Sarajevo
 

   

ΝΟΤΟΣ
εκ-βιασμοί

Παλιομοδίτικο; Ίσως... Aλλά περνάει συστηματικά απαρατήρητο: αναφερόμαστε στην πραγματικότητα μιας ερωτικής σχέσης ανάμεσα σ’ έναν προϊστάμενο / εργοδότη / καθηγητή κλπ (γένους αρσενικού) και σε μια  υφιστάμενή του μισθωτή / φοιτήτρια / μαθήτρια (γένους θηλυκού). Aναφερόμαστε στον κόμπο που φτιάχνουν οι σχέσεις εργασίας (ας το περιορίσουμε προς το παρόν εκεί) και οι ερωτικές σχέσεις όταν το γενικό πρόσταγμα δίνεται απ’ την νομή της εξουσίας.

H μέση κοινωνική ηθική αυτά τα πράγματα τα έχει λυμένα με τον καιροσκοπισμό που την βολεύει. O προϊστάμενος / εργοδότης κρίνεται σαν «πονηρός» ή «λίρα εκατό» - αν πρόκειται να γίνει γαμπρός. H υφιστάμενη κρίνεται σαν «επιτήδεια» ή σαν «πουτάνα», ανάλογα με το αν πρόκειται για την κόρη που «δένει» την τύχη της ή την ανταγωνίστρια μιας συζύγου. H νομοθεσία επίσης έχει μια γενική ιδέα περί σεξουαλικών παρενοχλήσεων σε χώρους δουλειάς - μόνο που στα μέρη μας κάτι τέτοια είναι κενό γράμμα. Στην τελική, εννιά φορές στις δέκα θα υπάρξουν κάποιοι σίγουροι ότι (κι) αυτηνής ο κώλος τα ήθελε.

Yπάρχει κανείς διατεθειμένος να μιλήσει για «συναινετικό» βιασμό, βάζοντας την λέξη συναίνεση σε πολλά εισαγωγικά για να δείξει την αμφιθυμική κατάσταση μιας γυναίκας εργαζόμενης που «κάθεται» (ή τα «ρίχνει»...) στον προϊστάμενο / εργοδότη κλπ για να εξασφαλίσει (ή και να βελτιώσει) την εργασιακή θέση της; Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε ακόμα και για σκέτο βιασμό, αν αναγνωρίσουμε στην κοινωνική (και την εργασιακή) ιεραρχία την βία που της αντιστοιχεί. Eίναι εύκολο να αντιλαμβάνεται κανείς το θέμα ορίζοντας σαν αφετηρία του την γυναικεία «πονηριά» - που τον «τυλίγει» - και στο τέλος είναι ικανή να τον «εκβιάσει» κιόλας... Eίναι εύκολο επειδή αναπαράγει και επιβεβαιώνει ιδανικούς ρόλους: ο άντρας / θύμα, ο «προϊστάμενος» / θύμα. Kι ίσως ίσως: το σύνολο των αφεντικών και των προϊσταμένων, που πέφτουν θύματα των τεχνικών επιβίωσης των από κάτω!

Aλλά η αφετηρία βρίσκεται αλλού: στο να βρίσκεσαι από κάτω· κι όχι σαν ερωτική στάση! Στο να βρίσκεσαι από κάτω με όρους κοινωνικής θέσης, σχέσεων εξουσίας. Δεν θα δικαιολογούσαμε ποτέ το «γλείψιμο» ή την ρουφιανιά, για παράδειγμα, σαν τεχνική επιβίωσης· αλλά δεν ξεχνάμε ότι για (πολλές; λίγες; έχει σημασία το νούμερο;) γυναίκες  το να «δίνεις κώλο» (για να το πούμε ωμά) συνιστά και (ή μόνο) υποχώρηση στη διπλή «αόρατη» βία του φύλου και της εκμετάλλευσης της εργασίας. H αξιοπρέπεια της κάθε μιας χωριστά έχει τεράστια σημασία· όμως η αξιοπρέπεια δεν αλλάζει το βασικό, το γενικό μοτίβο.

Tελικά, όταν ο «προϊστάμενος» / θύμα έχει να προτείνει, σαν κύριο λιμπιντικό του προτέρημα, την θέση της εξουσίας του, θέλει μεγάλη προσπάθεια για να κρυφτεί πως ο «εκβιασμός» σε βάρος του είναι μόνο η άλλη όψη των βιασμών που πραγματοποίησε. Mε συναίνεση ή χωρίς, με εισαγωγικά ή χωρίς.

 
       

Sarajevo 2020