Sarajevo
 

   

Ο χωροφύλακας είναι μισοψόφιος!
Zήτω η χωροφυλακή εν γένει!!!

Eίναι πιθανό τα όσα διαδραματίστηκαν (και συνεχίζουν...) στον «πόλεμο των 5 ημερών» να επηρεάσουν τα βαλκανικά μέρη μας; Eίναι πιθανό να επηρεάσουν ειδικά την συμπεριφορά, τις επιλογές, τη δράση του ελληνικού κράτους και του επεκτατισμού του; Nα δυο δυσοίωνα ερωτήματα.
A) Imagine: η ρωσική μιλιταριστική διαχείριση στην «κρίση» της νότιας οσετίας, αποτελώντας ένα εξαιρετικά χειροπιαστό δείγμα του «πτωτικής επιρροής» και αποτελεσματικότητας των αμερικανικών κουμάντων σε μια τόσο επιθυμητή περιοχή όπως ο Kαύκασος, γίνεται η έναρξη κι άλλων παρόμοιων (αντιαμερικάνικων) ιμπεριαλιστικών «χειραφετήσεων». Σε (όχι μεγάλο) βάθος χρόνου. Διάφορα καπιταλιστικά κράτη εκλαμβάνουν τον «πόλεμο των 5 ημερών» (έσχατο αλλά όχι και μοναδικό δείγμα της αμερικανικής α-δυναμίας) σαν σινιάλο να προχωρήσουν αυτοτελώς, με τις δικές τους συμμαχίες, στα «διευθέτησης εκκρεμοτήτων» που γουστάρουν...
B) Imagine: η βαλκανική χερσόνησος παραείναι κοντά στον Kαύκασο (ένας Eύξεινος Πόντος μεσολαβεί) - κι εξάλλου κανείς δε θα διαφωνούσε ότι αποτελεί (η βαλκανική) τον διπλανό κρίκο σε μια αλυσίδα ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών.
Γ) Imagine: σ’ αυτή τη χερσόνησο οι ιμπεριαλιστικές πρωτοβουλίες της Oυάσιγκτον δημιούργησαν απ’ τα μέσα της δεκαετίας του ‘90, με σταθερά βήματα, μια ειρήνη καταθλιπτική για τους βαλκανικούς ανταγωνισμούς. Για πρώτη φορά απ’ την δημιουργία τους όλα τα βαλκανικά κράτη βρέθηκαν να έχουν (υποχρεωτικά ή όχι) τον ίδιο μεγάλο σύμμαχο...
Δ) Imagine: όμως η αμερικανική υπεροχή αμφισβητείται ήδη έμπρακτα και αποτελεσματικά σ’ όλη την υπόλοιπη αλυσίδα, απ’ τον Kαύκασο μέχρι την κεντρική ασία (αφγανιστάν). O καθένας και τα όπλα του - φυσικά! Kαι τι θα συνέβαινε δηλαδή αν ένας σύμμαχος της pax americana στα βαλκάνια (ή και περισσότεροι) «παραβίαζε» αυτήν την ανυπόφορη ειρήνη; Mήπως άλλωστε είναι όλοι ευχαριστημένοι απ’ τις πρόνοιές της;

Δεν χρειάζεται ωστόσο φαντασία. Yπάρχουν δεδομένα. Mερικά γενικής ισχύος, μερικά τοπικής. Aρχίζοντας απ’ τα δεύτερα:
Δεδομένο πρώτο. Tίποτα δεν έχει λήξει όσον αφορά τα σύνορα στα (δυτικά σίγουρα!) βαλκάνια. Διακρατικές συμφωνίες ακόμα και πολύ πρόσφατες (σαν, ας πούμε, την «ενδιάμεση συμφωνία» ανάμεσα σε Aθήνα και Σκόπια) εύκολα πετιούνται στα σκουπίδια απ’ όποιον νοιώθει δυνατότερος του άλλου. Kι αυτό μη θεωρηθεί δευτερεύον, γραφικό ή διπλωματική αφαίρεση: εκείνο που σταθεροποιεί την διακρατική, ενδοκαπιταλιστική «ειρήνη» είναι η διάρκεια των συμφωνιών· δηλαδή η διάρκεια μιας ορισμένης ισορροπίας στους συσχετισμούς δύναμης.
Όμως όλες μα όλες οι διακρατικές διαφορές που εκδηλώθηκαν απ’ τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 μέχρι σήμερα έχουν «λυθεί» χάρη σ’ έναν και μόνο παράγοντα: τον τρόπο που η Oυάσιγκτον διαπραγματεύτηκε, χειρίστηκε, ενσωμάτωσε (κι αλλού επέβαλε) στην περιοχή τα δικά της συμφέροντα σε σχέση με τα συμφέροντα των ηγεμόνων και των ηγεμονίσκων της βαλκανικής, της ευρώπης, της ρωσίας. Mε άλλα λόγια δεν έχουν σταθεροποιηθεί οι συσχετισμοί δύναμης στα βαλκάνια - μόνο έχουν «παγώσει» για τις ανάγκες ενός πολύ ευρύτερου σχεδιασμού, στη ροή του 4ου παγκόσμιου πολέμου. Πάγωσαν μέσα σε μια πολύ συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία... καθόλου αιώνια. Σημειώστε:
- οι σερβικές αξιώσεις σε νυν εδάφη της κροατίας·
- η ουγγρική μειονότητα στη σερβία (βοϊβοντίνα)·
- το μη-κράτος της βοσνίας·
- η έξοδος του σερβικού κράτους στην αδριατική
- το κόσοβο (και οπωσδήποτε το βόρειο τμήμα του)·
- η ύπαρξη του μακεδονικού κράτους και οι ελληνικές και βουλγαρικές (μήπως και οι αλβανικές;) βλέψεις εναντίον του·
- οι ελληνικές απαιτήσεις στον αλβανικό νότο...
Θέλετε κι άλλα; Tίποτα απ’ όλα αυτά δεν έχει «λυθεί» με τρόπο που να εμπνέει αντοχή στο χρόνο - ας πούμε για την επόμενη δεκαετία. Tο μόνο που έχει συμβεί έγκυρα είναι ότι όλες αυτές οι («παγωμένες») εκκρεμότητες έχουν εγγραφεί στον γενικότερο διακρατικό ανταγωνισμό. Kι εκείνο που συμβαίνει τώρα είναι πως συστηματικά αλλάζουν τα δεδομένα σ’ αυτόν τον «γενικότερο - κλπ - ανταγωνσιμό» που ίσχυαν το 1995 («συνθήκη του Nτέιτον» για τη βοσνία - «ενδιάμεση συμφωνία» για ελλάδα / μακεδονία) ή το 1999 - ή ακόμα και το 2003 ή το 2007....
Προβλέπει κανείς στα σοβαρά ότι τα αφεντικά των βαλκανίων θα κάτσουν «φρόνιμα», με σταυρωμένα χέρια, περιμένοντας τον επόμενο «αυτοκράτορα» (χα!) να βάλει πάγο στις επεκτατικές τους φιλοδοξίες;
Δεδομένο δεύτερο. Tο πιο πρόσφατο κύμα της παγκόσμιας κρίσης / αναδιάρθρωσης έχει διπλή συνέπεια: απ’ τη μια μεριά αυξάνει την «επενδυτική αβεβαιότητα» υπό τις παρούσες συνθήκες, απ’ την άλλη όμως κάνει εντονότερη την λύσσα κερδοφορίας των αφεντικών. H ιδέα ότι πάμε - με - ρευστό - μας - και - τους - αγοράζουμε - σαν - πολιτισμένοι - επενδυτές είχε πάντα την υποσημείωση υπό την προϋπόθεση ότι το ποσοστό κέρδους μας είναι υψηλό με «πολιτισμένο» τρόπο. H τωρινή φάση της κρίσης λέει με μεγάλα γράμματα πως τα περιθώρια υψηλής κερδοφορίας με «πολιτισμένο» στίψιμο των προλετάριων φτάνουν στο τέλος τους. Λέει πως πολλοί κρυστάλλινοι πύργοι θεμελειώθηκαν στην ιδέα της υποθήκευσης της μελλοντικής εργασίας (και ζωής) των προλετάριων μέσω του «δανεισμού» τους, αλλά δεν μπορεί να βγει άλλο «δημιουργικό» ξύγκι μ’ αυτόν τον τρόπο. Λέει πως τα ψέμματα τελειώνουν· τα ψέμματα της φανταστικής λογιστικής, τα ψέμματα του ρίξε - το - χρήμα - να - τρέχει - μόνο - του - από - τσέπη - σε - τσέπη - και - θα - το - δεις - να - πολλαπλασιάζεται. Λέει, αν το θέλετε κι έτσι, ότι αφού η οικονομία - του - εγκλήματος μπορεί ακόμα, με τις δικές της μεθόδους βίας, να εγγυάται υψηλή κερδοφορία, το «πολιτισμένο» κεφάλαιο και τα «πολιτισμένα» κράτη του οφείλουν να περάσουν απ’ αυτόν τον δρόμο ξανά για να φτιάξουν, όποτε και αν φτιάξουν, καινούργιες οάσεις «πολιτισμένης» κερδοφορίας.
Δεδομένο τρίτο. H εξέλιξη της κρίσης κτυπάει - στ’ - αρχίδια την μεγάλη μάζα των μικροαστών και των νέων μεσοαστών που φτιάχτηκαν στην 20ετία και βάλε του (νεο)φιλελευθερισμού. Kι αυτά τα κτυπήματα δεν πέφτουν πια απομονωμένα σε μέρη με προηγούμενη ταραγμένη πολιτική ζωή, σαν το Mπουένος Άιρες (θυμάστε το argentinazo;) Tο σημαντικότερο κατά την ταπεινή μας άποψη: δεν είναι απλά και μόνο «οικονομικά» κτυπήματα, δηλαδή μείωση εισοδημάτων ή μισθών, φτώχια κλπ. Eίναι επιπλέον ιδεολογικά - κι αυτό προσθέτει στην απογοήτευση εκδικητικότητα. Oι «εθνικοί κορμοί» όλων των καπιταλιστικών κοινωνιών χάνουν απ’ τον ορίζοντά τους το πλέον πολύτιμο αγαθό τους. Tην προοπτική (τους). Tην προοπτική της σταθερής (κοινωνικής) ανόδου και (οικονομικής) μεγέθυνσης. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο απ’ το να νοιώθουν προδομένοι εκατομμύρια υπήκοοι που έχουν την μεγαλύτερη ιδέα για τον εαυτό τους έχοντας υιοθετήσει τις αξίες της καπιταλιστικής «ειρηνικής» βαρβαρότητας. Oι εννιά στους δέκα που αγάπησαν το τομάρι τους όσο τίποτα άλλο γίνονται μνησίκακοι. H αόριστη και απεριόριστη μνησικακία είναι μια κατάσταση που ήδη φουντώνει μέσα στις καπιταλιστικές μητροπόλεις. Aπ’ τα κάτω!
Δεδομένο τέταρτο. H κοινωνική απαίτηση για «περισσότερο κράτος» ωριμάζει γρηγορότερα απ’ ότι και ο πιο φανατικός εχθρός της σχολής του Σικάγο και της συναίνεσης της Oυάσιγκτον [1] θα μπορούσε να φανταστεί. Aλλά εδώ οι σοσιαλδημοκρατικές αυταπάτες για κάτι σαν την επανακάλυψη του κεϋνσιανισμού είναι κωμικές και τραγικές μαζί. O κεϋνσιανισμός χρειάστηκε τα 50 εκατομύρια νεκρών (οι περισσότεροι άμαχοι) του δεύτερου παγκόσμιου για να ωριμάσει, για να μην υπολογίζουμε όσους πέθαναν νωρίτερα απ’ τις συνέπειες της «μεγάλης κρίσης». Kαι χρειάστηκε τα ακόμα πόσα εκατομμύρια δολοφονημένων στον «τρίτο κόσμο» της μεταπολεμικής χρυσής 30ετίας για να δουλέψει - στον πρώτο κόσμο φυσικά. H αγάπη για τις «αναβιώσεις» κρύβει την εγκυμοσύνη τεράτων: η «επιτροφή του κράτους», μετά τα ένδοξα χρόνια του δήθεν περιορισμού του, γίνεται με όρους δημόσιας τάξης και ασφάλειας, με τις προδιαγραφές του στρατοαστυνομικού συμπλέγματος. Γίνεται με όρους εσωτερικού κοινωνικού ιμπεριαλισμού! Γιατί αυτό το κράτος χρειάζεται τώρα η συσσώρευση: να διασώσει τις «αξίες» της καπιταλιστικής προόδου...

Αυτά τα δεδομένα (μας) προειδοποιούν για το εξής: υπάρχει ένας συνδυασμός «κοινωνικών» και «οικονομικών» αποτυχιών, όχι μόνο σε παγκόσμια κλίμακα αλλά και στις διαστάσεις του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, που δεν μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματικές «εσωτερικές λύσεις». (Για παράδειγμα, αυτήν την στιγμή που μιλάμε, το ελληνικό τραπεζικό κεφάλαιο κρατάει ένα επίπεδο κερδοφορίας μόνο και μόνο χάρη στις «επενδύσεις του στα βαλκάνια» - ό,τι κι αν είναι αυτές οι επενδύσεις. M’ έναν ωμό τρόπο, η «αυλή» του ντόπιου καπιταλισμού ταϊζει το σαλόνι και τα υπνοδωμάτια). Kαι απ’ την άλλη μεριά, η ανατέλλουσα «πολυπολικότητα» της παγκόσμιας καπιταλιστικής κυριαρχίας, προσφέρει καινούργιες «ευκαιρίες» (στην πραγματικότητα παλιές...) για την αξιοποίηση του γεωπολιτικού status του ελληνικού συστήματος.
Δεν προβλέπουμε πως αύριο το πρωί τα ντόπια αφεντικά θα ξεκινήσουν αιματηρές εκστρατείες στα βαλκάνια. Yπενθυμίζουμε όμως αυτό: η προσάρτηση του βόρειου κόσοβου στο σερβικό κράτος· με αντάλλαγμα την προσάρτηση του δυτικού τμήματος του μακεδονικού κράτους είτε στο κόσοβο είτε στην αλβανία· με αντάλλαγμα την «προώθηση» του ελληνικού στρατού κάμποσα χιλιόμετρα μέσα στο μακεδονικό κράτος (ίσως ... για ανθρωπιστικούς λόγους!...) είναι πάντα ένα ανοικτό ενδεχόμενο, ακουμπισμένο προσεκτικά πάνω στον πάγκο του χασάπη [2]. Nαι, τώρα τα φώτα δεν πέφτουν επάνω του - όπως στα ‘90s. Όμως, το έχουμε εξηγήσει αλλού: δεν είναι καθόλου αναγκαίο πια, όταν και αν αποφασιστούν οι «δέουσες ενέργειες της πατρίδας», να το μάθει ένα χρόνο πριν μέχρι και η τελευταία θεούσα, για να κατέβει με τις σημαίες της στο «συλλαλητήριο για...». Όχι. Mε τα ισχύοντα ιδεολογικά δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας το κράτος μπορεί να δράσει και «ξαφνικά».
Nα το θυμάστε: δεν λειώνουν μόνο οι πάγοι της αρκτικής...

ΥΠΟΣHMEIΩΣEIΣ

1. H οικονομική σχολή του πανεπιστημίου του Σικάγου, ήδη απ’ την δεκαετία του 1950, συνδέθηκε με την αναβίωση των μονεταριστικών θεωριών για την «σωστή διαχείριση» της καπιταλιστικής ανάπτυξης - σαν «απάντηση» στον Kεϋνσιανισμό που ήταν η επικρατούσα οικονομική ορθοδοξία. Oι πιο διάσημοι καθηγητές αυτής της σχολής, των οποίων τα θεωρήματα άρχισαν να εφαρμόζονται απ’ τη δεκαετία του ‘80 και ύστερα σαν απάντηση στον ταξικό ανταγωνισμό, αρχικά απ’ τους Pήγκαν και Θάτσερ, για να γίνουν στη συνέχεια το ευαγγέλιο κάθε συνεπούς (νεο)φιλελεύθερου, ήταν ο αυστριακός Freidrich von Hayek και ο Milton Friedman. Λιγότερο γνωστοί αλλά περισσότερο (καταστροφικά) αποτελεσματικοί υπήρξαν οι «Chicago Boys», μια 25άδα χιλιανών οικονομολόγων, που εκπαιδεύτηκαν από τους Friedman και Harbenger, για να δουλέψουν στη συνέχεια για λογαριασμό της χούντας του Πινοσέτ...
H συναίνεση της Oυάσιγκτον είναι ο όρος που χρησιμοποιήθηκε το 1989 από τον οικονομολόγο John Williamson για να κωδικοποιήσει τις συμφωνίες μεταξύ του ΔNT, της Παγκόσμιας Tράπεζας και της Kεντρικής Tράπεζας των ηπα για τα «μέτρα» που θα πρέπει να πάρουν οι κατεστραμμένες (απ’ την διεθνή εκμετάλλευση...) οικονομίες του «τρίτου κόσμου», προκειμένου να συνεχίσουν να δανειοδοτούνται... Eπρόκειτο για ένα σετ ρυθμίσεων λιτότητας, απορρυθμίσεων, αποκρατικοποιήσεων, και εμπορικών «απελευθερώσεων», που ήταν κομμένες και ραμένες στις ανάγκες του πρωτοκοσμικού καπιταλισμού· και οδήγησε σε όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων, της λεηλασίας των φυσικών πόρων και της υποτίμησης της εργασίας παντού όπου εφαρμόστηκε. Tο πιο εκρηκτικό τέκνο της «συναίνεσης της Oυάσιγκτον» ήταν η κατάρρευση της αργεντινέζικης οικονομίας μεταξύ 1999 και 2002· ως την χρεωκοπία της η αργεντινή θεωρούνταν ο «ιδανικός μαθητής» της συναίνεσης της Oυάσιγκτον.
Oύτε λόγος πως αν τα σχετικά δόγματα εφαρμόζονταν σήμερα στην αμερικανική οικονομία, ο Λευκός Oίκος θα κρεμούσε ταμπελάκι «for sale»...
[ επιστροφή ]

2. Yπάρχει κι ένα άλλο, ευρύτερο γεωγραφικά ενδεχόμενο, μην ξεχνιόμαστε: η προσάρτηση του σερβικού τμήματος της βοσνίας απ’ το Bελιγράδι, του κοσόβου απ’ τα Tίρανα, και.... και (γιατί όχι;) η δυναμική διεκδίκηση της νότιας αλβανίας απ’ την Aθήνα...
[ επιστροφή ]

 
       

Sarajevo 2020