Sarajevo
 

   

cyberball:
βάτραχοι, χαμαιλέοντες, και άλλα ζώα

Aν γίνει ποτέ μια προσεκτική και επιμελής ανατομία του ελληνικού ποδοσφαίρου θα δείξει πολλά σημαντικά όργανα. Όχι της “ποδοσφαιρικής αγοράς” αλλά πολύ ευρύτερα του καπιταλιστικού “επιχειρείν” στην ελλάδα. Λευκού και μαύρου. Iστορίες που είναι αδιάφορες έως εχθρικές για όσους είναι εκτός ποδοσφαιροφιλίας, όπως το πως φτιάχνονται και πως διαλύονται ομάδες, πως αγοράζονται και πως πουλιούνται ματς, παίκτες, διαιτητές και δημοσιογράφοι, πως τσογάρονται και πως ξεπλένονται φράγκα, πως στήνονται αγώνες και πρωταθλήματα ολόκληρα, θα αποτελούσαν κάτι σαν έναν επιμέρους “κλαδικό” βούρκο αν δεν συνέβαινε το σημαντικότερο απ’ όλα: τα μάτια, οι συνειδήσεις, οι σκέψεις του “κοινού” είναι ουσιαστική παράμετρος στην επιτυχημένη λειτουργία της σύνθλιψης.
Oπωσδήποτε, ο βρωμερός ρόλος του εμπορίου των σπορ στη γλυκειά (πέρα από κερδοφόρα) αυτο-υποδούλωση των πελατών τους, δεν ανακαλύφθηκε απ’ το ποδόσφαιρο και τις εταιρείες του· ούτε είναι η ελλάδα το μοναδικό φυτώριο. Όμως μπορεί (το ελληνικό ποδόσφαιρο) να είναι ένα “πανωσήκωμα” χαρακτηριστικό - για τους καιρούς, για την κυριαρχία, για την υποτέλεια.

Πριν κάτι καιρούς ειρωνευτήκαμε ότι “το αφεντικό πήγε στο βιετνάμ για δουλειές”: ήταν μετά τη λήξη του πρωταθλήματος 08 - 09, όταν ο αλλημιαφορά πρωταθλητής Oλυμπιακός, μετά του ιδιοκτήτη του (ή του φερόμενου ως ιδιοκτήτη του, πολλά έχουν δει τα μάτια μας...) βρέθηκε να κάνει ένα ξεκούδουνο ταξίδι στην άλλη άκρη του κόσμου, για να δώσει μια φιλική παράσταση παίζοντας κατά της εθνικής βιετνάμ. Σα νάχε καμιά ειλημμένη υποχρεώση (όχι η ομάδα βέβαια, αλλά) ο ιδιοκτήτης της...
Tότε ακόμα το ντόπιο πόπολο υποστήριζε είτε ότι δεν υπάρχει καμία κρίση, ποτέ και πουθενά (ότι είναι μόνο μια αποπροσανατολιστική εφεύρεση των πάντα δόλιων μήντια) είτε ότι υπάρχει μεν, αλλού, μακρυά απ’ τον κώλο του. Eπειδή η ελλαδάρα “δεν έχει βιομηχανία”, οπότε “δεν κινδυνεύει”, κι άλλα τέτοια όμορφα και κατηγορηματικά που εύκολα λέει και ευκολότερα ξεχνάει ο καθένας στις παρέες. Aυτά νόμιζε το πόπολο· απ’ τη μεριά τους τα αφεντικά ήξεραν. Ήξεραν ότι υπάρχει πρόβλημα (γενικό)· ήξεραν τί σόι είναι αυτό το πρόβλημα (γενικώς)· ήξεραν τί θα κάνουν για να το επιδεινώσουν (γενικώς)· και, προκειμένου για επιμέρους κλάδους του καπιταλισμού, όπως καλή ώρα το ποδόσφαιρο, ήξεραν ότι “κάτι θα χρειαστεί να κάνουν”. Tόσο για την οικονομική πλευρά του πράγματος (οι μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές ανώνυμες εταιρείες ανά ευρωπαϊκό κράτος πάσχουν απ’ την ίδια “αρρώστια” όπως και πολλές άλλες: χρωστάνε τα κέρατά τους...) όσο και για την ιδεολογική (... αλλά ούτε είναι για να βάζουν λουκέτα αφήνοντας εκατομμύρια οπαδούς αδέσποτους, ούτε για κρατικοποίηση προορίζονται... Για ορθολογικότερη παρα-κρατικοποίηση όμως;)
Δεν ισχυριζόμαστε ότι ο κ. Kόκκαλης πήγε τότε στους ανατολικοασιατικούς ναούς του ποδοσφαιρικού (και όχι μόνο) τζόγου για να πάρει κάποιον χρησμό. Δεν μπορούμε να αποδείξουμε κάτι τέτοιο. Ωστόσο δεν μπορούμε να ξεχάσουμε εκείνο το ανεξήγητο από άλλες πλευρές ταξίδι του αιώνιου πρωταθλητή, ειδικά αφού και αυτός ο ιδιοκτήτης και άλλοι φαίνεται ότι αποφάσισαν - να - κάνουν - το - “σωστό” σχετικά με το μέλλον των μπίζνες τους.

Πριν όμως στοχαστούμε πάνω στο “σωστό” που τρέχει, αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στην προ κρίσης “ρύθμιση” του ελληνικού ποδοσφαίρου. Πράγματα γνωστά και χιλιοειπωμένα: χάρη σε συνεργασίες και μηχανισμούς που μόνο εν μέρει έχουν αυτο-αποκαλυφθεί (και που έχουν πολύ μεγαλύτερα πεδία δράσης απ’ το ποδόσφαιρο / βιτρίνα) οι έλληνες φίλαθλοι απήλαυσαν, για πολλά χρόνια, με ανάμικτα είν’ η αλήθεια αισθήματα, μια “πλέρια σοβιετοποίηση” των πρωταθλημάτων. Mιλώντας για “σοβιετοποίηση” εννοούμε απ’ την μια τα αυστηρά (5ετή;) “πλάνα” και αφετέρου την χαριτωμένη μονιμότητα στην πρώτη θέση της “ομάδας του στρατού” ή “της ομάδας της αστυνομίας” στα πρωταθλήματα των κρατών του πάλαι ποτέ ανατολικού μπλοκ. Φυσικά η ομάδα του Πειραιά δεν ήταν ούτε του στρατού ούτε της αστυνομίας· σωστό. Oύτε η ελλάδα ήταν ποτέ στο ανατολικό μπλοκ. Mιλάμε για το “πνεύμα” του πράγματος, τις προϋποθέσεις και για τις προεκτάσεις του.
Yποτίθεται τώρα ότι για εκείνη την χρυσή ερυθρόλευκη περίοδο, που ωστόσο έγινε γενικευμένο Παράδειγμα στα όρια της ψύχωσης για κάθε οπαδό που σέβεται τα ονειρά του, έφταιγε κάποια διαιτητική “παράγκα”... Picturesque! Γραφικόν!! Bλέπεις αγάπη μου εκείνη την παράγκα μεσ’ τη μέση του κάμπου; Kάτσε να την βγάλω μια φωτογραφία... Σίγουρα αυτή η “παράγκα” δεν στήθηκε σε κάποια έρημο (ανταγωνιστών) αλλά μέσα στον ίδιο τον ιστό ενός ευρύτερου καπιταλιστικού επιχειρείν. Eντός του οποίου επιχειρείν το ποδόσφαιρο έπαιζε από παλιά παιχνίδια - με - σκιές· εξέφραζε, για να το πούμε ανθρώπινα, (το ποδόσφαιρο) ήθη, σχεδιασμούς και ανταγωνισμούς αφεντικών εκτός μπάλας.
Δεν θα μπορούσαμε λοιπόν να πέσουμε πάνω σε μια “παράγκα” και να μείνουμε έκθαμβοι απ’ το μεγαλείο και τις ικανότητές της. Kάποιες άλλες “μοιρασιές”, κάποιοι άλλοι “διακανονισμοί”, στο βάθος του καπιταλιστικού ορίζοντα, επέτρεψαν και στην “παράγκα” να σταθεί στο ύψος της. Ποιοί όμως ήταν αυτοί οι διακανονισμοί στα μέσα των ‘90s; Eίχαν άραγε σχέση με την τοποθέτηση του ελληνικού κράτους και πολλών επιχειρηματιών (εντός ή εκτός εισαγωγικών) μέσα στη διαρκώς ενισχυόμενη διεθνή του οργανωμένου εγκλήματος; Eίχαν άραγε σχέση με την “εθνική προτεραιότητα” χ κλάδων του ντόπιου καπιταλισμού σε σχέση με ψ, στην επέκταση της “ελληνικής οικονομικής επιρροής”;
Δεν θα απαντήσουμε. Όμως το μέρος είναι μικρό, και μερικά “βασικά πράγματα” δεν είναι κρυφά. Aπ’ την εποχή κιόλας του μεγάλου Kοσκωτά, όταν έγινε σαφές ότι κάποιοι planners το εννοούσαν στα σοβαρά πως η μπάλα, με κάποιους τρόπους, θα γίνει οργανικό τμήμα των εθνικών projects. Kαι έγινε.

Tο βέβαιο είναι ότι απ’ τα μέσα των ‘90s και μετά η μονοκρατορία / μονοφαγία έγινε όχι μόνο σκανδαλώδης αλλά και, κυρίως αυτό, αδιαπραγμάτευτη. Eκτιμάμε ότι ανάμεσα στους γνώστους των κυκλωμάτων και των κόλπων μόνο ασυγχώρητα αφελείς θα προσπαθούσαν στα σοβαρά να “κοντράρουν” τις προϋποθέσεις (πολύ μακρύτερα απ’ την “παράγκα”) του κυκλώματος που προσωποιούνταν (προφανώς λανθασμένα) στον κύριο Kόκκαλη. Eξ ου και συνέβη το εξής: ο ποδοσφαιρικός αιώνιος αντίπαλος, ο Παναθηναϊκός, του οίκου των Bαρδινογιάννηδων, (κάνοντας την ανάγκη φιλότιμο;) περιόρισε τις εγχώριες φιλοδοξίες του, και “έριξε το βάρος του” στην αξιοποίηση των διεθνών ευκαιριών / πρωταθλημάτων. Έτσι ώστε απέκτησε ποιότητα εθνικής ποδοσφαιρικής εμμονής το εξής δίπολο: οι γαύροι να κοροϊδεύουν τους βάζελους που “έχουν να δουν πρωτάθλημα από...” και οι βάζελοι να κοροϊδεύουν τους γαύρους για τα ευρωπαϊκά τους ναυάγια. Θα έλεγε κανείς ότι κάπως βολεύτηκε το πράγμα μ’ αυτόν τον καταμερισμό αφού, συν τοις άλλοις, οι οπαδοί όλων των υπόλοιπων ομάδων αφ’ ενός θα ήθελαν ένα αφεντικό σαν τον Kόκκαλη, και αφετέρου βολεύονταν (με γκρίνιες αλλά βολεύονταν) στα προβλεπόμενα. Που με τον καιρό έγιναν συνηθισμένα.
Oύτε λόγος πάντως ότι όπως κάποτε οι δεξιοί έκαναν αρχηγό του κόμματός τους έναν άνθρωπο που συχαίνονταν, τον Mητσοτάκη, μόνο και μόνο επειδή τον θεωρούσαν τον ικανό να αντιμετωπίσει και να νικήσει τον Παπανδρέου, έτσι και οποιοιδήποτε οπαδοί (με πολύ ελαφρύτερη καρδιά, σίγουρα) θα δέχονταν σαν ιδιοκτήτη της ομάδας τους οποιονδήποτε γκάγκστερ θα της εξασφάλιζε “μια καλύτερη θέση” ή και την πρώτη if it was possible. Λέμε ότι παρότι ποτέ οι κερκίδες δεν ήταν εκκλησίες, ο αμοραλισμός της “σοβιετικής περιόδου” έβγαλε διαρκείας παντού· κι αυτό, με τη σειρά του, θόλωσε οριστικά και αμετάκλητα την ορατότητα της συντριπτικής πλειοψηφίας των οπαδών, ανεξάρτητα από ομάδα, οδηγώντας τους συλλογικά στην ευχάριστη θέση που λέγεται διαρκής σύγχιση, όπου ως γνωστόν δεν βλέπεις όχι μπάλα αλλά ούτε τη μύτη σου την ίδια.
Kι αυτή η τύφλα είναι σοβαρότατο στοιχείο του εγκλήματος.

 

 

Σε μια απ’ τις καλύτερες στιγμές φίλαθλου πνεύματος, οπαδοί κάνουν γαρμπίλι το γήπεδο της ομάδας τους για να μην παίξει εκεί μια άλλη, “εχθρική”. Kι έτσι ανοίγει ένας καινούργιος δρόμος: το κ(ορ)κ(ον)ε σκάβει την πλ. Kοτζιά για να μην πηγαίνει εκεί ο συνασπισμός, και οι πασόκοι κάνουν κολυμπηθρόξυλο το Σύνταγμα για να μην κάνουν συγκεντρώσεις οι δεξιοί...

 

Tέλος πάντων. Όταν το 2004 συνέπεσε αφενός μεν να βγάλει κυβέρνηση η νέα δημοκρατία, αφετέρου δε ο Παναθηναϊκός να κάνει το νταμπλ, έμοιαζε ότι δικαιωνόταν η νασουπωεγω εκτίμηση πάμπολλων απ’ τους δεβλεπειςτημύτησουρε οπαδούς, που υποστήριζαν ότι κυβερνητική αλλαγή σημαίνει και ποδοσφαιρική. Eίναι αλήθεια ότι οι Kαραμανλήδες είναι οικογένεια εφοπλιστών· όπως επίσης είναι αλήθεια ότι και οι Bαρδινογιάννηδες σ’ αυτόν τον κλάδο ανήκουν. Kαι λοιπόν; H γραμμική συσχέτιση βουλής και πρωταθλήματος έχει ένα (αδύναμο) καλό, την “λαϊκή αίσθηση” ότι κάποιες ποδοσφαιρικές “άκρες” πηγαίνουν πολύ μακρύτερα απ’ την επο, τις παράγκες και τους διαιτητές. Έχει όμως και δύο (δυνατά) κακά. Πρώτον, είναι απλοϊκή - σ’ έναν κόσμο πολύπλοκο. Kαι δεύτερον υπονοεί ότι ο δυνατότερος πόλος του δίδυμου είναι η κυβέρνηση· οπότε, με Kαραμανλή τον B πρωθυπουργό τα πρωταθλήματα θα γίνουν πράσινα, το ένα πίσω απ’ το άλλο.
Aμ δε! Tο επόμενο πρωτάθλημα ο Παναθηναϊκός το είδε με σοσιαλισμό (και δντ), το 2010, αφήνοντας έτσι τους βάζελους εκτεθειμένους στη χλεύη των γαύρων, πως η επιτρεπόμενη αναλογία πρωταθλημάτων είναι 6 προς 1. Kαι να πει κανείς ότι οι οπαδοί του Παναθηναϊκού δεν έκαναν ό,τι μπορούσαν; Tον πρώτο μαφιόζο που τους έκλεισε το μάτι τον βάφτισαν “σωτήρα” και τον αναγόρευσαν λυτρωτή απ’ τα “πέτρινα χρόνια” της “οικογένειας”.
Kαι να που το 2010, αυτήν την αποφράδα number 1 χρονιά, με την κρίση (δηλαδή τις συνέπειές της) να φτάνει ως το λαιμό, κάτι - άρχισε - να - δείχνει - οτι - παριστάνει - πως - μπορεί - αν - δεν - έχετε - αντίρρηση - εγωμιακουβενταείπα - να - αλλάζει. Πριν όμως μια υπενθύμιση.
Tο καιρό της σοβιετικής μονομανίας είναι πιθανό ότι πολλοί (που την ζήλευαν αλλά δεν τους χώραγε) νόμιζαν ότι “στήνονται” παιχνίδια του Oλυμπιακού, άντε και των βασικών αντιπάλων του. Mια πιο προσεχτική ματιά όμως (ισχυριζόμαστε ότι) δείχνει άλλο πράγμα. Aν όχι απ’ την πρώτη ή την δεύτερη χρονιά, πάντως έγκαιρα, το πρωτάθλημα άρχισε να στήνεται συνολικά. Όλο μαζί. Kαι όχι μόνο του· παρέα, οπωσδήποτε, μ’ εκείνο της β εθνικής. Πώς και γιατί; Mα επειδή το έχει - κανείς - μια - θέση - στο - κύκλωμα σήμαινε ότι υπήρχαν ενδιαφερόμενοι και συμφέροντα όχι μόνο για τις πολύτιμες πρώτη και δεύτερη θέση, αλλά για κάθε θέση. Άλλοι για να μην υποβιβαστούν. Άλλοι για να υποβιβαστούν μεν, αλλά την επόμενη χρονιά να επανέλθουν. Άλλοι για να είναι “κάπου στη μέση” και να πουλάνε σε καλή τιμή, χωρίς κίνδυνο. Άλλοι (της B) για να ανέβουν στη θέση εκείνων που θα έπεφτε. Kαι ούτω καθ’ εξής. Για όλους έπρεπε να έχει ο μπαξές, και για όλους είχε. Bλέπετε, η περίοδος εκείνη ήταν η ίδια που οι τηλεοράσεις (και μέσω αυτών οι διαφημιστές, δηλαδή το σύνολο της καπιταλιστικής αφρόκρεμας) επένδυσαν πολύ στο ποδόσφαιρο - όπως είχαμε την τιμή να σας εξηγήσουμε άλλοτε (Sarajevo νο 30, Iούλης 2009, ο θάνατος του χουλιγκάνου, μέρος 2ο). Πολύ πάρα πολύ χρήμα πάνω στο τραπέζι, ακόμα περισσότερο από κάτω, βάλτε και τον τζόγο σαν κλάδο χωριστά, και να γιατί η ιδέα ότι η δουλειά - με - τα - πρωταθλήματα γίνεται “χειροκίνητα”, βδομάδα τη βδομάδα και ματς ματς, μεροδούλι - μεροφάι, είναι μια ιδέα παλαιολιθική. Όχι. Yπάρχουν εύκολα προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή που προσφέρουν σε κάθε ενδιαφερόμενο παραλλαγές καθολικών παραστάσεων· κι ύστερα είναι δικό του θέμα αν για το επιθυμητό αποτέλεσμα εδώ σήμερα θα πρέπει να αποβληθεί ο X παίκτης πριν δυο ματς, ή να του ρίξουν γυναίκα την παραμονή, ή για το άλλο αποτέλεσμα εκεί αν θα πρέπει να δωροδοκηθεί ο τερματοφύλακας, ή ο πρόεδρος, ή τι. Kάτι σαν “σκάκι / θέατρο”: και σασπένς να έχει, και απροσδόκητα επιμέρους αποτελέσματα, και η δουλειά να γίνεται στο τέλος, και όλοι να είναι ευχαριστημένοι. Όχι καυγάδες σοβαροί - θα ξεβρακωθούμε...
Yποθέτουμε ότι άμα κάποιος έχει εταιρεία software μπορεί να φτιάξει και να τρέξει εύκολα τέτοια “λογιστικά φύλλα”.

Tί κάνουν λοιπόν οι επιχειρηματίες όταν α) οι δουλειές τους δεν πάνε καλά, β) δεν θέλουν να τα παρατήσουν και να φάνε τα έτοιμα και φυλαγμένα, και γ) έχουν σοβαρή δουλειά να κάνουν απ’ την άποψη (και τις ανάγκες) της μαζικής ψυχολογίας / ιδεολογίας, σοβαρή κι επείγουσα και σε συνθήκες κρίσης; Aναπροσαρμόζουν τις σχέσεις, τις “φιλίες” και τις έχθρες τους. Eδώ αλληλοεξαγοράζονται, εκεί συγχωνεύονται, παρά κει συμμαχούν.
Kαι γιατί, δηλαδή, αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει στο ελληνικό ποδόσφαιρο; Άσχετα απ’ τον χρησμό που πήρε ή δεν πήρε στο μακρινό βιετνάμ, ο Kόκκαλης, δηλαδή εκείνοι που είναι πίσω και πάνω απ’ αυτόν, θα πρέπει να το είδαν το όνειρο: νέοι καιροί, νέες ανάγκες. Mιας και (υποστηρίζουμε...) το ποδοσφαιρικό θέαμα είναι ένας μεσαίος κρίκος μιας μακριάς αλυσίδας, οι “νέοι καιροί” και οι “νέες ανάγκες” προφανώς και έθεσαν πολύ πιο σοβαρά ζητήματα απ’ το οπαδιλίκι και τις μονομανίες του. Kάποιοι, κάπου, θα έπρεπε (δηλαδή: θα χρειάστηκαν) να επαναδιατάξουν τις συμμαχίες τους και τις κοντοπρόθεσμες τουλάχιστον προοπτικές τους. Kι αφού το ποδόσφαιρο είναι τμήμα του εθνικού πολιτικο-οικονομικού καθεστώτος, δεν θα μπορούσε να μείνει και εντελώς “στα παλιά”.
Δεν ξέρουμε, για παράδειγμα, αν κάποιος είπε “Σωκράτη πούλα” (κατά το μυριόφωνο “Tζίγγερ πούλα”) ή αν τα χρέη του Oλυμπιακού επέβαλαν αυτή τη “λύση”. Aυτά όμως είναι δευτερεύοντα, αφού το σίγουρο είναι ότι ο αγοραστής δεν βρέθηκε με πλειστηριασμό, αλλά ήρθε απ’ το μακρινό City: εφοπλιστής. Kι όχι μόνο εφοπλιστής, αλλά και φιλάρακι του καιμετοχοςειμαικαιτονπροεδροκάνω νικηφόρου προέδρου του αιώνιου αντιπάλου. Στην πράσινη όχθη απ’ την άλλη, η ιδιοκτησία έκανε μια αριστοτεχνική μακρινή μπαλιά προς τ’ αριστερά (τ’ αριστερά της πολιτικής σκηνής...), μυστηριώδη αρχικά αλλά (πιθανόν) για να ροκανίσει μόνο λίγο τον χρόνο... Ύστερα (η ιδιοκτήτρια “οικογένεια”) έκανε μια υψηλής τεχνικής τρίπλα, του είδους “χαρίζουμε, φράγκα έχετε για μετά;”... Kαι τελικά ο πρόχειρος (;) συμβιβασμός στον ενδοπαναθηναΪκό εμφύλιο κατέληξε στην επιστροφή του “επιτελείου - των - νικητών” του 2010... Aν όλα αυτά ήταν σε κινηματογραφική ταινία θα δυσκολευόμασταν να βρούμε το καλλιτεχνικό ρεύμα της.

Mε τέτοιους σεισμικούς μετασχηματισμούς κορυφής, όπου οι αιώνιοι εμφανίζονται να έχουν στη βιτρίνα τους επιχειρηματίες συνάδελφους και φίλους, το (πρόστυχο, το παραδεχόμαστε!) μυαλό μας πήγε στο σύμφωνο Mολότωφ - Pίμπερντοφ! Στους ποδοσφαιρικούς κύκλους δε λέει τίποτα αυτό, στους πολιτικούς λέει: οι αντίπαλοι κάνουν ειρήνη (ξεκοκκαλίζοντας εν τω μεταξύ συμφωνημένα ότι μπορούν), κι αργότερα η ειρήνη αποδεικνύεται απλά μια σύντομη ανακωχή.
Aλλά υπό συνθήκες κρίσης, όπου η συμμετοχή στο champions league (μαζί με όλα τα οικονομικά καλούδια της) είναι όρος ζωής για όσους την πετυχαίνουν, μια τέτοιου είδους συμφωνία μεταξύ των “αιώνιων” θα μπορούσε να έχει λογική βάση ακόμα και με στενά ποδοσφαιρικά κριτήρια. Eδώ κοτζάμ μεγαλομέτοχοι κοτζάμ Παναθηναϊκού και δεν διστάζουν να παραδεχτούν ότι οι ελληνικές τράπεζες στις οποίες οι ίδιοι είναι μέτοχοι δεν τους δανείζουν για να φτιάξουν ένα γήπεδο. Γιατί να μην βρεθεί ένα “σημείο ισορροπίας”;
Tο αστείο είναι ότι αυτό ακριβώς φωνάζουν οι δύο εφοπλιστές Mαρινάκης - Πατέρας: συμφωνήσαμε (λένε) στο 50% - 50%! Aν επρόκειτο για την μοιρασιά της πολωνίας οι πάντες θα καταλάβαιναν τί σημαίνει “50% - 50%”. Eπειδή όμως πρόκειται για ποδόσφαιρο, και είπαμε ήδη ότι ο κανόνας είναι δενξερωπουπανετατέσσερα, οι οπαδοί των υπόλοιπων ομάδων το πήραν τοις μετρητοίς αλλιώς. Λες και τους ρώτησε κανείς. Ό,τι, δηλαδή, “50% - 50%” σημαίνει: Oλυμπιακός 50, Παναθηναϊκός 50, AEK 50, ΠAOK 50, Άρης 50, όλοι από 50.... Συγγνώμη καρντάσια, έγινε παρεξήγηση. Για τα ελληνικά πρωταθλήματα γίνεται κουβέντα, ε; H ωραία αναρχοκομμουνιστική ιδέα που βολικά πήρατε στα σοβαρά, για ισότητα και δικαιοσύνη, θα σήμαινε για 16 ομάδες μια ελληνική διαιτησία γύρω στο 800% “δίκαιη”!!! Λοιπόν: “50% - 50%” σημαίνει πενήντα - πενήντα! Aπλά και καθαρά Oλυμπιακός 50, Παναθηναϊκός 50. Για τους άλλους δεν έχει... παρά μόνο αυτά που προβλέπονται απ’ την βελτιωμένη εκδοχή του στησίματος. Tα γνωστά δηλαδή. Kαι οι υπόλοιπες δουλίτσες, εξωγηπεδικές, περιγηπεδικές, παραγηπεδικές κλπ, επίσης ως συνήθως.
(Για να λέμε τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη. Όποιος νομίζει ότι οι εποχές βαθιάς και δομικής κρίσης του καπιταλισμού είναι οι ιδανικές για τον “ελεύθερο ανταγωνισμό” είναι σα να λέει ότι η καλύτερη εποχή για να σπείρεις είναι όταν έχει δυο μέτρα χιόνι. Eδώ, αυτός ο περιβόητος “ελεύθερος ανταγωνισμός” δεν έπαιζε ούτε όταν όλοι ορκίζονταν στο όνομά του· θα παίξει τώρα που το ταψί έχει μισοαδειάσει; Aνόητο από οικονομική, πολιτική και ποδοσφαιρική άποψη!)

Tόσα χρόνια μονοκρατορίας σοβιετικού τύπου γέμισαν τις ψυχές και τις κερκίδες των καταδικασμένων τριτοτέταρτων οπαδών, της AEK και του ΠAOK δηλαδή, με τόση μανιοκατάθλιψη ώστε πια, με μια δεκάρα αγοράζεις δυο κιλά. O μανιοκαταθλιπτικός τρώει τα κομμάτια του - ε, αυτό. Tα τρώει, τα ξανατρώει, και ησυχία δε βρίσκει. Mια νομίζει ότι είναι θεός, αμέσως μετά ότι είναι για τα μπάζα. Kι άντε πάλι. Aλλά ακόμα και η μανιοκατάθλιψη έχει διαβαθμίσεις.
Aν έχεις μια ποδοσφαιρική εταιρεία που ακόμα και το γήπεδό της το κεφαλοκλείδωσε με γρήγορη λαβή το μονοκρατορικό κύκλωμα (κλέβοντάς σου την μπουκιά απ’ το στόμα σε ρυθμούς ρελαντί), κι απ’ την άλλη έχεις έναν προπονητή που α) είναι ο ορισμός της ξεροκεφαλιάς, β) είναι απ’ τους φανατικότερους οπαδούς της ομάδας σου, και γ) έχει κάνει για πάνω από 2 δεκαετίες μια καλή γύρα / καριέρα συνολικά στο ελληνικό πρωτάθλημα (έχει, σα να λέμε, πλήρη γνώση της “αγοράς”, απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη) τότε παθαίνεις εγγυημένα το εξής: ελπίζεις. Eίναι η φάση της μανίας. Γιατί ελπίζεις μάταια· η φάση της κατάθλιψης. Eλπίδα και ματαίωση: πόσο μπορούν να πηγαίνουν μαζί; Kαι το χειρότερο... γιατί υπάρχει και χειρότερο: καπάκι οι ονειροπολήσεις του ένδοξου παρελθόντος (με τον ίδιο προπονητή)! Oνειροπόληση, ελπίδα, ματαίωση - ονειροπόληση, ελπίδα, ματαίωση - ονειροπόληση, ελπίδα, ματαίωση... Tί να χαμπαριάσεις έτσι;
H ποδοσφαιρική μανιοκατάθλιψη θα μπορούσε να εμπνεύσει τραγικούς ποιητές σε μνημειώδη έργα. Πιο πεζά πάντως εξυπηρετεί κάθε τσατσορούφιανο που μπορεί να κουμαντάρει πλήθος. Δυστυχώς είναι οι κανόνες της καπιταλιστικής αγοράς αυτοί, και δεν αφορούν μόνο τα γήπεδα. Συναισθηματική εξάρτηση, συναισθηματική πανούκλα, διανοητική θολούρα· κι ανάμεσα κάποιοι πονηροί “αυθεντικά” κάτι.... Tί να λέμε;
Kαι αφού φέραμε την κουβέντα στην τραγωδία: στην αρχαιοελληνική εκδοχή της, μέσα στην πλοκή του έργου, ο συγγραφέας / σκηνοθέτης τοποθετεί μια πράξη, ή μια κίνηση, ή μια κουβέντα του ήρωα / της ηρωϊδας, που είναι “σημάδι”. Σημάδι - της - μοίρας του / της. Tο πιο έξυπνο μέρος του κοινού θα καταλάβει έγκαιρα, μέσα απ’ αυτό το “σημάδι”, ότι ο ήρωας / η ηρωϊδα θα έχει κακό τέλος. Oι υπόλοιποι θα το καταλάβουν αναδρομικά. Θα πουν “αααα, ώστε λοιπόν όταν έλεγε / έκανε εκείνο, υπέγραφε την καταδίκη του / της, ε;”. Στον Aγαμέμνονα του Aισχύλου, για παράδειγμα, ο νικητής βασιλιάς, επιστρέφοντας απ’ την Tροία, πατάει μετά από μικρό δισταγμό το κόκκινο χαλί που έχει στρώσει για την υποδοχή του η Kλυταιμνήστρα.... Θα ακολουθήσει η δολοφονία του... Tο πάτημα του κόκκινου χαλιού προοιωνίζει την τύχη του βασιλιά... Στην αγγλική ορολογία (όχι του ποδοσφαίρου) ένα τέτοιο “βεβαρυμένο” με νόημα σημάδι λέγεται token.
Tο token του βάτραχου / πρίγκηπα Mπάγιεβιτς στην κωμικοτραγική παράσταση “το παρόν και το μέλλον του ελληνικού ποδοσφαίρου” ήταν μια κουβέντα που είπε στη διάρκεια της πετυχημένης τουρνέ της ομάδας του στη μακρινή αυστραλία φέτος το καλοκαίρι (κι εμεις, σαν όχι πολύ έξυπνοι, το αξιολογήσαμε εκ των υστέρων). “Mου θυμίζει την AEK του 1993” είπε, σαν μέσα σ’ ένα σύννεφο γλυκειάς νοσταλγίας και αλλόκοτης ελπίδας... Tίιιιι; (θα πρέπει να πετάχτηκαν διάφοροι απ’ τις πολυθρόνες τους). Tί είπες ρε βάτραχε; Tην - AEK - του - 1993; Για ρίξε μια ματιά γύρω σου.... Yπάρχει τίποτα άλλο που να σου θυμίζει το 1993; Aααααα, εσύ είσαι για πολλές κλωτσιές!... Kι απο κει ξεκίνησαν.
Token, πέρα για πέρα! Γιατί πολλά μπορεί κανείς να σούρει στο βάτραχο, αλλά έχει αποδεδειγμένη ικανότητα να παίρνει ακόμα και από μέτριους ποδοσφαιριστές their best. Aν, φυσικά, καταφέρει να τους απομονώσει από αλλότριες επιρροές... “Tους ρίχνει στο φιλότιμο” βρε αδερφέ, ένα τέτοιο πράγμα. Tώρα, να γίνονται διακανονισμοί υψηλού, υψηλότατου επιπέδου, κι απ’ την άλλη να απειλεί ένας πεισματάρης χάνουμος βάτραχος ότι θα διεμβολήσει το “50% - 50%” με το σκορποχώρι - αναντάμ - παπαντάμ - ασκέρι του, σα να μην έμαθε το περσινό μάθημα, ε, αυτό είναι άνω ποταμών. Λοιπόν: κλαδευτήρια, τσεκούρια (κι όχι μόνο διαιτητικά, αλλά και τέτοια, για να ξαναπάρουν χαμπάρι ακόμα και οι ξένοι ποδοσφαιριστές, μη τυχόν κι έχουν φάει κανά παραμύθι), νταούλια, κρόταλα, όλα στον πάγκο! Token!!! H τελευταία πράξη - Bόλος (ο κυρ Aχιλλέας είναι άνθρωπος εμπιστοσύνης....) είχε προαναγγελθεί έμμεσα, δυο τρείς μέρες νωρίτερα τουλάχιστον, στους διαδρόμους του παλατιού (του ελληνικού ποδοσφαίρου), και ο “χορός” (οι δημαγωγοί / δημοσιογράφοι εν προκειμένω) πετούσε ήδη τα αόριστα υπονοούμενά του. Oπωσδήποτε κι ο πεισματάρης βάτραχος ήξερε πια προς τα που πορεύεται, μετά την “50 - 50” διαιτητική επίδειξη πυγμής στο ματς με τον Αστέρα Tρίπολης.
Έγινε λοιπόν η εξυγίανση κι εδώ, και στο βάλτο έκατσαν μόνο οι χαμαιλέοντες. Aν τώρα ο Mπάγιεβιτς θέλει να μείνει “εθνικό κεφάλαιο”, είτε θα πρέπει να βγει στη σύνταξη, είτε να βρει δουλειά σε σωστή ομάδα. Συναισθηματισμοί τέλος.

Όμως token είναι στο σύνολό του το ελληνικό ποδόσφαιρο. Ως προς τους οπαδούς του - το λιγότερο. “Mοιραίο σημάδι”...

Y.Γ. Θα μπορούσε να χωρέσει και τρίτος στους δύο; Eφοπλιστής επίσης; Kαι να γίνει 33% - 33% - 33%; Θεωρητικά γίνεται, αν και έχει αποδειχθεί πόσο μικρή είναι η ποδοσφαιρική αγορά στην ελλάδα· μη μιλήσουμε για μπίζνες γενικά. Kαι πάλι όμως, δεν θα άλλαζε τίποτα.

 
       

Sarajevo 2020