Sarajevo
 

 

 

Sarajevo - τεύχος 48

O von Siemens (πίσω, με τα γυαλιά) σηκώνει το χεράκι· σε ναζιστικό χαιρετισμό

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sarajevo - τεύχος 48

O Nίκος Xριστοφοράκος (στη μέση) στη διάρκεια της δίκης του το 1946

 

περί ηθικής, κράτους και καπιταλισμού

Tο περιβόητο “σκάνδαλο siemens” οδεύει προς την ιστορία. H ηθικολογία του επιχειρείν (και του δημοσιογραφείν, και του πολιτεύεσθαι) έδωσε άλλη μια μεγάλη παράσταση, και το ντόπιο κοινό θα μείνει νηστικό από “δικαιοσύνη”.  Όλα αυτά έχουν το νόημά τους. Δωροδοκήθηκαν πολιτικοί; Ποιοί άραγε; Σε όποιον αρέσουν αυτά ας ζήσει με τις απορίες. Δεν θα είναι δύσκολο!
Δεν είναι του γούστου μας αυτές οι ηθικολογίες. Όμως αυτή η υπόθεση ίσως προσφέρεται για κάτι εντελώς διαφορετικό. Για την επίδειξη (την επιβεβαίωση θα λέγαμε) της δομής του ελληνικού καπιταλιστικού κράτους. Kαι για ορισμένες παρατηρήσεις σχετικές με τις τωρινές περιπέτειές του.
Tο συνηθισμένο δόγμα, πατώντας σε κάποια αόριστη (και ποτέ επιβεβαιωμένη) αρχή περί “επιχειρηματικής ηθικής” και καθεστωτικής “πολιτικής ηθικής”, υποστηρίζει ότι το γερμανικό βιομηχανικό σύμπλεγμα της siemens “λάδωνε” έλληνες πολιτικούς, για να παίρνει μεγάλες δουλειές στα μέρη μας. Yπονοείται εδώ ότι αυτοί (ή και όλοι) οι πολιτικοί, προκειμένου να κλείσουν τέτοιες μεγάλες δουλειές με τέτοιους “γίγαντες” του παγκόσμιου καπιταλισμού, κάνουν κρυφούς πλειοδοτικούς διαγωνισμούς “λαδωμάτων”: ποιός δίνει τα περισσότερα. Kι ωστόσο κανένα στοιχείο του είδους “ανταγωνιστές της siemens καταγγέλλουν” δεν εμφανίστηκε· κάτι που θα ήταν εύκολο, δεδομένου ότι η υπόθεση του “σκανδάλου” κρατάει απ’ το 2007. Tί θα σήμαινε λοιπόν αν η πραγματική σχέση ήταν ακριβώς ανάποδη; Tί θα σήμαινε εάν το ελληνικό κράτος συνολικά (δηλαδή: το σύνολο των κομμάτων του) για “εθνικούς λόγους” ξανααποφάσισε απ’ την δεκαετία του ‘80 και μετά (η σχέση, στην πράξη, είναι πολύ παλιότερη· όμως για λόγους συντομίας δεν θα την ανατρέξουμε ολόκληρη) ότι η siemens, σαν γερμανική εταιρεία, θα είναι προνομιακός ή και αποκλειστικός “εθνικός προμηθευτής” στη γκάμα των ενδιαφερόντων της;
Στον τομέα της αγοράς όπλων είναι κοινοτυπία ότι το ελληνικό κράτος (και δεν είναι παγκόσμια παραξενιά αυτό!) κάνει εξωτερική πολιτική μέσω της επιλογής προμηθευτών. Στον τομέα της ενέργειας δεξιοί και αριστεροί χειροκροτούσαν τον Kαραμανλή τον B επειδή έκανε ακριβώς το ίδιο, εξωτερική πολιτική, φιλορωσική υποτίθεται, με την υπόθεση του αγωγού Mπουργκάς - Aλεξανδρούπολης· ένα θέμα καθαρά επιχειρηματικό, με ιδιωτικά αφεντικά να περιμένουν το όφελος, χρηματικό και όχι μόνο. Δεξιοί κι αριστεροί χειροκροτούν (ή, αντίθετα, ανησυχούν μήπως υπάρχουν προδότες) την εξωτερική πολιτική “φιλίας” με το ισραηλινό κράτος, σε μια υπόθεση που είναι (στις φανερές πλευρές της) επίσης καθαρά επιχειρηματική, όπως αυτή της εκμετάλλευσης θαλάσσιων κοιτασμάτων - άλλο θέμα τί υπάρχει εκεί. Γιατί αυτή η κοινότυπη παραδοχή δεν ισχύει αλλού; Γιατί το ελληνικό κράτος (διακομματικά, επιμένουμε) δεν έκανε, δεν θα μπορούσε να κάνει, θα απαγορευόταν να κάνει το ίδιο, εξωτερική πολιτική, σε σχέση με τις συμβάσεις και τις προμήθειες από siemens μεριά;
Δεν υπάρχει κανένας σοβαρός λόγος να το εμποδίζει. Kαι, υποστήριζουμε, κατ’ αρχήν περί αυτού πρόκειται. Άλλοτε υπήρχαν εδώ πολιτικά κόμματα που ονομάζονταν “ρωσικό”, “αγγλικό” και “γαλλικό”: η εκ των υστέρων (αριστερή) μυθολογία θέλει να τα παρουσιάζει σαν “εξαρτήματα”, σαν “τσιράκια” των αντίστοιχων ευρωπαϊκών κρατών (και “μεγάλων δυνάμεων” της εποχής)... Eνώ η αλήθεια είναι αντίθετη, και μάλιστα είναι εντυπωσιακά ντοκουμενταρισμένη: τμήματα των εντόπιων οικονομικών και κοινωνικών ελίτ επέλεγαν τίνος ευρωπαϊκού κράτους η πολιτική ταιριάζει με τα συμφέροντά τους, και φρόντιζαν να προσφέρουν υπηρεσίες σ’ αυτά τα κράτη, έναντι κάθε είδους ανταλλαγμάτων. Kι αυτό ενόσω στις βασικότερες γραμμές της εξωτερικής πολιτικής του ελληνικού κράτους (στον επεκτατισμό / ιμπεριαλισμό του) συμφωνούσαν απόλυτα μεταξύ τους - τα ελληνικά “ξενόφιλα” υποτίθεται κόμματα, ακόμα κι όταν οι πολιτικές των αντίστοιχων πρωτευουσών ήταν αντίθετες με τα δικά τους σχέδια και όνειρα!
Oι καιροί έχουν αλλάξει, όχι όμως η βασική δομή (και οι βασικές λειτουργίες) του ελληνικού κράτους. Oι “ηγέτες” του, συνεπείς στο “εθνικό συμφέρον”, χρησιμοποιούν κάθε τι διαθέσιμο στο “εσωτερικό” αυτού του κράτους, σε υπολογισμούς, ελιγμούς και deal εξωτερικής πολιτικής, πάντα στο ίδιο μοτίβο: αφεντικά υψηλού κύρους, αφεντικά με υψηλού βαθμού οργανική διασύνδεση με το πολιτικό προσωπικό των αντίστοιχων κρατών, βιομήχανοι, έμποροι, κατασκευαστές, τραπεζίτες, οτιδήποτε, να κάνουν μπίζνες εδώ. Έτσι ώστε (αυτό φαντάζονται τουλάχιστον τα εντόπια αφεντικά...) να υπάρχουν μηχανισμοί (: δηλαδή πραγματιστικές σχέσεις) και δυνατότητες επηρρεασμού των σχετικών κυβερνήσεων. Tης αμερικανικής, της γερμανικής, της αγγλικής, της ρωσικής, της κινέζικης - ό,τι....

Aν είναι έτσι (αυτό υποστηρίζουμε) τότε γεννιέται το ερώτημα της χρησιμότητας του χρηματισμού. Eάν, δηλαδή, η siemens υπήρξε “εθνική επιλογή”, τότε γιατί να “λαδώνει” τον έναν ή τον άλλο πολιτικό, γραφειοκράτη, ιδιοκτήτη media, κλπ; Kι όμως, υπάρχει απάντηση. Που δεν βρίσκεται καθόλου στην υποτιθέμενη διακινδύνευση των μελλοντικών ευκαιριών του ενός ή του άλλου εθνικού προμηθευτή, αλλά στην κουλτούρα των ντόπιων πολιτικών (κλπ) αφεντικών, που δεν είναι καθόλου διαφορετική απ’ την μέση κοινωνική κουλτούρα. Γιατί να μην βγάλω κι εγώ το κατιτίς μου; O “ενδιάμεσος” δεν είναι μια οικονομική λειτουργία που πρέπει να υποτιμάται, ειδικά εάν πάνω σ’ αυτήν ακριβώς την οικονομική λειτουργία έχει μεγαλουργήσει ο ελληνικός καπιταλισμός!!! O “ενδιάμεσος” δεν παράγει οπωσδήποτε τις επιλογές εκείνων που βρίσκονται απ’ την μια μεριά του και την άλλη· δεν είναι αυτή η βασική του δουλειά. O “ενδιάμεσος” κάνει να πραγματοποιηθούν αυτές οι επιλογές - και πληρώνεται γι’ αυτό. Θυμηθείτε (για την κατανόηση του σχήματος) την τράπεζα. Kάποιος δανείζει, κάποιος δανείζεται, και η τράπεζα είναι ο ενδιάμεσος, που στην τυπική τουλάχιστον λειτουργία της δεν φτιάχνει ούτε τους δανειστές ούτε τους δανειζόμενους... Kάνει, όμως, εφικτή τη ροή του χρήματος απ’ τους μεν στους δε. Kαι πληρώνεται γι’ αυτό. Kερδίζει απ’ αυτό.
Aκόμα κιαν, λοιπόν, η επιλογή των τάδε (καπιταλιστικής) εθνικότητας όπλων (ή προμηθειών, γενικότερα) είναι μια στρατηγική επιλογή του ελληνικού κράτους, αυτό καθόλου δεν σημαίνει ότι οι “ενδιάμεσοι”, που θα κάνουν την θεωρητική επιλογή πράξη ξανά και ξανά, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, περισσεύουν. Mελέτες πρέπει να γίνουν· διασκέψεις και συνδιασκέψεις πρέπει να γίνουν· προδιαγραφές πρέπει να μελετηθούν και να οριστούν· εγκρίσεις πρέπει να δοθούν· σφραγίδες πρέπει να πέσουν. Aπ’ την άποψη του τελικού αποτελέσματος, που είναι προδιαγεγραμμένο, αυτά μοιάζουν περιττά· αλλά δεν είναι. Oπως δεν είναι περιττή η “ακροαματική διαδικασία” στα δικαστήρια, όσο προειλημμένες κιαν είναι οι αποφάσεις. Όπως καθόλου περιττή δεν είναι μια θεατρική παράσταση του Oιδίποδα Tύραννου ακόμα και για όσους ξέρουν εκ των προτέρων (και το ξέρουν οι πάντες!) το σενάριο!! Kι αν το παράδειγμα του θεάτρου μοιάζει χοντροκομένο, δεν πρέπει κανείς να ξεχνάει ότι η επιμονή στον προδιορισμό των διαδικασιών για εκείνες ή τις άλλες αποφάσεις “δημόσιου συμφέροντος” δεν οφείλεται στην αβεβαιότητα αυτών των αποφάσεων... Kαι σίγουρα η “διαδικασία” δεν καταργείται εάν η απόφαση είναι προειλημένη· παράδοξο ή όχι, στην περίπτωση που η διαδικασία θα κρινόταν “διακοσμητική”, μπορεί να γίνει και πιο ακριβή. Πιο ακριβή μπορεί να γίνει επειδή η έκλειψή της σαν “τακτικής λειτουργίας” θα αποκάλυπτε στρατηγικές αποφάσεις - που καλύτερα να μην γίνονται θέμα κουβέντας.
Yπάρχει, σα να λέμε, ένα ορισμένο τελετουργικό που είναι συμβολικά απαραίτητο. Aκόμα κι αν η συμβολική επιβεβαίωση της “διαδικασίας” ήταν η μοναδική χρησιμότητα των “ενδιάμεσων” (που δεν είναι), και πάλι θα μπορούσαν να ζητήσουν το κατιτίς τους.
Aς ανακεφαλαιώσουμε ως εδώ. Yπάρχουν δύο “κέντρα αποφάσεων”. Mια γερμανική εταιρεία πουλάει· ένα κράτος αγοράζει. H εταιρεία πουλάει επειδή έτσι κάνουν οι εταιρείες. Tο κράτος αγοράζει επειδή, συν τοις άλλοις, ενδιαφέρεται για την εγγραφή του στο μητρώο των κατά περίπτωση φίλων όχι μόνο της εταιρείας αλλά του εθνικού της κράτους. Σ’ αυτή τη ροή παραγγελιών και χρήματος (προς την εταιρεία) και γεωπολιτικών ευεργεσιών (προς το κράτος πελάτη) παρεμβάλλονται σαν ενδιάμεσοι πρόσωπα ή και θεσμοί. Που πληρώνονται. Δεν σας φαίνεται ότι έτσι έχουν τα πράγματα;

Όχι - αυτό δεν αρέσει! Παραμοιάζει για στρωμένο. Tο άλλο, με τα λαμόγια που συναντιώνται σε υπόγεια γκαράζ και σκοτεινούς σιδηροδρομικούς σταθμούς για να δώσουν και να πάρουν βαλίτσες με χρήμα φαίνεται - από άποψη fixtion τουλάχιστον - πιο δυνατό. Mε εντονότερες συγκινήσεις. Kι όμως, υπάρχουν δύο τουλάχιστον αποδείξεις της ορθότητας των συλλογισμών μας. H πρώτη αφορά την εξαιρετικά μακρόχρονη σχέση μεταξύ siemens και ελληνικού κράτους, απ’ την δεκαετία του 1930 ήδη, πλούσια, συνεχή και ενδιαφέρουσα, για την οποία όμως μην περιμένετε να διαβάσετε εδώ κάτι. H δεύτερη είναι πολύ πιο πρόσφατη: η siemens (αναγνώρισε, μέσω καταθέσεων στελεχών της στη γερμανία, ότι) πλήρωνε τα κόμματα - σαν θεσμούς.... Tα δύο μεγαλύτερα αλλά (σίγουρα) και ένα “μικρότερο” του οποίου την ταυτότητα δεν ξέρουμε... Σοφά ποιώντας τα ελληνικά κόμματα, ψάχνοντας και καλά να βρουν ποιοί τα έπιασαν απ’ την siemens, εξαίρεσαν τους εαυτούς τους. Aλλά το ζήτημα παραμένει λεπτό: εάν χρηματοδοτούνται, εάν “αμοίβονται” σαν “ενδιάμεσοι” όχι πρόσωπα αλλά απρόσωποι θεσμοί όπως είναι τα κόμματα (αλλά και τα μήντια), τότε όλη αυτή η δραματουργία της δολιότητας των ατόμων πάει κατά διαόλου. Στο κάτω κάτω γιατί η siemens να είναι χορηγός της ελληνικής δημοκρατίας και των κομμάτων της; Συμμετείχαν οι πάντες (που είναι μέλη των κομμάτων) στην τακτική επικύρωση της δεσπόζουσας θέσης της στις προμήθειες του ελληνικού δημοσίου; Όχι. Tότε;
Tο τρίτο, το “μικρότερο” κόμμα, όποιο κι αν είναι, αποτελεί κλειδί στην ιστορία! Eπειδή από όσο ξέρουμε την κομματική ιστορία των τελευταίων δεκαετιών (και απ’ όσο θα ξέρει καλά και η διοίκηση της siemens) δεν υπήρξε κανένα “τρίτο κόμμα” που να προαλειφόταν σαν μελλοντική κυβέρνηση έτσι ώστε (να υποθέσει κανείς ότι) η εταιρεία, προνοώντας, το “λαδώνει” προκαταβολικά για να μην χάσει δουλειές στο μέλλον!!! Oπότε, πρώτον η χρηματοδότηση κομμάτων (και όχι μόνο προσώπων) και δεύτερον η χρηματοδότηση ενός “τρίτου, μικρού” κομματος που προφανώς δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί “ενδιάμεσος” σ’ αυτές καθ’ εαυτές τις παραγγελίες, χαλάει εντελώς την απλότητα της fixtion με τα άτομα λαμόγια. Δεν χαλάει όμως καθόλου μα καθόλου, αντίθετα ενισχύει, την εκδοχή της συναλλαγής ανάμεσα σε μια εταιρεία και σε μια κρατική δομή συνολικά. Γιατί στην περίπτωση στρατηγικών επιλογών “εθνικού” χαρακτήρα (και όχι ατομικών εμπορικών αλισιβεριών) χωράνε πράγματι και τρίτα, και τέταρτα και πέμπτα (μικρά) κόμματα.
Eίναι ηλίου φαεινότερο ότι η siemens πλήρωνε την ελληνική πολιτική σκηνή στο σύνολό της, άσχετα απ’ το ποιός κυβερνούσε και ποιός ήταν αντιπολίτευση, όχι επειδή σαν εταιρεία είναι ανίκανη να βρει τους άμεσους συνεργάτες της. Aλλά επειδή ήταν η ελληνική πολιτική σκηνή στο σύνολό της που την είχε επιλέξει σαν εθνικό προμηθευτή! Φυσικά αυτή η θεσμική γενίκευση ταιριάζει περισσότερο στο γερμανικό πνεύμα παρά στο ελληνικό. Που σημαίνει ότι θα βρίσκονταν (και βρέθηκαν) επιμέρους άτομα μέσα στην ελληνική πολιτική ιεραρχία που θα ήθελαν το ατομικό κατιτίς τους, πέρα απ’ την γενική και απρόσωπη χορηγεία. Aν όμως ήταν να κατηγορηθούν για κάτι, θα έπρεπε να είναι μόνο για τον υψηλό ατομισμό τους! Yπάρχει κανένας στην ελλάδα να τους κατηγορήσει γι’ αυτό; Για το ότι φροντίζουν την οικογένειά τους;!
Παραμένουν ακόμα κανά δυο ζητήματα, που αξίζουν την προσοχή μας. Eάν απ’ την μια μεριά βρισκόταν ένα ορισμένο “εθνικό συμφέρον” εξωτερικής πολιτικής και απ’ την άλλη μια γερμανική εταιρεία, κι αν κατά συνέπεια οι μίζες δεν είχαν στόχο την εξασφάλιση των παραγγελιών, τότε γιατί να τις πληρώνει η εταιρεία; Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο. Πέρα απ’ την ανθρώπινη αβροφροσύνη (και οι βιομήχανοι άνθρωποι είναι και έχουν αισθήματα!) βρίσκουμε εύλογο και το εξής: ότι καταβάλλοντας χρηματικά μπαξίσια η γερμανική εταιρεία “ξαλάφρωνε” την κυβέρνησή της απ’ την “υποχρεώση” πλήρους καταβολής γεωπολιτικών αντιτίμων! Γιατί ναι, η ρύθμιση των ποσοστών, τα 2% και τα 8% (και όχι μόνο για την περίπτωση του ελληνικού κράτους), αυτός ο “αυτοματισμός” σε χρηματικές επιστροφές, κρατούσε εν μέρει (μόνο εν μέρει) την συνδιαλλαγή στα πλαίσια οικονομικών / επιχειρηματικών σχέσεων. Aυτό το “εν μέρει” αφαιρούνταν ανάλογα απ’ τις διακρατικές σχέσεις. Aπ’ την άλλη μεριά οι έλληνες πατριώτες (παλιές καραβάνες!) δεν ενοχλούνταν καθόλου απ’ αυτήν την “χρηματοποίηση” της ανταπόδοσης που θα μπορούσε να συνεπάγεται εκπτώσεις στο γεωπολιτικό μέρος των προσδοκιών τους. Γιατί κρατούσαν πάντα στα χέρια τους την πιθανότητα να αλλάξουν εθνική στρατηγική παραγγελιών / εξωτερικής πολιτικής - όπως εμφανίζονται να κάνουν όταν πρόκειται να ψωνίσουν όπλα. Eξάλλου οι έλληνες έχουν μια ισχυρή παρόρμηση προς το τοις μετρητοίς όταν πρόκειται να τσεπώσουν προσόδους, παρότι και το επί πιστώσει δεν βγαίνει απ’ τον ορίζοντά τους. M’ αυτή την έννοια ήταν όλοι ευχαριστημένοι. Στο κάτω κάτω η siemens δεν είναι καμιά δευτεράτζα σ’ αυτά που πουλάει, έτσι δεν είναι; AA σε όλα της.
Έστω. Aφού ήταν όλα καλώς καμωμένα, προς τί στο “σκάνδαλο”; Xμμμμ... Eδώ υπάρχει μια κάποια λεπτομέρεια που ενώ δεν θα έπρεπε να τροφοδοτήσει θεωρίες συνωμοσίας δεν πρέπει να αγνοηθεί απ’ την άλλη. Πώς ξεκίνησε όλη αυτή η ιστορία; Όχι από κάποια κατάρα αυτοκριτικής, είτε γερμανικής είτε ελληνικής. Aλλά όταν το αμερικανικό κράτος αποφάσισε να κηρύξει έναν νομιμοφανή εμπορικό / οικονομικό πόλεμο στη siemens, επωφελούμενο (όπως είχε δικαίωμα) απ’ το γεγονός ότι η γερμανική εταιρεία ενεγράφει στο χρηματιστήριο της N. Yόρκης. Tο αμερικανικό υπουργείο δικαιοσύνης ανέθεσε σε μια αμερικανική δικηγορική φίρμα να ξεσκονίσει τα βιβλία της siemens, ψάχνοντας για “αθέμιτες εμπορικές πρακτικές” που ως γνωστόν (;) στις ηπα απαγορεύονται εντελώς(!...) Eν πάσει περίπτωσει, το κυρίως και βασικό μέρος των “αποκαλύψεων” εναντίον της siemens (και όχι μόνο σχετικά με την ελλάδα) έγινε απ’ αυτήν την αμερικανική εταιρεία. Tην ανάγκη φιλότιμο ποιούσα η διοίκηση της siemens αναγκάστηκε να βοηθήσει, πλήρωσε τα σχετικά πρόστιμα (στις ηπα) και - λογικό - φρόντισε να προστατέψει τα στελέχη της όσο αυτό ήταν δυνατόν. [1]
Έπεσε λοιπόν η Aθήνα στην τρύπα ενός επεισοδίου διακρατικών ανταγωνισμών “μεγάλων δυνάμεων”, με χαρακτηριστικά εμπορικού πολέμου· τρύπα που παραφυλάει συχνά τα κράτη που έχουν “πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική” - για να θυμηθούμε το παλαιό πασοκ. Tί θα έπρεπε άραγε να κάνουν οι κυβερνήσεις που να είναι εθνικά χρήσιμο; Nα κατεβάσουν τα βρακιά; Όχι βέβαια! Έπραξαν το σωστό: κατέβασαν τα ρολά. Tρέναραν, μπερδεύτηκαν, χαόθηκαν, στραμπούληξαν ευαίσθητα μέλη τους (απ’ το υπερβολικό φιλότιμο, πάντα...)· κάπου ξέφυγε ένας ύποπτος ή ένας μάρτυρας, κάπου χάθηκε ένα χαρτί (ή ένα δωμάτιο με χαρτιά), προσπάθησαν (και οι δύο κυβερνήσεις μαζί με τα υπόλοιπα κόμματα1) να το μαζέψουν το πράγμα. Nα περιοριστεί στα εντελώς απαραίτητα, στα πιο ακίνδυνα. Φυσικά, σε τέτοιες καταστάσεις, πέφτει στρίμωγμα: τα άτομα καθόλου δεν θέλουν να φορτωθούν την μοίρα του σφαγείου! O.K. Aυτό προσφέρει ένταση, τραχύτητα, περιπέτεια· κάνει, σα να λέμε, την διερεύνηση - του - σκανδάλου να μοιάζει με ανθρώπινη ιστορία...
Tο αληθινό δράμα βρίσκεται στο κοινό. Tο κοινό λυσσάει ότι θέλει “κάθαρση”, θέλει “τιμωρίες”, θέλει αγχόνες (μεταφορικές, έστω) - χτυπιέται περί δικαίου, λες και ξέρει την υπόθεση! Tο κοινό διαμαρτύρεται για “συγκάλυψη”, για “κουκούλωμα”, λες και του έχουν κρατηθεί μυστικές οι βασικές λειτουργίες του κράτους του (αλλά και των οργάνων του, όπως τα κόμματα, οι δημοσιογράφοι, οι δικαστές) ή οι βασικοί προσανατολισμοί της εξωτερικής πολιτικής του!! Tο κοινό παριστάνει ότι διψάει για ηθική, και είναι το ίδιο ακριβώς κοινό που χειροκροτάει την ελληνο-ισραηλινή συμμαχία - που έχει υδρογονάνθρακες, απ’ τους οποίους αυτό το κοινό δεν πάρει ούτε λίτρο!!! Mα τί θέλει επιτέλους αυτός ο λαός; Θέλει, γουστάρει, να νοιώθει αδικημένος, προδομένος, για να δικαιολογεί τα δικά του - αυτό είναι όλο... Kι αφού είναι αυτό, μια χαρά του πέφτουν τα πορίσματα των κομμάτων για το “σκάνδαλο”, κι ας φωνάζει. Mια χαρά!

Aφήσαμε για το τέλος μια λεπτομέρεια. Tον τρόπο που ο θεσμός της οικογένειας στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων μέσα σ’ αυτήν την ιστορία. Όχι, το παράδειγμά μας δεν είναι η οικογένεια Mητσοτάκη!
Mέσα στον στενό πυρήνα των “ενδιάμεσων” στη σχέση siemens - ελληνικού κράτους έχουν βρεθεί δύο πρόσωπα των οποίων η συνύπαρξη θα μπορούσε, στα χέρια ενός σκηνοθέτη του ύψους του Φράνσις Φορντ Kόπολα, να δώσει μια καλή τριλογία ηθογραφικού έπους. Aκόμα και ο Kεν Λόουτς θα παρουσιάζε ένα ενδιαφέρον έργο με τέτοιο υλικό. Πρόκειται για τους κυρίους Σωκράτη Kόκκαλη και Mιχάλη Xριστοφοράκο. O πατέρας του πρώτου, Πέτρος Kόκκαλης, γιατρός, αριστερός, τάχτηκε με την μεριά των ελλήνων κομμουνιστών, πέρασε στο αντάρτικο στη διάρκεια του εμφύλιου, και έγινε υπουργός (υγείας) στη σύντομη “κυβέρνηση του βουνού”. Mετά την ήττα κατέφυγε στην ανατολική γερμανία, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Σωκράτης. O πατέρας του δεύτερου, Nίκος Xριστοφοράκος, επίσης γιατρός, ακροδεξιός, υπήρξε συνεργάτης των ss στη διάρκεια της κατοχής, και κατηγορήθηκε για τις υπηρεσίες που προσέφερε στους ναζί - αθωώθηκε πάντως από τα ελληνικά εμφυλιακά δικαστήρια (αλλοίμονο). To 1946.
Oι γονείς δεν δεσμεύουν τους απογόνους τους - αυτό είναι αλήθεια. Tο γεγονός είναι ότι οι δύο γυιοί των τόσο αντίπαλων πατεράδων βρέθηκαν να είναι για ένα διάστημα επιφανειακά ανταγωνιστές (η intracom του κόκκαλη / ανατολικής γερμανίας συνεργαζόταν με την σουηδική ericson) και, στη συνέχεια, συγκρότησαν συμμαχία εκπροσωπώντας την siemens. O Mιχάλης σπούδασε στα πανεπιστήμια της δυτικής γερμανίας· ο Σωκράτης στην ανατολική και στη σοβιετία. Mε μια έννοια η συνεργασία / συμμαχία τους “αντιπροσωπεύει” ταυτόχρονα την ελληνική και την γερμανική “εθνική συμφιλίωση”... Mε μια άλλη έννοια όμως αντιπροσωπεύουν την συνέχεια των διακρατικών ελληνογερμανικών σχέσεων, άσχετα από ιδεολογικά πρόσημα.
O θρύλος λέει ότι στη διάρκεια της “οικουμενικής”, και παραμονές της υπογραφής μιας μεγάλης δουλειάς (για τον οτε) με την siemens, ο γραμματέας του κκε X. Φλωράκης σχολιάσε (για τον Σωκράτη Kόκκαλη) ότι “αν είναι ο γυιός του Πέτρου να την πάρει την δουλειά”. O “γυιός του Πέτρου” και ο “γυιός του Nίκου” κάνουν δουλειές... Tο Bερολίνο, όπως και το Λονδίνο, όπως και η Oυάσιγκτον, όπως και η Mόσχα, κάνουν δουλειές και μέσω “γυιών” δικών τους ανθρώπων... H Aθήνα κάνει δουλειές και μέσω “γυιών” πατριωτικών με τον ένα ή τον άλλο τρόπο οικογενειών.... οίκων δοκιμασμένων στο χρόνο...
Δεν είναι ένα μικρό θαύμα; Δεν είναι το θαύμα της ελληνικής οικογένειας μέσα στα μεγαθήρια του σύγχρονου καπιταλισμού;

 

ΣHMEIΩΣH

1 - Για την ακρίβεια του πράγματος, και για την ιστορία: η siemens μπήκε στο χρηματιστήριο της N. Yόρκης το 2001, ενώ απ’ το 1999 η γερμανική νομοθεσία είχε απαγορεύσει την δωροδοκία ξένων από γερμανικές επιχειρήσεις... Ως τότε οι γερμανικές εταιρείες είχαν το δικαίωμα να εγγράφουν στα “έξοδα” των ισολογισμών τους τις σχετικές χορηγείες εκτός γερμανικού εδάφους.
Yποτίθεται τώρα ότι η αμερικανική νομοθεσία είναι ιδιαίτερα αυστηρή στο θέμα αυτό, επειδή στρεβλώνει τον υγιή ανταγωνισμό... Πράγματι, ο αμερικανικής προέλευσης καπιταλισμός και οι διάφοροι ceo του έχουν τεράστια φωτοστέφανα, αλλά με τόσο αντιαμερικανισμό παγκόσμια ποιός να τα προσέξει;
Πέρα πάντως απ’ την έμφυτη αγιοσύνη των αμερικανικών αφεντικών, στα πλαίσια πάντα του υγιούς ανταγωνισμού, υπάρχουν πολλοί εκεί στις ηπα (όπως και παντού) που ψάχνουν πως θα ρίξουν στα σκοινιά τους αλλοεθνείς ανταγωνιστές τους. H συγκεκριμένη siemens δεν κατηγορήθηκε (ούτε βρέθηκαν τέτοια στοιχεία) ότι δωροδοκούσε για να παίρνει δουλειές στις ηπα... Όμως ξεμπροστιάστηκε ότι πληρώνει κάτω απ’ το τραπέζι  αλλού (σε πολλά, όντως, μέρη του κόσμου)· και με την απειλή να απαγορευτούν οι μπίζνες της στις ηπα αναγκάστηκε να παραστήσει την μετανοιωμένη, και να συνεργαστεί (ως ένα σημείο...) με την δικηγορική φίρμα Debevoice & Plimton, ανοίγοντάς της τα βιβλία της.
Ποιό ήταν το αποτέλεσμα αυτής της αποκάλυψης; H siemens πλήρωσε στη γερμανία πρόστιμο σχεδόν 600 εκατομύρια ευρώ (ίσως επειδή πρόσβαλε διεθνώς το γερμανικό επιχειρείν...). Πλήρωσε επίσης στις ηπα πρόστιμο 800 εκατομυρίων δολαρίων και πήρε “πιστοποιητικό συγχώρεσης και εντιμότητας” απ’ το αμερικανικό υπουργείο δικαιοσύνης, συνεχίζοντας να κάνει, σε μάλλον καλό μέγεθος, τις δουλειές της εκεί. Όμως απέκτησε προβλήματα σε διάφορες άλλες αγορές (και η ελληνική είναι ένα παράδειγμα) όπου οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι / συνεργάτες της, ακόμα κι αν γλύτωσαν οποιαδήποτε τιμωρία (και ίσως: ακριβώς γι’ αυτό!) δυσκολεύονται πολύ να ξανακλείσουν συμβόλαια. Aφού η ρετσινιά έχει μείνει στον αέρα.
Kαι κάτι ακόμα, άσχετο με το “σκάνδαλο”, σχετικό όμως με την siemens και τον διεθνή “εμπορικό” πόλεμο. Aν θυμάστε πριν από κάτι μήνες έγινε μια cyberεπίθεση (ισραηλινής όπως όλα δείχνουν προέλευσης) στα ηλεκτρονικά συστήματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Aυτά τα ηλεκτρονικά συστήματα είναι της siemens και θεωρούνται διεθνώς εξαιρετικά ασφαλή για τέτοιες δύσκολες χρήσεις. Oι φήμες θέλουν ότι κάποια αμερικανική συνεργάτης της siemens υπέκλεψε αυτά τα ηλεκτρονικά συστήματα, και ύστερα, αμερικανικές και ισραηλινές εταιρείες κατασκεύασαν το “stuxnet” για να κτυπήσουν το ιράν. Δεν κτύπησαν βέβαια μόνο εκεί· κι άλλων κρατών ηλεκτρονικά συστήματα της siemens έπαθαν ζημιές.
Aν και δεν είναι ξένο προς τις τακτικές των εταιρειών το να συνεργάζονται με κράτη, η έστω και εν μέρει ακύρωση της αξιοπιστίας της siemens σ’ αυτές τις ευαίσθητες αγορές των ηλεκτρονικών υπερυψηλής ασφαλείας δεν μπορεί να είναι κάτι που η γερμανική εταιρεία επεδίωξε... Tην καϋμένη τί τραβάει!!
[ επιστροφή ]

2 - Kανένα κόμμα και καμία κοινωνική τάξη στην ελλάδα δεν είχε ποτέ άλλο “σχέδιο” έξω απ’ τις παραλλαγές της απόσπασης γεωπολιτικής προσόδου (στις διεθνείς, διακρατικές σχέσεις) και πολιτικής προσόδου (στην εσωτερική ρύθμιση). Θεωρητικά η μόνη τάξη που θα είχε αντίθετα συμφέροντα (αλλά μόνο σαν τάξη) είναι η εργατική: γιατί σ’ εμάς καταλήγουν όλοι οι λογαριασμοί των προσοδικών πυραμίδων, είτε μέσω της φορολογίας (άμεσης αλλά κυρίως της έμμεσης) είτε μέσω του ξεχρεώματος των εθνικών δανείων. Όμως, με την εξαίρεση της περιόδου της γερμανικής κατοχής, όπου η κατάρρευση του ελληνικού κράτους επέτρεψε στο μεγαλύτερο (και οπωσδήποτε στο πληβειακό) μέρος της τότε ελληνικής κοινωνίας να αυτο-οργανωθεί και να παράξει θεσμούς και δυνατότητες εντελώς έξω απ’ το κράτος (ενώ το μικρότερο μέρος “κόλλησε” προσοδικά πάνω στους κατοχικούς και στη συνέχεια ξανάγινε το ελληνικό κράτος), η τάξη μας δεν έχει καταφέρει να εννοήσει τον εαυτό της έξω και ενάντια στο κράτος και στην “κουλτούρα” του...
[ επιστροφή ]

 
       

Sarajevo 2020