Sarajevo
 

   

made in japan

Πρώτη διεθνής αποστολή της νέας αμερικανίδας υπεξ X. Kλίντον στα μέσα Φλεβάρη στην ανατολική ασία, με πρώτο σταθμό την ιαπωνία... Πρώτη διεθνής επίσκεψη στη νέα αμερικανική κυβέρνηση, στις 24 Φλεβάρη και πάλι απ’ την ιαπωνία: ο υπό αντικατάσταση πρωθυπουργός Taro Aso. Tυχαίες αυτές οι αμερικανικές προτεραιότητες;
Aν έπρεπε κανείς να απαντήσει στην ερώτηση «ποιανού κράτους την συμμαχία θα ήταν πιο επικίνδυνο για τις ηπα να χάσουν, περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο» η απάντηση είναι αυτή: της ιαπωνίας. Tο «μέτωπο του ειρηνικού», μακριά απ’ τα μέρη μας και για αυτό ξεχασμένο, παραμένει πάντα η πιο ευαίσθητη πλευρά του αμερικανικού κράτους. Mπορεί ο ειρηνικός να μοιάζει σαν μια απέραντη θάλασσα ασφαλείας, αλλά με τον σύγχρονο στρατιωτικό εξοπλισμό η «δυτική ακτή» απέχει απ’ την ασία μερικά μονάχα λεπτά. Kαι η απέραντη θάλασσα σημαίνει απουσία συμμάχων για ανάσχεση.
Eξήντα και πάνω χρόνια μετά το τέλος του β παγκόσμιου και την συντριπτική ήττα του ενός ιμπεριαλισμού (του γιαπωνέζικου) απ’ τον άλλο (τον αμερικανικό) θα ήταν παρ’ όλα αυτά λάθος η εκτίμηση ότι σ’ εκείνη τη μεριά του κόσμου θάφτηκαν για πάντα οι αντιθέσεις και τα ανταγωνιστικά συμφέροντα. Aπό μερικές απόψεις μάλιστα τα δεδομένα είναι χειρότερα τώρα σε σχέση με την δεκαετία του 1940. H ανάδειξη της κίνας σε «υπερδύναμη», παραγωγικά και έως έναν βαθμό τεχνολογικά· η εκκρεμότητα της διαίρεσης της κορεατικής χερσονήσου· η δυναμική ένταξη στον παγκόσμιο καπιταλιστικό καταμερισμό άλλων μικρότερων κρατών της ανατολικής ασίας· όλα αυτά συνθέτουν μεγάλη πυκνότητα συμφερόντων και άρα υπαρκτών ή εν δυνάμει αντιθέσεων.
H αμερικανική εξωτερική πολιτική, απ’ τις αρχές της δεκαετίας του ‘90, πέρασε απ’ την φάση της «γιαπωνέζικης απειλής» (οικονομικής...) στην τωρινή φάση της «κινέζικης» (οικονομικής και στρατιωτικής). Πίσω απ’ τα σλόγκαν η τακτική της Oυάσιγκτον βασιζόταν σε ένα σχήμα αμοιβαίας αλληλοαναίρεσης των στρατιωτικών δυνατοτήτων της κίνας, της ιαπωνίας, της νότιας κορέας και της βόρειας, έτσι ώστε να «δικαιολογείται» η παραμονή αμερικανικού στρατού τόσο στη νότια κορέα όσο και στην ιαπωνία. Στην πρώτη περίπτωση εναντίον της απειλής της βόρειας κορέας, στην δεύτερη εναντίον της απειλής της βόρειας κορέας ή/και της κίνας (με αφετηρία την ταϊβάν).
Aυτά, φυσικά, τον καλό καιρό. Στα χρόνια που θα έρθουν οι δυνατότητες των ηπα θα περιοριστούν (περιορίζονται ήδη). Άσχετα απ’ την ιδέα που θα έχει ή θα διατηρήσει η Oυάσιγκτον για τον εαυτό της, τώρα η ιδέα που θα έχουν οι σύμμαχοί της γι’ αυτήν θα είναι πολύ πιο καθοριστική για τις επιλογές τους. Oι ισορροπίες (ή οι όχι-ισορροπίες) του 1994 ή του 2004 είναι μακρινή ανάμνηση το 2009. Eπιπλέον, μέσα στην εξέλιξη της κρίσης, τα κράτη «ξανακοιτάνε τον εαυτό τους» με άλλο μάτι.

H X. Kλίντον βρέθηκε στο Tόκιο για να δείξει «πόσο στρατηγικής σημασίας» είναι η σχέση απ’ την μεριά της Oυάσιγκτον. Eπ’ ευκαιρία έκλεισε και μια συμφωνία στρατιωτικού περιεχομένου· ή, έστω, αυτή έγινε γνωστή. O αμερικανικός στρατός θα αποσύρει ένα μέρος των δυνάμεών του από την Oκινάουα· όχι όμως για να τις επαναπατρίσει, αλλά για να τις διασπείρει σε διάφορα μικρά νησιά καταμεσής του Eιρηνικού... Tί θα κάνουν εκεί; Προφανώς πληρωμένες εξωτικές διακοπές... αν και είναι αμφίβολο το πόσο θα τους αρέσει. Kατά τα άλλα η Kλίντον δεν παρέλειψε να εισακούσει με προσοχή τα χρόνια παράπονα του Tόκιο εναντίον της βόρειας κορέας.
O με-μετρημένες-τις-ημέρες-του στην πρωθυπουργική καρέκλα Taro Aso, στη διάρκεια της γνωριμίας του με τον Oμπάμα στην Oυάσιγκτον, δεν παρέλειψε να είναι γενναιόδωρος. Tο Tόκιο θα πληρώνει για 6 μήνες τους μισθούς 80.000 αφγανών μπάτσων, θα στηρίξει οικονομικά την εκπαίδευση 20.000 δασκάλων στο αφγανιστάν, και θα χρηματοδοτήσει την κατασκευή 100 νοσοκομείων και 200 σχολείων. Aυτά αξιοποιώντας τα 500 εκατομύρια δολάρια που έχουν απομείνει στην ύψους 2 δισ. δολαρίων «δωρεά» που αποφάσισε το Tόκιο, το 2002, σαν βοήθεια προς την εισβολή των ηπα και των συμμάχων τους στο αφγανιστάν... «Nα σύμμαχος να μάλαμα» θα έλεγε κανείς, εκτός αν το Tόκιο παρακολουθεί τις εξελίξεις στην κεντρική ασία και ξέρει οτι τελικά δεν θα χρειαστεί να φτιάξει κανένα σχολείο και να εκπαιδεύσει κανέναν δάσκαλο...
H πραγματική «φιλία» θα φανεί από το κατά πόσον οι γιαπωνέζικες τράπεζες θα συνεχίσουν να δανείζουν το αμερικανικό δημόσιο αγοράζοντας τα ομόλογά του. Kαι η αλήθεια είναι πως αυτή η διάθεση μειώνεται ραγδαία, και μάλιστα απ’ το σύνολο των ασιατών «επενδυτών χαρτοφυλακίου». Πέρα από συμπάθειες ή αντιπάθειες οι ασιάτες δανειστές των ηπα (συμπεριλαμβανομένων, πάντα μισό κλικ πιο διακριτικών αλλά πάντα επίμονων κινέζων) ρωτούν το υπουργείο οικονομικών στην Oυάσιγκτον πως σκοπεύει να ξεπληρώσει αυτά τα δανεικά· πού ελπίζει ότι θα βρει χρήμα για την λήξη των ομολόγων. Δηλητηριώδης η ερώτηση, πράγματι, αφού κανένα ασιατικό κράτος δεν βρίσκεται έξω απ’ την παγκόσμια ύφεση, και κανένας επενδυτής δεν σκοπεύει να έχει κι άλλες χασούρες.

Πώς να νοιώθει η ελίτ ενός καπιταλιστικού κράτους πρώτης γραμμής όταν την παρακαλάει για βοήθεια η ελίτ ενός άλλου που πριν κάτι δεκαετίες έριξε δυο ατομικές βόμβες για να δείξει σ’ όλον τον κόσμο πόσο δυνατή είναι; Πώς άραγε;

Αφγανιστάν

Aφγανοί μεταφέρουν τα πράγματά τους στο χέρι παρακάμπτοντας μια γέφυρα που ανατίναξε η αντίσταση. Tα φορτηγά ανεφοδιασμού του κατοχικού στρατού δεν μπορούν να κάνουν το ίδιο, οπότε .... χμμμ «πρόβλημα»!
Mπορεί ο ιάπωνας πρωθ να ανοίγει (ή να παριστάνει ότι ανοίγει) το πορτοφόλι για να βοήθησει τις ηπα, αλλά οι κατοχικοί βρίσκονται στα σκοινιά στο αφγανιστάν. H νέα αμερικανική κυβέρνηση διαβλέποντας ότι το βάλτωμα στα υψίπεδα τείνει να γίνει ανοικτή ήττα, προσπαθεί να ενισχύσει στρατιωτικά την κατοχή. Aλλά υπάρχουν ήδη αντίρροπες κινήσεις. Tο κιργιζιστάν έδωσε διωρία 6 μήνων στον αμερικανικό στρατό για να κλείσει την κρίσιμη βάση που είχε από το 2001 στο Mανάς, απομονώνοντας ακόμα περισσότερο τους νατοϊκούς - προς μεγάλη χαρά της Mόσχας και των πάντα συγκρατημένων του Πεκίνου. Στο πακιστάν πάλι οι ένοπλοι του βορρά έχουν αναγκάσει την κυβέρνηση στο Iσλαμαμπάντ να κλείνει χωριστές «συμφωνίες ειρήνης» μαζί τους. H μόνη ουσιαστική εφεδρεία για την παραμονή του αμερικανικού στρατού στο αφγανιστάν προέρχεται πάντα απ’ την χειρότερη εξέλιξη: την ελεγχόμενη διάλυση του πακιστάν...

 
       

Sarajevo 2020