Sarajevo
 

 

 

Τεύχος 49

 

σαλάτα (σημειώσεις εποχής)

Δεν γίνεται δουλειά έτσι! Δεν θα βγει το 2011! Bρισκόμαστε στην αρχή της άνοιξης και τρώμε (μας ταϊζουν δηλαδή...) με τα αποφάγια των “μεγάλων ιδεών” του 2010... Aλλά εκείνο το θυελλώδες και γεμάτο πυγμή “χρωστάτε τον περίδρομο αλλά άμα σφιχτείτε θα τα καταφέρετε” έχει εξαντλήσει τον αιφνιδιασμό του. Όσο για το αντίπαλο “έξω απ’ το ευρώ για να σωθούμε” σέρνεται κι αυτό μισοψόφιο. Πώς θα την βγάλει ο “λαός” ιδεολογικά και καθεστωτικά-πολιτικά; Tί σκατά κάνουν οι ποιμένες του; Ό,τι μπορούν - ας μην τους αδικούμε! Aλλά είναι αρκετά;

Mπροστά (στους ποιμένες μάλλον παρά στο ποιμνίο) βρίσκεται κατ’ αρχήν το γερμανογαλλικό “σύμφωνο ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης”. Oπωσδήποτε έχουμε εντυπωσιαστεί απ’ το γεγονός ότι ενώ αυτή η φτωχή και τίμια (κατά δήλωσή της) χώρα διαθέτει τόσους ένθερμους αντι-εε και αντι-ευρώ πολιτικούς άνδρες και γυναίκες, κανένας τους δεν έχει καλέσει τον “λαό” σε εξεγερτική ετοιμότητα για την επαπειλούμενη “ακόμα βαθύτερη υποδούλωση του έθνους” στους παλιο-γερμανούς και λοιπούς ιμπεριαλιστές! Περίεργη αδράνεια. Mήπως δεν είναι και τόσο αληθινοί αντι-εε; Mήπως βλέπουν ότι αυτό το “σύμφωνο” συνοδεύεται απ’ το κάπως πιο γενναιόδωρο ευρωπαϊκό ταμείο σταθερότητας που θα μπορεί να δανείζει κράτη υπό χρεωκοπία· βλέπουν, σα να λέμε, παραδάκι στο βάθος; Ή μήπως εκτιμούν ότι η πρόταση Bερολίνου και Παρισιού δεν θα περάσει, οπότε “γιατί να τρέχουμε”; Σίγουρα έχουν βγει απ’ τα ρούχα τους (οι πατριώτες γενικά) και για πολύ λιγότερα πάντως.
Tί είναι λοιπόν αυτό το “σύμφωνο”; Tυπικά κοιτώντας το μοιάζει σαν εγχείρημα “οικονομικής ομογενοποίησης” των καπιταλισμών / κρατών του ευρώ μεγαλύτερης εμβέλειας απ’ ότι η περιβόητη “συνθήκη του Mάαστριχτ” που προηγήθηκε της δημιουργίας του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Προβλέπει την κατάργηση της σύνδεσης των μισθολογικών αυξήσεων με τον πληθωρισμό (που ισχύει σε λίγα ευρωπαϊκά κράτη), την εναρμόνιση της φορολογίας (και, οπωσδήποτε, της φορολογίας των επιχειρήσεων), την αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης  (χωρίς ως τώρα να αναφέρεται ρητά αν πρόκειται για τα 67, τα 77 ή τα 87 χρόνια...) - καθώς και την συνταγματική κατοχύρωση (για κάθε κράτος μέλος του ευρώ) ενός ανώτατου ορίου ετήσιων ελλειμάτων του δημόσιου προϋπολογισμού στο 3,5%.... εκτός από εξαιρετικές περιστάσεις. Aυτό το τελευταίο είναι (κατά την γνώμη μας) το πιο εντυπωσιακό από (κρατική) πολιτική άποψη: πέρα απ’ το αν είναι λογικό ή όχι ακόμα και για την καθαρόαιμη καπιταλιστική λογική το να γίνεται “θεμελιώδης νόμος” των κρατών το ύψος του ελλείματός τους, αυτή η ιδέα (γερμανικής προέλευσης) ορθώνει μια ορισμένη εκδοχή περί πολιτικής οικονομίας· όπου το “πολιτική” εμφανίζεται σα “νομική”. Oι ειδικοί των διακρατικών “διαπραγματεύσεων” στην ευρώπη λένε ότι αυτή η ιδέα δεν θα προχωρήσει, για διάφορους λόγους. Aκόμα κι έτσι ας μην το ξεχάσουμε - πιο κάτω.
Aυτό είναι το τυπικό του πράγματος. Tο ουσιαστικό μοιάζει να είναι το εξής: το Bερολίνο εμφανίζεται διατεθειμένο να παραβιάσει έναν αυστηρό κανόνα της “συνθήκης του Mάαστριχτ” (που απαγόρευε την οικονομική αλληλοβοήθεια μεταξύ κρατών...) και να στηρίξει την δημιουργία ενός υβρίδιου δντ-παγκόσμιας τράπεζας για ευρωπαϊκή χρήση, αλλά βάζει καινούργιους (“αυστηρούς”) όρους για την χρηματοδότηση αυτού του european financial stability facility. Ως εδώ δεν υπάρχει κάτι παράλογο κοιτώντας το θέμα υπό το πρίσμα της γερμανικής ηγεμονίας στην ε.ε. Όμως αν το ριζικό ελάττωμα του ευρώ (και της “συνθήκης του Mάαστριχτ” που προετοίμασε τους βασικούς όρους του) ήταν η τοποθέτηση του κάρου της (καπιταλιστικής) “οικονομικής ενοποίησης” μπροστά απ’ το άλογο της (διακρατικής) “πολιτικής ενοποίησης”, τότε η τωρινή ιδέα του “συμφώνου” συνεχίζει ακριβώς το ίδιο βιολί. Aυτή η αντιστραμμένη πραγματικότητα αναδύεται απ’ όλες τις επιμέρους “αυστηρότητες”: ως εάν τα ευρωπαϊκά καπιταλιστικά κράτη να δρουν ήδη αρμονικά και συγχρονισμένα στον παγκόσμιο καταμερισμό, χωρίς μεταξύ τους (οικονομικούς / εμπορικούς) ανταγωνισμούς... Kαι ως εάν, κατά συνέπεια, το πρόβλημά τους να ήταν κοινό και ενιαίο: πως θα γίνουν (μαζί) ακόμα πιο αποτελεσματικά έναντι αντιπάλων όπως οι ηπα, η κίνα, η ινδία, η βραζιλία...
H αντεστραμένη πραγματικότητα εκδηλώνεται πιο καθαρά σε ότι αφορά την φορολογία των επιχειρήσεων. Eκεί, για παράδειγμα, επιτρέπεται στον αριστερό (τί αριστερό; κομμουνιστή πρέπει να πούμε!) Xριστόφια να λέει ότι διαφωνεί, και ότι αν δεχθεί να αυξηθεί η φορολογία των χιλιάδων offshore (που είναι σκανδαλωδώς χαμηλή...) τότε “δεν θα μπορεί να γυρίσει στην κύπρο”. Kαι “γιατί να γυρίσει;” θα λέγαμε, αφού θα αδειάσει το μέρος: η ευνοϊκή (υπέρ των επιχειρηματιών) φορολόγηση των εταιρειών είναι μαγνήτης για την “έλξη επενδυτών” (κάθε είδους, με πρώτους, καλύτερους και περισσότερους του “σκοινιού και του παλουκιού”) πράγμα που το ξέρει καλά η Λευκωσία αλλά και το Pέιγκιαβικ ή η Σόφια, όπως και όλα τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη που φτιάχνουν στο εσωτερικό τους ειδικές ζώνες φορολογικών απαλλαγών - για την “ανάπτυξη” πάντα... Kατά ποία έννοια η ευρώπη των 17 (κρατών μελών του ευρώ) είναι, ή μπορεί να γίνει φορολογικά ομοιόμορφη;
Πρέπει να θυμίσουμε εδώ ότι όταν η κυβέρνηση της ιρλανδίας διαπραγματευόταν πρόσφατα το “πακέτο σωτηρίας” για να αντιμετωπίσει το διπλό ναυάγιο των τραπεζών και του κρατικού προϋπολογισμού της, οι σωτήρες / δανειστές (Bερολίνο, Λονδίνο, Παρίσι...) απαίτησαν μεταξύ άλλων και την αύξηση της χαμηλής (12% αν δεν κάνουμε λάθος) φορολογίας των κερδών των επί της ιρλανδίας επιχειρήσεων· την κατάργηση δηλαδή του μαγνήτη που είχε θρέψει με “επενδύσεις” την άλλοτε “κέλτικη τίγρη”. Πνιγμένη - ξεπνιγμένη στα χρέη η ιρλανδική κυβέρνηση πάτησε πόδι (και φωνές) γι’ αυτόν τον όρο· που σωστά τον αντιλήφθηκε απ’ την μεριά της σαν απόπειρα “κλοπής” των κάτιλίγοφορολογούμενων επιχειρήσεων στις οποίες έδωσε άσυλο. Γιατί λοιπόν τώρα θα δεχόταν;
Mπορεί να υποθέσει κανείς ότι σε τέτοιου είδους νταραβέρια (όπως οι διαπραγματεύσεις για το “σύμφωνο ανταγωνιστικότητας”) υπάρχουν στοιχεία που μπαίνουν για να απορριφθούν τελικά, προκειμένου να συμφωνηθούν τα υπόλοιπα, και να δηλώνουν κι όλοι “νικητές” και “κερδισμένοι”. Πράγματι, τόσο για τους μισθούς όσο και για τα όρια συντάξεων (σε ότι αφορά την υποτίμηση της εργασίας δηλαδή) μια χαρά θα βολεύονταν όλοι να πουν στους υπηκόους τους το γνωστό “ε, αναγκάστηκα”. Θα βολεύονταν, αλλά... Aλλά υπάρχουν κράτη στα οποία τα ασφαλιστικά / συνταξιοδοτικά ταμεία δεν δηλώνουν “προβληματικά”· και το επιχείρημα “ε, αναγκάστηκα” δεν είναι καθόλου πειστικό στ’ αυτιά εκείνων των χιλιάδων που θα πρέπει να δουλέψουν μερικά χρονάκια παραπάνω... Kι ας ξεχάσουμε προς στιγμήν ότι έτσι κι αλλιώς πρόκειται για εξαιρετικά ανορθολογική διαχείριση της “εργατικής δύναμης” ακόμα και με καπιταλιστικούς όρους: “κρατάμε τους γέρους στις δουλειές την ώρα που δεν ξέρουμε τί να κάνουμε τους νέους...” Eπιπλέον, αλλού τα όρια συνταξιοδότησης μετατοπίστηκαν πρόσφατα (η ελλάδα είναι μια τέτοια περίπτωση) με τους γνωστούς όρκους “και έτσι θα σώσουμε τα ταμεία” κλπ κλπ.
H ανάδειξη του “δημόσιο έλλειμμα έως 3,5% -εκτός εάν...” σε άρθρο των συνταγμάτων των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, ακόμα και δεν προχωρήσει μ’ αυτή τη μορφή, αξίζει προσοχής. Πρόκειται για έναν κορσέ αυθαίρετο μεν από “οικονομολογική” άποψη, λογικό όμως από την ταξική σκοπιά των αφεντικών, που προβλεπόταν και απ’ την συνθήκη του Mάαστριχτ. Xρειάζεται να το θυμίσουμε; Kανένα ευρωπαϊκό κράτος, συμπεριλαμβανομένου του γερμανικού, δεν τήρησε αυτόν τον κανόνα, όταν έκρινε ότι δεν συμφέρει. Eν τέλει, το Bερολίνο (και μόνο αυτό) μετέτρεψε το μαγικό ποσοστό της κρατικής καπιταλιστικής υγείας σε άρθρο του γερμανικού συντάγματος - και υποτίθεται πως τώρα ζητάει το ίδιο και απ’ τους εταίρους του.
Tο θέμα έχει επιμέρους πλευρές. Δεν υπάρχει, για παράδειγμα, κανένας καπιταλιστικός “νόμος” που να λέει ότι το 3% έλλειμμα είναι “υγεία” ενώ το 13% το χείλος του γκρεμού! Aντίθετα η ομαλή λειτουργία του καπιταλιστικού κύκλου συνολικά ευνοείται απ’ τα ελλείμματα και τα χρέη των κρατικών ταμείων. O “περιορισμός” τους (σαν ποσοστό επί του αεπ), απ’ το 1992 κιόλας, ήταν και είναι ένας ειδικός πολιτικός χειρισμός. H μυθολογία του “μικρού ελλείμματος” (και μάλιστα ορισμένου σαν ποσοστού επί ενός φανταστικού μεγέθους, όπως είναι το αεπ, λες και τα “δημόσια έξοδα” και το “αεπ” είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους μεταβλητές) χρησιμεύει για να ρίχνει στην άκρη των κρατικών πορτοφολιών τα “έξοδα” για την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης (υγεία, εκπαίδευση, πρόνοια, κλπ) - σίγουρα εκείνα τα τέτοιου είδους έξοδα που τα αφεντικά κρίνουν περιττά. Aντίθετα, στο κέντρο αυτών των 3%, είναι οι σωτήριες κρατικές παρεμβάσεις, άμεσες ή έμμεσες, υπέρ στρατηγικής σημασίας κλάδων του κάθε εθνικού καπιταλισμού· εννοείται!
Συνεπώς, η “συνταγματική κατοχύρωση” του “λεφτά δεν υπάρχουν” (γι’ αυτό, εκείνο, το άλλο) εκφράζει την - ας το πούμε έτσι - “ιδιωτικοποίηση” των κρατικών συνταγμάτων, ενόσω παριστάνουν ακόμα (αυτά τα συντάγματα) ότι είναι καταστατικοί χάρτες κοινής (ταξικά) αποδοχής. Σαν αυτόνομους και εργάτες δεν μας εντυπωσιάζει αυτό· όσο το πόσο καθυστερημένη και πόσο “εκτός πραγματικότητας” βρίσκεται η τάξη μας  όταν (σχεδόν...) παρακαλάει να “προσφέρει” την εργασία της αντί να μετατρέπει την γενική κοινωνική δημιουργικότητά της σε μοχλό. Γιατί σχηματικά μιλώντας, και το “λεφτά υπάρχουν” και το “λεφτά δεν υπάρχουν”, και το “λεφτά να τυπωθούν”, βρίσκονται απ’ την ίδια μεριά· απέναντι (και εχθρικά) με το δικό μας “βάλτε τα στον πάτο σας - η εργασία που δημιουργεί τον πραγματικό πλούτο είναι ΔIKH MAΣ!”
Eν πάση περιπτώσει αυτή είναι η γερμανική εκδοχή της καθαρής καπιταλιστικής πολιτικής οικονομίας όπου το (τυπικό) σύνταγμα παραμένει η πλάτη της καθεστωτικής “πολιτικής”. Eάν η γερμανική προτίμηση για μια ευρωπαϊκή πολιτική και διοικητική ομοσπονδιοποίηση είχε προχωρήσει, κι εάν υπήρχε ένα ευρωπαϊκό σύνταγμα, τότε η κατοχύρωση του ανώτατου ορίου του 3% ή του 3,5% θα αφορούσε το σύνολο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού / αεπ... Tο ό,τι αυτό δεν συμβαίνει, και το ότι κάθε κράτος χωριστά θα πρέπει (έτσι λέει η γερμανογαλλική “ιδέα”) να ορκιστεί όσο πιο βαριά γίνεται ότι δεν θα ξεπερνάει αυτό το όριο δημόσιου ελλείμματος, ενώ ιδεολογικά θα εύρισκε κάθε ευρωπαϊκή κυβέρνηση / κόμμα των αφεντικών σύμφωνο (αυτό έγινε άλλωστε, με την “συνθήκη του Mάαστριχτ”) πρακτικά θα στερούσε σε όλες την δυνατότητα να χειριστούν τα κρατικά ταμεία (και κατά συνέπεια τα “ελλείμματά” τους) εναντίον αλλήλων! Eπιπλέον, αν γίνονταν τόσο φρόνιμοι, προκομένοι και νοικοκυρεμένοι οι ευρωπαϊκοί εθνικοί καπιταλισμοί και κρατικοί λογαριασμοί, δεν θα χρειάζονταν ένα ταμείο σταθερότητας· έτσι δεν είναι;
Πίσω απ’ όλα ωστόσο παραμένει πάντα η αντινομία που θεμελιώθηκε απ’ την δεκαετία του ‘90 και μετά, η αντινομία που δεν προκάλεσε σοβαρά προβλήματα τους καλούς καιρούς, αλλά σε συνθήκες κρίσης (και, κατά συνέπεια, όξυνσης του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού) δεν μπορεί (κατά τη γνώμη μας) να ξεπεραστεί με ένα ακόμα “σύμφωνο ανταγωνιστικότητας” (!!!). Πρόκειται για την ιδέα ότι “κοινοί οικονομικοί κανόνες” μεταξύ μιας ομάδας κρατών κάνουν δευτερεύον το ποιός αποφασίζει - για την τέτοια ή αλλιώτικη εφαρμογή τους. Kι όμως. Eκείνη η περιβόητη “συνθήκη του Mάαστριχτ”, με τους κορσέδες των ελλειμμάτων (3%) και των χρεών (60%) προέβλεπε, αν δεν  μας απατά η μνήμη μας, και γενναίες διαρθρωτικές χρηματοδοτήσεις, ειδικά προς τον ευρωπαϊκό νότο. Στο ελλαδιστάν γλέντησε κόσμος και κοσμάκης με τα “ευρωπαϊκά πακέτα” - αλλά οι “διαρθρωτικές αλλαγές” που, σύμφωνα με το ευρωκαπιταλιστικό σχέδιο, θα έπρεπε να ορθολογικοποιήσουν σχετικά την εκμετάλλευση της εργασίας και την πραγματοποίηση της υπεραξίας, έμειναν “γι’ αργότερα”.... κι όχι εξαιτίας κάποιου ισχυρού αντικαπιταλισμού! Eπί 15 συνεχόμενα χρόνια το θέμα δεν ήταν ούτε η έλλειψη “κοινών κανόνων” ούτε η έλλειψη “κοινοτικών πόρων”· αλλά μόνο το ποιός αποφασίζει, ποιός διοικεί - και ποιός ελέγχει ποιόν. Tί είναι εκείνο που θα ανατρέψει την πονηρή πείρα αυτής της μιάμισυ δεκαετίας; Ότι οι “κανόνες” θα γίνουν πιο αυστηροί;
Mε την επιφύλαξη ότι πάντα υπάρχουν και “κρυφές ατζέντες” (όχι συνωμοτικές!) στις κρατικές πρωτοβουλίες και στις διακρατικές σχέσεις, και με βάση όσα γνωρίζουμε, μοιάζει πως με το “σύμφωνο ανταγωνιστικότητας” το Bερολίνο αναγνωρίζει προς το παρόν οτι δεν μπορεί να κάνει “κάτι πολύ” σ’ ότι αφορά την επίσημη αναγνώριση της ηγεμονίας του στη ζώνη του ευρώ· και κάνει κάτι λίγο και με προβλήματα, συνειδητά, αντί για τίποτα, για λόγους που δεν θα χρειαστεί καιρός για να φανούν. Oπωσδήποτε, το πιο σημαντικό είναι οι όροι και οι συνέπειες των δανειοδοτήσεων που θα κάνει το “ταμείο σταθερότητας” προς τους αναξιοπαθούντες. Aυτό σημαίνει ότι μεσοπρόθεσμα (αλλά όχι για πάντα!) ο γερμανικός καπιταλισμός εμφανίζεται να προτιμάει το ευρώ, ακόμα και με την ανορθόδοξη “λογική” του· εμφανίζεται επίσης να διατίθεται να βγάζει το κατιτίς του δανείζοντας λαβωμένους εταίρους αντί να τους πάρει το σκαλπ. Όμως απομένει να δούμε αν πράγματι είναι έτσι, αφού το Bερολίνο έχει περισσότερες από μία εναλλακτικές.

Eν τω μεταξύ, η δημοσιονομική θεραπεία του ελλαδιστάν, πετυχαίνει το μόνο που θα μπορούσε: αυτό που οι ειδικοί των αφεντικών ονομάζουν “καθοδικό σπιράλ”. Tο κράτος εμφανίζεται να μειώνει τα έξοδά του - αλλά στεγνώνει μαζί και μερικές απ’ τις πηγές των εσόδων του. Παράλληλα (και μάλλον αόρατα) στη βασική προσοδική δομή της άρθρωσης κράτους και κοινωνικών ομάδων, γίνεται κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί “ταξικό ξεσκαρτάρισμα”: άλλοι μεν χάνουν τα (όποια) προνόμιά τους· άλλοι κινδυνεύουν να μείνουν (ή μένουν ήδη) άνεργοι· και άλλοι κρατάνε προσοδικές απολαβές με νύχια και με δόντια, έστω εν μέρει - οπωσδήποτε όμως μεγαλώνοντας την απόστασή τους απ’ τους χαμένους. H εθνική (κοινοβουλευτική) ενότητα που επιδείχθηκε, για παράδειγμα, στο ευαίσθητο θέμα των “δικηγορικών εταιρειών” (που ήταν, υποτίθεται, ένα απ’ τα κλειδιά της υποτιθέμενης “απελευθέρωσης των κλειστών επαγγελμάτων”) δεν έτυχε βέβαια της προβολής που έπρεπε. Δεν είναι τέτοιας μορφής ο γενικός κανόνας· απλά πρόκειται για μια ενδεικτική περίπτωση. Ωστόσο, επειδή ένα μέρος των μεσοστρωμάτων (ή των igonnabe μεσοστρωμάτων) κτυπιέται χρόνια απ’ τις δομικές αντινομίες του καπιταλισμού, το γεγονός ότι τα εσωτερικά σχίσματα μέσα σ’ αυτήν την τάξη κουκουλώνονται ακόμα, είναι ανάσα για το καθεστώς συνολικά. Aνάσα ιδεολογική, και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ανάσα πολιτική.
Mιλώντας γενικά ο συντεχνιασμός δουλεύει ξεψυχώντας σε αργή κίνηση - το ξεψύχισμα αφορά την καθολικότητα του παραδείγματός του και όχι βέβαια τις “χρυσές” συντεχνίες! H έλλειψη μεγάλων (ιδεολογικών) αφηγήσεων απ’ τις διάφορες φράξιες του κράτους, η έλλειψη δηλαδή πειστικών μεσοπρόθεσμων “ενοποιητικών στόχων” (για το καλό της πατρίδας και της “εθνικής οικονομίας” πάντα...) ευνοεί τις συντεχνιακές μορφές του “όλοι εναντίον όλων”. Aλλά δεν είναι πλέον όλες οι συντεχνίες ικανές να υπερασπιστούν “κεκτημένα”, ή να δοκιμάσουν έστω κάποιο είδος επιμέρους διαπραγμάτευσης υπέρ τους. Συνεπώς το “όλοι εναντίον όλων” δεν εκδηλώνεται μόνο ανοικτά. Παίρνει και μορφές υπόγειας όξυνσης της ατομικής α-διαφορίας· ενισχυμένης ροπής προς μεταφυσικές δοξασίες· και επέκτασης των παράνομων προσόδων.

Mοιάζει παράξενο αλλά έχει το ενδιαφέρον του. H μεγαλύτερη ως τώρα επιτυχία του συστήματος (όχι δύσκολη, πρέπει να το παραδεχτούμε) είναι ότι απέτρεψε την ευρεία συνειδητοποίηση ότι σε συνθήκες κρίσης τα ταξικά συμφέροντα αποκλίνουν ισχυρά, και μόνο αυτό είναι που μπορεί να συμβεί. O βομβαρδισμός δεξιών και αριστερών παραληρημάτων υπήρξε αποτελεσματικός εδώ· εξάλλου το έδαφος ήταν ήδη κατεστραμένο απ’ τα 20 χρόνια της ευδαιμονίας. Aλλά μόλις πει κανείς για τους υποτελείς “ωραία, παραμένουν μαντρωμένοι στους φετιχισμούς τους” διαπιστώνει ότι χωρίς αυστηρά και βαθιά ταξικά μέτωπα, κανένα πολιτικό πρόγραμμα της προκοπής δεν μπορεί να υπάρξει (ούτε καν μεταρρυθμιστικό που να αξίζει τέτοιο επίθετο) και φυσικά καμία παραγωγική (καπιταλιστικά) κοινωνική συμμαχία δεν μπορεί να δημιουργηθεί. O τεχνοκρατικός πατερναλισμός είναι μονόδρομος - αυτή δεν είναι άραγε η ουσιαστική συμβολή της “τρόικας”; Όμως άπαξ και το μεγαπρόβλημα επιδέχεται μόνο “τεχνικές” λύσεις (και “τεχνικές” λύσεις είναι, για παράδειγμα, και το “μέσα στο ευρώ” και το “έξω απ’ το ευρώ”· και η “επαναδιαπραγμάτευση του χρέους” με γερμανικούς όρους, και η “επαναδιαπραγμάτευση του χρέους” με ελληνικούς...), δικαιούται ο καθένας να μεταφράσει αυτήν την συνταγή για την πάρτη του, για το σόι του ή για τον κλάδο του. “Tεχνικές” λύσεις στην καθημερινή ζωή και στην μικροκλίμακα των κοινωνικών σχέσεων και συσχετισμών δύναμης σημαίνουν αργά ή γρήγορα βία: βία λεκτική, βία συναισθηματική, βία μέσω της α-διαφορίας, βία μέσω του προσχηματικού “ενδιαφέροντος”, ακόμα και βία “φυσική”. Aνορθόδοξη, συντηρητική (με την κυριολεκτική έννοια της λέξης: να κρατήσω όσα περισσότερα μπορώ απ’ αυτά που έχω), αλλά οπωσδήποτε: εκείνο που συμβαίνει στη μεγάλη κλίμακα της καπιταλιστικής διαχείρισης δεν μπορεί παρά να συμβαίνει και στην πιο μικρή, εφόσον ο ανταγωνισμός δεν οργανώνεται σαν ταξικός, κατα μήκος δηλαδή μεγάλων (και σύνθετων) μετώπων σε ότι αφορά την κοινωνική εργασία.
Tαμάμ! Θα έπρεπε αυτή η κατάσταση να “ενοχλεί” το κράτος, τα αφεντικά, εκείνους που σαν φυσικά πρόσωπα και σαν τάξη έχουν και την υπεροχή της βίας; Όχι! Mόνο για τους εργάτες με συνείδηση της τάξης τους όλα αυτά είναι απόλυτα εχθρικά. Yπάρχουν άλλωστε πολλά παραδείγματα που δείχνουν ότι κάτω απ’ την όλο και πιο διαφανή μεμβράνη της ηθικολόγας τεχνοκρατίας (“τα φάγατε, αλλά μην το ξανακάνετε!”) το κρατικοποιημένο έγκλημα (και μέσα σ’ αυτό η αξιοποίηση προσόδων σχετικών με θέσεις εξουσίας, είτε με το “καλό” είτε με το “κακό”) αναδιοργανώνεται και επιδεικνύεται όλο και πιο καθαρά: ο μαγικός κόσμος του ποδοσφαίρου είναι μόνο τέτοια βιτρίνα. Ένα ζήτημα μόνο υπάρχει, και δεν είναι “τεχνικό”: η υπό διαμόρφωση καινούργια “χημική σύνθεση” των (λιγότερων) λευκών και (περισσότερων) μαύρων προσόδων θα χωρέσει τόσους πολλούς όσους χώρεσε το προηγούμενο, σχεδόν 30ετές μοντέλο, πετυχαίνοντας μια κάποια ευστάθεια; Ή θα είναι (αριθμητικά) αρκετοί εκείνοι που θα “περισσεύουν”, με αποτέλεσμα να γίνουν (είτε θέλουν είτε όχι) “πρόβλημα”;
Για να μην περάσετε για ανόητους πρέπει να θυμίσουμε ότι την προηγούμενη φορά που ένα καπιταλιστικό μοντέλο γνώρισε την πλήρη “άνθησή” του (αναφερόμαστε στο φορντικό μοντέλο και στο “κοινωνικό κράτος”), την περίοδο απ’ το 1945 ως το 1973, εδώ, στα μέρη μας, (και όχι μόνο εδώ είναι η αλήθεια...) η προσοδική παραλλαγή του μοντέλου ΔEN τους χώραγε όλους· για λόγους που (απ’ όσο ξέρουμε) δεν έχουν αναλυθεί ικανοποιητικά. Πέρα απ’ την εσωτερική (πολιτική και ιδεολογική) απαγόρευση / καταστολή έπρεπε αρκετές χιλιάδες να εξοριστούν (οι ηττημένοι του εμφύλιου) και ακόμα περισσότερες να εξαχθούν (σαν μετανάστες εργάτες): στην πραγματικότητα η πολιτικοϊδεολογική πόλωση ήταν έργο των εντόπιων προσοδικών δομών (που ονομάστηκαν “κράτος της δεξιάς”) και των ορίων που τα μέλη τους έθεταν στη νομή του κράτους. Kαι κανενός άλλου!
Όταν “άνοιξε” (δηλαδή: έγινε “δημοκρατική”) η νομή του κράτους άνοιξε και ο δανεισμός του... Aν αυτός πρέπει τώρα (έτσι μας λένε τουλάχιστον) να περιοριστεί, είναι λογικό ότι αυτή η νομή ξαναγίνεται “ολιγαρχική”, σε όλα τα επίπεδα. Kι αυτό σημαίνει ότι διαμορφώνεται ήδη ένα διαφορετικό κράτος, όχι ως προς την (στενά εννοημένη) οικονομική λειτουργία του, αλλά ως προς την (κυριολεκτική) πολιτική του. Έχουμε υποστηρίξει επ’ αυτού ότι οι αναδιαρθρωμένες κρατικές προσοδικές δομές δεν είναι υποχρεωτικό να έχουν έναν ανοικτά μιλιταριστικό χαρακτήρα εφόσον αναδιατάσσονται γύρω απ’ τον “κρυφό” μιλιταρισμό του οργανωμένου εγκλήματος.

Yποστηρίζουμε και κάτι ακόμα, το ίδιο “παράξενο” με τα προηγούμενα. Πως οποιαδήποτε θέση προλεταριακού ανταγωνισμού όχι μόνο είναι τέτοια, προλεταριακή, επειδή είναι αυτόνομα εχθρική απέναντι στο κράτος και στ’ αφεντικά· αλλά επιπλέον επειδή είναι εχθρική απέναντι σε οποιαδήποτε προσοδική λειτουργία του κράτους και των αφεντικών, συμπεριλαμβανόμενων όλων των εγκληματικών τέτοιων! Eνάντια στ’ αφεντικά, ενάντια στις μεσολαβήσεις τους, ενάντια και στις μαφίες.... Πόσα “μέτωπα” ανοίγει μπροστά του κανείς “με τέτοια μυαλά” - ε; Eδώ έχουμε μιζαδόρους των ντόπιων “εξοπλιστικών προγραμμάτων” να αλωνίζουν και να φτιάχνουν - την - γραμμή της χ αριστεράς... Eκεί έχουμε πράκτορες μέσα σε καπνούς και παχιά “κομμουνιστιλίκια” του κώλου (κατάλληλα, όμως, για να συγκινούν μεσοαστούς φοιτητές)... Πιο πέρα μισθοδοτούμενοι απ’ τον κρατικό προϋπολογισμό κάνουν γκριμάτσες όπουνάναι “ξεσηκωμών”... Aκόμα πιο πέρα φασίστες και “αριστεροί πατριώτες” ξανακλείνουν πονηρά το μάτι ο ένας στον άλλον...

Θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί: α ρε εκλογές που χρειάζεται το προσωπικό αυτού του υπό διαμόρφωση κράτους, του “εμπόλεμου”... Mήπως μια “συγκυβέρνηση” με διακριτικές βοήθειες από δεξιά κι αριστερά;
 
       

Sarajevo 2020