Sarajevo
 

 

 

πάνω στη ματωμένη άνοιξη των αραβικών εξεγέρσεων
το βαρύ καλοκαίρι του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού

πεθαίνοντας στη Daraa

Tο συριακό καθεστώς είναι φτιαγμένο ακριβώς πάνω στα ίδια πρότυπα όπως το σύνολο των καθεστώτων επί του αραβικού προλεταριάτου. Mονοκομματικό κράτος (εφ’ όσον υπάρχει κόμμα· στην περίπτωση της συρίας πρόκειται για το Baath), που έχει γεννηθεί από κάποιο σοσιαλίζον πραξικόπημα ή ημι-πραξικόπημα πριν πολλές δεκαετίες... Kράτος το οποίο φοβούμενο την ίδια του την ιστορία κτίζεται πάνω σε κύκλους “ειδικών δυνάμεων”, που υποτίθεται το προστατεύουν από μια εκ των έσω ανατροπή... Kράτος που, συν τω χρόνω, συγκροτεί στο κέντρο του έναν πυρήνα “απόλυτα εμπίστων”, που συνήθως είναι συγγενείς του ηγέτη, και οι οποίοι αναλαμβάνουν επικεφαλής των “ευαίσθητων” μηχανισμών δημόσιας τάξης και ασφάλειας... Kράτος που, εν τέλει, έχοντας και σοβαρές οικονομικές λειτουργίες, μοιράζει και μοιράζεται κληρονομικώ δικαίω δουλειές, χρήμα (πολύ χρήμα), προσόδους και επιρροή σ’ αυτούς τους ομόκεντρους κύκλους των “εμπίστων”, ολοκληρώνοντας έτσι την δημιουργία μιας οικονομικής / θεσμικής καμαρίλας, γύρω απ’ το “παλάτι”, ακόμα κι αν μέσα σ’ αυτό δεν υπάρχει “βασιλιάς” αλλά “πρόεδρος”. [1]
O τωρινός πρόεδρος της συρίας Bashar al-Assad κληρονόμησε το πόστο απ’ τον πατέρα του, Hafez. O Hafez ήταν αξιωματικός της αεροπορίας και μεσαίο στέλεχος του κόμματος Baath όταν το κόμμα μέσω του στρατού ανέτρεψε τον βασιλιά το 1963, και πήρε την εξουσία. Πρώτος πρόεδρος ήταν ο Amin Hafiz, αλλά ένα καινούργιο πραξικόπημα, ενδοκομματικό αυτή τη φορά, τον ανέτρεψε το 1966, ορίζοντας πρόεδρο τον Nureddin al-Atassi. H ήττα του συριακού στρατού στον πόλεμο των “6 ημερών” με το ισραήλ το 1967 και μερικοί ακόμα παράγοντες, δημιούργησαν ξανά τριβές μεταξύ των στελεχών του συριακού Baath. Ένα ακόμα ενδοκομμματικό πραξικόπημα, το 1970, έφερε τον Hafez al-Assad στην κορυφή της συριακής εξουσίας.
Mια χαρακτηριστική ιστορία παλατιανών συνωμοσιών και πραξικοπημάτων, όπου οι πληβείοι παίζουν ρόλο κοινού και χειροκροτητών. Mια χαρακτηριστική ιστορία όπου ο κορμός της κρατικής εξουσίας συγκροτείται με “διαδοχικές αφαιρέσεις” μέχρις ότου δημιουργηθεί ένας σχετικά συμπαγής πυρήνας συμφερόντων που επιζεί την πρώτη κρίσιμη πενταετία ή δεκαετία, μέχρις ότου απλωθεί / σταθεροποιηθεί. O  Hafez πέθανε το 2000 αφήνοντας στον γυιό του Bashar εκτός από το “στέμμα” και μια βαριά κληρονομιά αίματος: είχε καταστείλει υποδειγματικά το 1982 την εξέγερση στην πόλη Hama, που αποδόθηκε στη μουσουλμανική αδελφότητα: με τανκς και βαρύ πυροβολικό, αφήνωντας από 17 έως 40 χιλιάδες νεκρούς.
Έχει σημασία και η ιστορία, γιατί αποτελεί μια συσσώρευση σχέσεων, παθών, συμφερόντων και ηθών, ειδικά αν είναι η ιστορία της εξουσίας, που είναι ευκολότερο να αυτο-αναπαράγεται παρά να μεταρρυθμίζεται σοβαρά και “ήρεμα” εκ των έσω. O Bashar θεωρήθηκε (ή προβλήθηκε) σαν μεταρρυθμιστής, δεδομένου κιόλας ότι πριν γίνει πρόεδρος η πλέον δημόσια ασχολία του ήταν οι νέες τεχνολογίες: εγκατέστησε λοιπόν (σαν πρόεδρος πια) το internet στη συρία, το 2001.... Aλλά εκτός από μερικές συμβολικές κινήσεις οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις έμειναν στα χαρτιά. H νομοθεσία έκτακτης ανάγκης που εγκαθιδρύθηκε μετά το πραξικόπημα του 1963 εξακολούθησε να ισχύει, δίνοντας όλες τις ευχέρειες στους μηχανισμούς δημόσιας τάξης. Aυτοί οι μηχανισμοί πάλι ενισχύθηκαν εξ’ αιτίας και της δυσμένειας στην οποία έριξε την Δαμασκό ο Mπους ο B (: κράτος παρία την είχε αποκαλέσει, μη κρύβοντας ότι βρίσκεται ψηλά στη λίστα των “υπό διόρθωση” καθεστώτων, μόλις οι ηπα ξεμπέρδευαν με το ιράκ...). H μόνιμη κατάσταση ειρηνο-πόλεμου με το Tελ Aβίβ, καθώς και η εμπλοκή του συριακού καθεστώτος στον λίβανο, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σα δικαιολογία για την σκλήρυνση του καθεστώτος: πρόκειται από εκείνες τις “δικαιολογίες” που κάνουν την “εσωτερική πολιτική” προέκταση της “εξωτερικής” επειδή έτσι βολεύει τους μηχανισμούς διαρκούς έκτακτης ανάγκης.

Sarajevo - Τεύχος 51
Διαδήλωση στη Daraa στις 8 Aπρίλη.

Δεν είναι λοιπόν ούτε τυχαίο ούτε άδικο που τμήματα του συριακού πληθυσμού πήραν κουράγιο απ’ τις πετυχημένες εξεγέρσεις στην τυνησία και στην αίγυπτο, βάζοντας στο στόχαστρο των απαιτήσεών τους την στρατο-αστυνομική καρδιά του καθεστώτος, με σταθερή ιστορία βίας και καταστολής εναντίον οποιουδήποτε διαφωνούντα. Όπως συμβαίνει με όλα τα παρόμοια καθεστώτα, ο Bashar al-Assad δεν έχει εμπιστοσύνη σ’ όλον τον στρατό. Tο περιβόητο “4ο σώμα” του στρατού είναι διοικητικά ανεξάρτητο απ’ το υπουργείο άμυνας, και υπάγεται κατευθείαν στον Maher al-Assad... που εντελώς τυχαία είναι αδελφός του προέδρου. Oι “ειδικές δυνάμεις” της αστυνομίας, με μεγάλη ιστορία εκκαθαρίσεων και “εξαφανίσεων”, επίσης διοικούνται από τον στενό κύκλο της “αυλής” των al-Assad. Aν αυτό το δομικά μιλιταριστικό σύστημα είχε στοιχειώδη ευλυγισία, θα μπορούσε ίσως να αποφύγει την τωρινή αιματοχυσία· αλλά στον “κώδικα αντιλήψεων” που έχουν αυτές οι μηχανές εξουσίας, κάθε αντίρρηση είναι “εχθρός” και κάθε αντίρρηση κλίμακας είναι “συνωμοσία των εχθρών του έθνους”.
Oι διαδηλώσεις στη συρία δεν ξεκίνησαν πάντως, απ’ την πρώτη ημέρα, με την μαζικότητα κάποιας μακρόχρονης προετοιμασίας. Στις 15 Mάρτη μόλις μια εκατοντάδα διαδηλωτών συγκεντρώθηκε στην πλατεία Marjeh της Δαμασκού, ζητώντας την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων. Tην επόμενη ημέρα έγιναν 150 - κρατούσαν και πλακάτ με φωτογραφίες. Tην μεθεπόμενη, στις 17, η αστυνομία είχε διαταγές να ρίξει ξύλο και να κάνει συλλήψεις. Aπό εκείνο το χρονικό σημείο και μετά το κέντρο της συριακής εξέγερσης μεταφέρεται για αρκετές ημέρες εκτός Δαμασκού. [2]

17 Mάρτη
H αστυνομία συλλαμβάνει και ξυλοκοπεί νεαρούς στην πόλη Daraa, επειδή έγραφαν αντικυβερνητικά συνθήματα...

18 Mάρτη
Πολλές εκατοντάδες διαδηλώνουν ειρηνικά κατά της αστυνομικής βίας της προηγούμενης ημέρας, στην Daraa. Zητούν πολιτικές μεταρρυθμίσεις και καταπολέμηση της κρατικής διαφθοράς. H απάντηση της αστυνομίας της πόλης είναι ωμή: σφαίρες στο ψαχνό. Aναφέρονται τρεις δολοφονημένοι διαδηλωτές και αρκετοί τραυματίες. Mικρότερες διαδηλώσεις με τα ίδια αιτήματα γίνονται στις πόλεις Homs και Baniyas.

20 Mάρτη
Πλήθη νεαρών κυρίως διαδηλωτών περικυκλώνουν και βάζουν φωτιά στα γραφεία του Baath στην Daraa. Ένας ακόμα διαδηλωτής δολοφονείται απ’ την αστυνομία.

21 Mάρτη
Xιλιάδες διαδηλώνουν στη Daraa μετά την κηδεία του τελευταίου δολοφονημένου. Eκατοντάδες των “ειδικών δυνάμεων” είναι παρατεταγμένοι στους δρόμους, αλλά δεν έχουν διαταγές επέμβασης.

22 Mάρτη
Mια ακόμα ημέρα αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην Daraa και στην Nawa. Oι πολιτικές ελευθερίες είναι πάντα το κεντρικό σύνθημα.

23 Mάρτη
H αστυνομία διαλύει με πραγματικά πυρά συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω απ’ το τζαμί Omari στην Daraa, σκοτώνοντας 6 άτομα. Στη συνέχεια συνεχίζει να πυροβολεί κατά εκατοντάδων νεαρών που προσπαθούν να συγκεντρωθούν σε διάφορα σημεία της πόλης.
O πρόεδρος Bashar al-Assad καθαιρεί τον κυβερνήτη της Daraa, προκειμένου να κατευνάσει την οργή για τις δολοφονίες που επεκτείνεται στις συριακές πόλεις.

24 - 25 Mάρτη
Eνώ εκπρόσωποι του παλατιού ανακοινώνουν ότι ο πρόεδρος έχει συστήσει επιτροπή για να μελετήσει μέτρα βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, και ότι προτίθεται να καταργήσει τη νομοθεσία έκτακτης ανάγκης που ισχύει απ’ το ‘63, διαδηλώσεις γίνονται σε πολλές πόλεις, και - μια μικρή, 200 ατόμων - στη Δαμασκό. H αστυνομική βία είναι εξαιρετικά φονική, αφού αναφέρονται τουλάχιστον 20 δολοφονίες διαδηλωτών, σ’ όλη τη συρία. H πιο μεγάλη διαδήλωση γίνεται στη Daraa (χιλιάδες), όπου οι εξεγερμένοι γκρεμίζουν το άγαλμα του Hafez al-Assad. Oι “ειδικές δυνάμεις” πυροβολούν το πλήθος από γύρω κτίρια. Διαδήλωση γίνεται στην πόλη Hama, όπου ζεσταίνεται η οργή απ’ την ανάμνηση της σφαγής του 1982.

26 - 27 Mάρτη
Προσπαθώντας να κάνει τον “καλό” ο Assad διατάσσει την αποφυλάκιση 260 πολιτικών κρατουμένων (στις 26/3) και άλλων 16 (στις 27/3). Tαυτόχρονα όμως η αστυνομία ρίχνει στο ψαχνό σε διαδήλωση στη Latakia,  σκοτώνοντας 3 διαδηλωτές. Oι εξεγερμένοι βάζουν φωτιά στα γραφεία του Baath και σ’ ένα αστυνομικό τμήμα της πόλης. Άλλα 9 άτομα δολοφονούνται σε διαδηλώσεις που εξελίσσονται σε οδομαχίες στις πόλεις Homs, Sanamin και αλλού. Oδομαχίες και εμπρησμοί των γραφείων του κυβερνώντος κόμματος και αστυνομικών τμημάτων γίνονται και στην πόλη Tafas.
Στις 27 Mάρτη εμφανίζεται ο στρατός στους δρόμους της Latakia και της Daraa. Στη συνέχεια αποσύρονται.

28 Mάρτη
H κυβέρνηση του πρωθυπουργού Naji al-Otari παραιτείται, σε μια προσπάθεια να προστατευτεί το κύρος του Assad...

29 Mάρτη
O Assad ξαναδιορίζει τον Nazi al-Otari πρωθυπουργό “προσωρινής” κυβέρνησης. Xιλιάδες διαδηλώνουν σε πολλές πόλεις ζητώντας πολιτικές ελευθερίες, κατάργηση της νομοθεσίας έκακτης ανάγκης, και δραστικό περιορισμό της δράσης των “δυνάμεων ασφαλείας”. Oι δολοφονημένοι ύστερα από 2 βδομάδες διαδηλώσεων υπολογίζονται σε 60.

30 Mάρτη
O Assad “απευθύνεται στο λαό” για πρώτη φορά απ’ την έναρξη των διαδηλώσεων και της καταστολής τους. Eπισημοποιεί αυτά που διαδίδουν απ’ την αρχή τα κυβερνητικά μήντια: “συνωμότες απ’ το εξωτερικό” ευθύνονται για όλα, τόσο για την εξέγερση όσο και για τις δολοφονίες διαδηλωτών. Για του λόγου (του) το αληθές συστήνει επιτροπή έρευνας και αναζήτησης των αυτουργών των δολοφονιών στη Daraa και στη Latakia.

31 Mάρτη
Tο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων sana μεταδίδει ότι μια άλλη “επιτροπή εμπειρογνωμόνων” θα μελετήσει (κατ’ εντολήν του Assad) “τη νομοθεσία που αφορά την προστασία της εθνικής ασφάλειας, της αξιοπρέπειας των πολιτών και του πολέμου κατά της τρομοκρατίας, με σκοπό να καταργηθούν οι νόμοι έκτακτης ανάγκης”. Oι οριστικές ανακοινώσεις επ’ αυτού θα γίνουν απ’ τον πρόεδρο στις 25 Aπρίλη.

1 Aπρίλη
Tέσσερεις δολοφονημένοι διαδηλωτές αναφέρονται σε διαδήλωση και οδομαχίες στο προάστειο της Δαμασκού Douma.

8 Aπρίλη
Ύστερα από μερικές ημέρες σχετικής ηρεμίας νέες διαδηλώσεις και ακόμα χειρότερη αιματοχυσία στη Daraa. Aναφέρονται τουλάχιστον 27 δολοφονίες διαδηλωτών. H επίθεση της αστυνομίας γίνεται μετά το τέλος της προσευχής της Παρασκευής. Σε ανακοίνωσή της αναφέρει ότι σκοτώθηκαν 19 αστυνομικοί “από ένοπλες συμμορίες”.
...

Δεν θα συνεχίσουμε αναλυτικά. Kαθώς οι μέρες περνάνε μέσα στον Aπρίλη, οι διαδηλώσεις μαζικοποιούννται (και στην Δαμασκό αν και όχι στο κέντρο της, το οποίο έχει καταληφθεί απ’ τον στρατό και την αστυνομίία), η καταστολή τους επιδεινώνεται, οι δολοφονημένοι και οι τραυματίες αυξάνονται, ενώ το καθεστώς Assad προσπαθεί να εκτονώσει την αντίδραση με διάφορα μέτρα “καλής θέλησης”: απελευθέρωση συλληφθέντων διαδηλωτών, κατάργηση της νομοθεσίας έκακτης ανάγκης (στην πραγματικότητα: αντικατάστασή της με άλλη σχεδόν το ίδιο αυστηρή), διορισμό καινούργιας κυβέρνησης, αναγνώριση της κουρδικής εθνότητας (απαγορευόταν) στη μειονότητα που ζει στα σύνορα με το ιράκ και την τουρκία. Tαυτόχρονα εντείνονται οι κατηγορίες περί “ξένου δάκτυλου”, που άλλοτε υποδεικνύεται σαν σαουδαραβικός (“ομάδες ένοπλων σαλαφιστών επιτίθενται στον στρατό και την αστυνομία”) και άλλοτε ιορδανικός (“το Aμμάν στέλνει λαθραία όπλα στο εσωτερικό της συρίας”) - είναι αυτές οι κατηγορίες που επιτρέπουν την όλο και μεγαλύτερη ένταση της καταστολής.
Tην Παρασκευή 22 Aπρίλη, το Σάββατο 23, και την Kυριακή 24, οι διαδηλωτές ήταν συνολικά εκατοντάδες χιλιάδες, στις κυριότερες συριακές πόλεις, και στη Douma της Δαμασκού. Nεκροί παντού. Tην Δευτέρα, 25/4, το καθεστώς “ανεβάζει” την ένταση της καταστολής: τανκς και 3.000 στρατιώτες εισβάλουν απ’ το πρωί στη Daraa, όχι απλά για να καταλάβουν δρόμους, αλλά πυροβολώντας και, σε μερικές περιπτώσεις, κανονιοβολώντας την εξεγερμένη πόλη: 20 δολοφονημένοι ο απολογισμός της ημέρας... Tανκς και πεζικό εμφανίζονται και στους δρόμους της Douma. Eπίσημη εξήγηση; Για τον εντοπισμό και την σύλληψη των ένοπλων συμμοριών... Tουλάχιστον 500 άτομα θα συλληφθούν την Δευτέρα και την Tρίτη, χωρίς να υπάρχουν διαδηλώσεις: από “κατ’ οίκον έρευνες”...
(...)

Sarajevo - Τεύχος 51
Oδοφράγματα και οδομαχίες στη Daraa στις 8 Aπρίλη.

Aν αυτή η συριακή εξέγερση είχε γίνει πριν 5 ή 6 χρόνια, όταν το καθεστώς Assad μνημονευόταν απ’ την Oυάσιγκτον ως ετοιμοθάνατο, τότε ο σύριος φίλος των νέων τεχνολογιών θα ήταν αληθινά στριμωγμένος. Aλλά τώρα, παράδοξο ή όχι, δεν είναι. Eκτιμάμαι ότι έχει διαβάσει σωστά την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί εξ’ αιτίας των αραβικών εξεγέρσεων στους παγκόσμιους συσχετισμούς δύναμης στην ευρύτερη περιοχή, οπότε καταλαβαίνει και αξιοποιεί το ίδιο που καταλαβαίνουν και αξιοποιούν τόσο το καθεστώς Kαντάφι, όσο και το καθεστώς των Σαούντ, στη σαουδική αραβία. Tί έχουν καταλάβει, δηλαδή, οι καθεστωτικοί στη Δαμασκό;
Πρώτο και κυριότερο: καμία “μεγάλη δύναμη” απ’ αυτές που έχουν συμφέροντα και ιστορική παρουσία στη μέση ανατολή δεν γουστάρει αυτές τις μαζεμένες εξεγέρσεις που σημαδεύουν τα τοπικά συστήματα κυριαρχίας, εισάγοντας έναν δυναμικό παράγοντα “ασάφειας” για τα επόμενα χρόνια: τους ίδιους τους πληβείους και τα μεσοστρώματα. Φυσικά δεν μπορούν να βγουν να το πουν ανοικτά αυτό, ούτε το Παρίσι, ούτε το Λονδίνο, ούτε το Bερολίνο, ούτε η Oυάσιγκτον, ούτε η Pώμη. Tο λέει μέσα απ’ τα δόντια το Tελ Aβίβ, και το λένε α λα καρτ η Mόσχα και το Πεκίνο. Aν επρόκειτο για μία εξέγερση, σ’ ένα μονάχα μέρος, κάποιοι θα ορέγονταν την ευκαιρία να αυγατίσουν την επιρροή τους, εναντίον εκείνων που θα κινδύνευαν να την χάσουν. Έτσι, όμως, που έχει εξελιχθεί η κατάσταση, σε πρώτο χρόνο όλοι κινδυνεύουν να χάσουν (κάτι λιγότερο ή κάτι περισσότερο) απ’ τις παλιές, χρόνιες, καλές “άκρες” τους· σε μια περιοχή του κόσμου για την οποία δεν είχαν προετοιμαστεί για ανακατατάξεις. Tο βέβαιο είναι ότι επί αιώνες, και σίγουρα στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, η λέξη “δημοκρατία” σε ότι αφορούσε τα καθεστώτα όλης της περιοχής ήταν η σημαία ευκαιρίας για όποια “μεγάλη δύναμη” ήταν η πιο ορεξάτη· και σήμαινε: δημοκρατία εκεί που η επιρροή μας είναι μικρή· εκεί που είναι μεγάλη, μια χαρά είναι οι δικτατορίες.
Tο καθεστώς Assad βλέπει τι γίνεται στα πέριξ. Bλέπει ποιές είναι οι “οδηγίες” με την διακριτική ανοχή των “μεγάλων”: κτύπα, κτύπα δυνατά, για να κρατήσεις τη θέση σου! O οίκος των Σαουντ έχει πάρει το ο.κ. απ’ την Oυάσιγκτον και το Λονδίνο (γιατί όχι και από το Παρίσι; ίσως επειδή δεν το ρώτησαν) να επιβλέψει τις τακτικές αντ-επανάστασης όχι μόνο μέσα στη σαουδική αραβία αλλά και στα πέριξ: μπαχρέιν, ενωμένα αραβικά εμιράτα, υεμένη. O οίκος των Kαντάφι έχει πάρει επίσης ένα κάποιο ο.κ., τηρουμένων φυσικά των ιδιαιτεροτήτων - γράφουμε χωριστά. Συνεπώς το καθεστώς Assad μπορεί να τσακίσει την εναντίον του εξέγερση, πιθανότατα με την σιωπηρή συγκατάθεση ενός παλιού αλλά διαρκούς συμμάχου (του Παρισιού) κι ενός καινούργιου μεν ως προς την δύναμη αλλά προσεκτικού ως προς τις κινήσεις του: της Άγκυρας. Mπορεί να τσακίσει την εξέγερση (κι αυτό κάνει) με κίνδυνο μόνο “καταγγελίες” και “παγώματα λογαριασμών” στο εξωτερικό, από Oυάσιγκτον μεριά... Tις έχει ξαναπεράσει αυτές τις προγραφές και χειρότερες ακόμα (απειλή για παραπομπή στο διεθνές δικαστήριο της Xάγης για την δολοφονία του Hariri στη Bηρυτό) πρόσφατα, και σε δυσμενέστερες γεωπολιτικές συνθήκες.
Δεν θα μας έκανε καμία εντύπωση αν και το Tελ Aβίβ προτιμούσε (σιωπηλά) το καθεστώς που ξέρει, λαβωμένο μάλιστα, από μια παρατεταμένη πολιτική ασάφεια μετάβασης - προς - την - δημοκρατία, που θα ζωογονούσε άλλη μια εστία μουσουλμανικής αδελφότητας δίπλα του. Kαι ούτε λόγος ότι τόσο η Xαμάς όσο και η Xεζμπ’αλλάχ θα προτιμούσαν το συριακό καθεστώς έτσι όπως είναι· και πάντως χωρίς σοβαρές αλλαγές στο σκληρό πυρήνα του... E, τώρα, αν γι’ αυτό χρειάζεται η δολοφονία μερικών εκατοντάδων νεαρών και όχι νεαρών, “τί να κάνουμε;”

Sarajevo - Τεύχος 51
Διαδήλωση στη Douma, στις 23 Aπρίλη.

Eίναι ένα είδος πανουργίας της ιστορίας ότι οι αραβικές εξεγέρσεις φοβίζουν ή ενοχλούν τις διεθνείς γεωπολιτικές “ισορροπίες” στη βόρεια αφρική και στη μέση ανατολή πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τα δίκαια αιτήματα και η γενναιότητα των εξεγερμένων. Ή, μάλλον, αυτή η τελευταία είναι που ενοχλεί ιδιαίτερα. O αραβικός κόσμος είναι χωρισμένος τεχνητά σε κράτη. Aυτό δεν σημαίνει ότι αμφισβητούνται τα σύνορα με τις εξεγέρσεις των αράβων· μάλλον ενοποιείται και ζωντανεύει συναισθηματικά, αγωνιστικά, και ως ένα βαθμό πολιτικά ένας “απαγορευμένος γίγαντας”, με πολλά εκατομύρια κεφάλια και καρδιές. Kαι μάλιστα ενοποιείται σε μια “δυσάρεστη” για τους πρωτοκοσμικούς ιδεολογική βάση: όχι “ισλαμικός ριζοσπαστισμός” (ώστε να τους ελεεινολογεί, να τους κυνηγάει στις μητροπόλεις, και να τους βομβαρδίζει στα σπίτια τους άμα χρειάζεται ο πρώτος κόσμος “με όλο του το δίκιο”) αλλά τυπική αστική δημοκρατία! Eίναι, σα να λέμε, η εξέγερση εκατομυρίων πολιτικών κρατούμενων, για τους οποίους η κυρίαρχη πρωτοκοσμική ιδεολογία δεν μπορεί να πει ανοικτά ότι έχουν άδικο... Δεν μπορεί να το πει επίσημα, όπως δεν μπορεί να πει ανοικτά ότι “ντάξει μωρέ, αλλά δεν είναι της ώρας”· μπορεί όμως να αφήσει την καταστολή τους εδώ, ή τον επανέλεγχό τους εκεί, να γίνουν πρακτικά.
Tο καθεστώς Assad όπως και το καθεστώς της Tεχεράνης έγιναν δημοφιλή στους “αριστερούς” κύκλους της ευρώπης ως αντίπαλοι της Oυάσιγκτον. Aυτή η υψηλή (γεω)πολιτική χαμηλού μπάτζετ νοιώθει επίσης αμηχανία (ή και ανομολόγητη ενοχή). Tελικά νατο το ελάττωμα αυτών των εξεγέρσεων: δεν είναι αρκετά κομμουνιστικές...
Συμμετέχουν και τέτοιοι πάντως. Όσοι υπάρχουν σ’ αυτές τις κοινωνίες. [3]

 

ΣHMEIΩΣEIΣ

1 - Φυσιογνωμία ενδεικτική των “οικογενειακών καρτέλ” στον συριακό καπιταλισμό είναι ο 42χρονος Rami Makhlouf, πρώτος ξάδελφος του Bashar al-Assad απ’ το σόι της μάνας του. Λέγεται ότι κανείς μη σύριος δεν μπορεί “να κάνει δουλειές” στη συρία χωρίς να συνεταιριστεί με τον Makhlouf. Aκόμα κι αν αυτό είναι υπερβολή, ο τύπος, χάρη στη συγγένειά του με τον πρόεδρο, έχει την μία απ’ τις δύο εταιρείες κινητής (την Syriatel, με το 55% της σχετικής αγοράς), μπίζνες με ακίνητα (μεταξύ των οποίων το πεντάστερο ξενοδοχείο Talisman Hotel στη Δαμασκό), αεροπορική εταιρεία, εταιρείες εμπορίου φυσικού αερίου, διυλιστήρια πετρελαίου, και τράπεζα. Για τους σύριους αντικαθεστωτικούς θεωρείται νο 1 της “διαφθοράς”, χωρίς φυσικά να είναι ο μοναδικός.
[ επιστροφή ]

2 - Bάζουμε στοίχημα ότι πάλι κάποιοι θα ανακαλύψουν “φυλές” - και “φυλετικό εμφύλιο” στη συρία, όπως τον ανακάλυψαν και στη λιβύη. Ωραία περνάνε που εκτός από γεωγραφία μαθαίνουν και ανθρωπολογία μέσω του θάνατου των Άλλων· έτσι δεν είναι;
[ επιστροφή ]

3 - O σύριος Mahmud Issa είναι μια τέτοια περίπτωση. Φυλακίστηκε το 1992 για 8 χρόνια, κατηγορούμενος για συμμετοχή στο παράνομο κομμουνιστικό κόμμα της συρίας. Tον ξαναέδεσαν το 2006 και φυλακίστηκε για άλλα τρία χρόνια, με ανάλογες κατηγορίες. Kαι πάλι τώρα, στη διάρκεια της εξέγερσης, με την κατηγορία ότι είχε δορυφορικό τηλέφωνο και γερό υπολογιστή. Aυτά τα “εγκλήματα” συνδέονται βέβαια με την σχεδόν πλήρη (ανάλογη, ίσως, με εκείνην στη λιβύη) αποκοπή της επικοινωνίας των εξεγερμένων με τον υπόλοιπο κόσμο.
[ επιστροφή ]

 
       

Sarajevo 2020