραβική ζώνη. Μπορεί να έχασε τον ισλαμοδημοκράτη Morsi στο Κάιρο (μετά την χούντα Sisi), αλλά διατηρεί σχέσεις με το “κίνημα Ennahda”, το δεύτερο σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμμα στην τυνησία, που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό. To “κόμμα δικαιοσύνης και ανάπτυξης” στη λιβύη (κόμμα της «μουσουλμανικής αδελφότητας») δεν είναι ισχυρό όσο το τυνησιακό, και έχει διάφορα εσωτερικά προβλήματα. Ωστόσο η πλήρης επικράτηση του Haftar θα είναι δικτατορική, και θα βγάλει την μουσουλμανική αδελφότητα ξανά στην παρανομία (όπως ήταν επί Καντάφι).

Αυτό που λογικά επιδιώκει η Άγκυρα στηρίζοντας την «αναγνωρισμένη» είναι αυτό που επιδιώκει και η ίδια η «αναγνωρισμένη», και θα είναι χρήσιμο στο «κ.δ.α.»: συμβιβασμούς εκ μέρους του Haftar, τέτοιους που θα διατηρήσουν μια κάποια πειστική επίφαση δημοκρατίας στη λιβύη. Δύσκολο – εξού και η Άγκυρα είναι υποχρεωμένη να υποστηρίξει στρατιωτικά την «αναγνωρισμένη».

Εννοείται ότι αν επιτευχθεί μια τέτοια επίφαση, οι τουρκικές επιχειρήσεις θα έχουν κάποιο πεδίο δράσης στη λιβύη. Εξάλλου στην Άγκυρα μιλούν για την «πολιτική για την αφρική»: πράγματι το τουρκικό καθεστώς έχει δείξει ιδιαίτερη φροντίδα για την εξασφάλιση επενδύσεων για τα αφεντικά του τόσο στην υποσαχάρια αφρική όσο και στο Μάγκρεμπ και το σουδάν· όπου έχει εξασφαλίσει (απ’ το προηγούμενο καθεστώς) και στρατιωτική βάση.

Όσο για το ενδεχόμενο τριβής με την Μόσχα; Το ρωσικό καθεστώς είναι ρεαλιστικό και προφανώς καταλαβαίνει τα συμφέροντα των συμμάχων του. Η στήριξή του στον Haftar έχει στόχο την ρωσική «παρουσία» (άμεση ή/και έμμεση) στην κεντρική Μεσόγειο· όχι υποχρεωτικά την πλήρη επικράτησή του. Φυσικά όχι μόνο η Ουάσιγκτον αλλά και το Παρίσι και το Λονδίνο ενοχλούνται βαθύτατα με μια τέτοια προοπτική (ρωσικής εγκατάστασης, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στη λιβύη).

Συνεπώς Μόσχα και Άγκυρα δρουν μάλλον συμπληρωματικά παρά ανταγωνιστικά στο λιβυκό πεδίο μάχης.

Οι ανίερες εξεγέρσεις και πάλι – κάπου εδώ γύρω…

Σάββατο 13 – Κυριακή 14 Απρίλη. Δεν το έχει πει κανείς απ’ τους γνωστούς «σοφούς» της πρωτοκοσμικής δημαγωγίας: οι εξεγέρσεις στην αλγερία και στο σουδάν δεν είναι δουλειά της cia· ούτε είναι οι «επαναστάσεις των social media» (όπως διαδόθηκε εκ των υστέρων με επιτυχία για τις αραβικές εξεγέρσεις του 2011, ώστε να διαστρεβλωθεί ο χαρακτήρας τους και να μειωθεί η σημασία τους). Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για αυθεντικές μαζικές κινητοποιήσεις διαρκείας, που ξεκίνησαν με απτές, υλικές αφορμές.

Στην αλγερία το καθεστώς Bouteflika (που στηρίζεται στον στρατό) είναι μια πατερναλιστική «σοσιαλίζουσα» δικτατορία, που διαμορφώθηκε σταθερά και συστηματικά μετά τη νίκη της αντι-αποικιακής επανάστασης (κατά της γαλλικής κατοχής) το 1962. Αυτό το μιλιταριστικό καθεστώς, επέζησε του εμφυλίου που το ίδιο προκάλεσε στην δεκαετία του ’90, όταν ακύρωσε τον δεύτερο γύρο των βουλευτικών εκλογών επειδή θα τις κέρδιζε το λαϊκό «ισλαμικό μέτωπο σωτηρίας» (FIS). Το FIS ήταν ένα συντηρητικό ισλαμικό κόμμα, αλλά η βασική του πρόκληση ήταν ότι θα ξαναπέταγε τα γαλλικά αφεντικά (που είχαν ανακτήσει τον οικονομικό έλεγχο του αλγερινού καπιταλισμού μετά την στρατιωτική τους ήττα) στη θάλασσα. Εκείνος ο εμφύλιος (στον οποίο το αλγερινό καθεστώς χρησιμοποιήσε κάθε βρώμικη και προβοκατόρικη τακτική, πάντα με την κάλυψη του Παρισιού) τέλειωσε το 2002· εν τω μεταξύ το 1999 ο Abdelaziz Bouteflika είχε εκλεγεί σαν ο “σωστός” πρόεδρος.

Με εγκεφαλικό απ’ το 2013 (στα 76 του…), καθηλωμένος σε αναπηρικό καρότσι χωρίς ιδιαίτερη επαφή με την πραγματικότητα από τότε, ο Bouteflika «συντηρήθηκε» στη θέση του προέδρου σαν βιτρίνα του στρατού και των μηχανισμών πολιτικής προσόδου της αλγερίας. Μ’ αυτά τα δεδομένα στα μέσα του περασμένου Φλεβάρη ανακοίνωσε ότι θα συμμετάσχει και στις επόμενες προεδρικές εκλογές (ήταν προγραμματισμένες για την φετεινή άνοιξη)· ένα λείψανο βιτρίνα…. Ήταν η σπίθα που άναψε το φυτίλι: στις 22 Φλεβάρη άρχισαν οι καθημερινές μαζικές διαδηλώσεις, οι μεγαλύτερες εδώ και 20 χρόνια. Τα αιτήματα ξεκίνησαν απ’ την εναντίωση στην «αιώνια προεδρία» του Bouteflika και προχώρησαν στην απαίτηση για εκδημοκρατισμό….

Στο σουδάν οι διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος ξεκίνησαν πριν 4 μήνες, όταν αποφασίστηκε ο τριπλασιασμός της τιμής του ψωμιού. Ο τυπικά πρόεδρος Omar al-Bashir ήταν ουσιαστικά δικτάτορας, αφού κέρδιζε πάντα – και με μεγάλη διαφορά – τις όποιες εκλογές. Κι εκεί, το αρχικό αίτημα ξεπεράστηκε στην εξέλιξη των διαδηλώσεων, που έγιναν γενικευμένα αντικυβερνητικές / αντικαθεστωτικές.

Και οι δύο εξεγέρσεις νίκησαν πρόσφατα: τόσο ο Bouteflika όσο και al-Bashir «έπεσαν». Αλλά – υπάρχει ένα γνώριμο «αλλά»: είναι ο στρατός και στις δύο περιπτώσεις που ανέλαβε την εξουσία.

Κι εδώ είναι που η συλλογική μνήμη διατρέχει τις συνειδήσεις. Στην αλγερία ένα απ’ τα συνθήματα των διαδηλώσεων που συνεχίζονται (εναντίον των καθεστωτικών ελιγμών) είναι: Δεν θα γίνει της αιγύπτου! Εννοούν: δεν θα μας ξεγελάσετε με «συνταξιοδοτήσεις»… Στο σουδάν η στάση των διαδηλωτών είναι: Συνεχίζουμε και περιφρουρούμε την επανάστασή μας. Το να υπακούσουμε στην απαγόρευση των διαδηλώσεων [που έχει επιβάλει ο στρατός μετά την «απομάκρυνση» του al-Bashir] είναι σα να αναγνωρίζουμε την κλωνοποίηση της προηγούμενης κατάστασης…

Οι εξεγέρμενοι τόσο στην αλγερία όσο και στο σουδάν αντιμετωπίζουν όχι μόνο τα ντόπια αφεντικά και τους μηχανισμούς τους, αλλά και τους διεθνείς συμμάχους της. Στο σουδάν ο φασιστοκαραβανάς Sisi υποστηρίζει τον στρατιωτικό νόμο. Παρότι η μουσουλμανική αδελφότητα του σουδάν (που συμμετέχει μαζικά στην εξέγερση) έχει διαφορές με εκείνη της αιγύπτου, ο χουντοκαραβανάς χασάπης του Καΐρου φοβάται ότι αν δεν κατασταλεί δια πυρός και σιδήρου στο σουδάν, θα γίνει σημείο αναφοράς (και ενίσχυσης της αντιπαλότητας) στο δικό του καθεστώς. Κάτι ανάλογο ισχύει και για την αλγερία: το πολιτικό ισλάμ είναι υπαρκτή και υπολογίσιμη πραγματικότητα εκεί (παρά την βίαιη καταστολή των ‘90s) και το Παρίσι δεν θα ήθελε να βρεθεί προ δυσάρεστων εκπλήξεων αν το αλγερινό καθεστώς αναγκαστεί να εκδημοκρατιστεί. Κανείς δεν θέλει είτε στο Χαρτούμ είτε στο Αλγέρι κάποιον Mossi ή κάποιον Erdogan… Κανείς δεν θέλει οποιονδήποτε αμφισβητεί τις πρωτοκοσμικές ιμπεριαλιστικές σταθερές.

Ουάσιγκτον και Λονδίνο υποστηρίζουν ήδη την στρατιωτική εξουσία στο σουδάν. Το Παρίσι ίσως σκέφτεται να στείλει στο Αλγέρι την «εγνωσμένης αξίας» στρατοαστυνομία του, για να βοηθήσει στη «δημοκρατικά tested» καταστολή· όπως σκεφτόταν να κάνει στις αρχές του 2011 για να σώσει τον Ben Ali στην Τύνιδα…

Όλα δείχνουν προς την μεριά της καταστολής. Και, ταυτόχρονα, όλα δείχνουν πως σ’ αυτήν την μεγάλη ζώνη του πλανήτη που οι πρωτοκοσμικοί μόνιμα υποτιμούν, ο κοινωνικός (και σχεδόν πάντα ο εργατικός) ανταγωνισμός καίει μόνιμα.

Χωρίς, ευτυχώς, να ζητάει την έγκρισή μας…

Khartoum calling

Πέμπτη 29 Νοέμβρη. Από τότε που το κινεζικό και το τουρκικό καθεστώς άνοιξαν δουλειές στο σουδάν το περιμέναμε. Άργησε, αλλά γίνεται τώρα. Το Χαρτούμ, που συμμετέχει με τουλάχιστον 3.000 πεζικό και αεροπλάνα στην υπό τον τοξικό (και τον άλλο τοξικό, του Αμπού Ντάμπι) εκστρατεία κατά των Houthis στην υεμένη, ανακοίνωσε στο Ριάντ ότι είναι για να φεύγει.

Οι επιδόσεις του τοξικού στη τέχνη του χασάπη (: Khashoggi) είναι η τελευταία και μάλλον η λιγότερο «στρατηγική» αιτία της αλλαγής γραμμής του σουδανικού καθεστώτος. Μετά από 3,5 χρόνια πολέμου εναντίον ενός αντιπάλου (των Houthis) που απ’ την μια μεριά είναι γερά εδραιωμένος στη δυτική υεμένη και απ’ την άλλη δεν έχει ούτε τα όπλα ούτε την υποστηρίξη που διαθέτει το Ριάντ κι όμως (αυτός ο πόλεμος) δεν έχει κερδηθεί και ούτε πρόκειται, ο καθένας μπορεί να κάνει επανεκτίμηση της κατάστασης.

Για το παλάτι της σοαυδικής αραβίας, απ’ την άλλη μεριά, το να την κάνει ένας βασικός σύμμαχος την ώρα που όλο και περισσότεροι (διεθνώς) το κατηγορούν για εγκλήματα πολέμου στην υεμένη, δεν είναι απλά μείον μερικές χιλιάδες όπλα. Είναι, κυρίως, το υπονοούμενο «τώρα βγάλτα πέρα μόνος σου».

Μόνο που το πεδίο μάχης του 4ου παγκόσμιου πολέμου που λέγεται «υεμένη» δεν αφορά μόνο τον τοξικό. Αφορά και τους υποστηρικτές του (στον συγκεκριμένο πόλεμο) στο Τελ Αβίβ και στην Ουάσιγκτον. Οπωσδήποτε έχουν το know how να σερβίρουν την στρατιωτική αποτυχία στην υεμένη σα «νίκη του ανθρωπισμού» τους… Ελάχιστους θα πείσουν.

Η βασική λεπτομέρεια; Η θέση της υεμένης στον χάρτη…