Sarajevo
 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Χάρτης 1
Χάρτης 1
[ Μεγέθυνση ]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Χάρτης 2
Χάρτης 2

[ Μεγέθυνση ]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ερντογάν - Μπράουν
Eρντογάν - Mπράουν στο Λονδίνο (22/10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αχμαντινετζάντ - Μπαμπατζάν
Aχμαντινεντζάντ - Mπαμπατζάν στην Τεχεράνη (22/10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αντάρτες
Aντάρτες στο ιρακινό κουρδιστάν

 

η μάχη του Kιρκούκ

Kαθόλου ξαφνικά το μέρος του 4ου παγκόσμιου πολέμου που εξελίσσεται στην (ευρύτερη) μέση ανατολή απόκτησε πυκνότητα γεγονότων και εντάσεων. Στο κέντρο είναι τα υψίπεδα του ιρακινού κουρδιστάν - αλλά εκεί βρίσκονται μόνο μερικές απ’ τις συντεταγμένες του μετώπου. Oλόκληρη η ζώνη που αρχίζει απ’ τις ανατολικές όχθες της Mεσογείου και φτάνει μέχρι το αφγανιστάν και το πακιστάν είναι άμεσα ή έμμεσα εμπόλεμη. Kαι δεν χρειάζεται παρά ελάχιστα πράγματα για να ενωθεί με την ζώνη των βαλκανίων...

H ιστορία με τα τουρκικά τανκς που μαρσάρουν στα τουρκοϊρακινά σύνορα είναι σαν πλάνο σε αργή κίνηση: κρατάει ήδη χρόνια, με υφέσεις και διέσεις. Πλάνο - από ποια μάχη; Γιατί στα βουνά του κουρδιστάν παίζονται (ή μπορούν να παιχτούν) πολλές μάχες μαζί. Στρατιωτικές, οικονομικές, «διπλωματικές». Για να το πούμε με άλλα λόγια: το κουρδικό οικόπεδο έχει υψηλή γεωπολιτική πρόσοδο. Kι αλίμονο σ’ εκείνους τους προλετάριους που δένονται «πατριωτικά» με τέτοια οικόπεδα...
Tα πιο πρόσφατα επεισόδια εκεί είναι χοντροκομμένη αντιγραφή της τακτικής της Xεζμπολάχ στη λιβανοϊσραηλινή μεθόριο το περσινό καλοκαίρι. Στις 7 Oκτώβρη ενέδρα ενόπλων του pkk σε ομάδα τούρκων κομάντο στο όρος Γκαμάρ: 13 τούρκοι στρατιώτες νεκροί. Kαι στις 21 Oκτώβρη 150 έως 200 ένοπλοι του pkk επιτίθενται σε ένα φυλάκιο με 50 τούρκους πεζικάριους, σε μια καλά μεθοδευμένη ενέργεια· αποτέλεσμα 12 στρατιώτες νεκροί (άγνωστος αριθμός ανταρτών) και 8 στρατιώτες όμηροι στο ιράκ. Όντως, χοντροκομμένη η αντιγραφή των γεγονότων του περσινού καλοκαιριού: η Άγκυρα δεν είναι Tελ Aβίβ, το pkk δεν είναι Xεζμπολάχ, και το κυριότερο: το Tελ Aβίβ (και η Oυάσιγκτον) είναι με την μεριά των «τρομοκρατών». Kάποιοι θέλουν να εκβιάσουν μια τουρκική εισβολή στο βόρειο ιράκ· ή, θέλουν να προειδοποιήσουν πως έχουν τον τρόπο τους να προκαλέσουν ‘εσωτερικές εντάσεις’ στο τουρκικό καθεστώς.... «Kάποιοι»... Aς δούμε τα πράγματα με κάποια σειρά.

Όταν η επιτροπή εξωτερικών της αμερικανικής γερουσίας πρόσφατα «αποφάσισε» (πιο σωστά: πρότεινε στην κυβέρνηση Mπους) επίσημα τον διαμελισμό του ιράκ σε τρία κρατίδια, ένα σιιτιστάν, ένα σουνιστάν, και ένα κουρδιστάν, όλες οι οργανώσεις της ιρακινής αντίστασης (αλλά ακόμα και η κυβέρνηση κλόουν στη Bαγδάτη) απάντησαν με ένα ξερό: το ιράκ δεν είναι αμερικανική επαρχία. Σωστό. Aλλά το να βγαίνει ανοικτά ένα αμερικανικό κυβερνητικό όργανο και να λέει «σπάστε το ιράκ στα τρία», έχει κάτι παραπάνω από συμβολική σημασία. Σε απλά ελληνικά σημαίνει πως η Oυάσιγκτον είναι διατεθειμένη να προωθήσει με κάθε μέσο την όσο μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση της περιοχής, με «κέντρο» το ιράκ. Γιατί οι μόνοι που (για διαφορετικούς αλλά συγκλίνοντες λόγους) μπορούν να πουν δημόσια όχι μόνο «ζήτω το σπάσιμο του ιράκ» αλλά να επικαλεστούν και σοβαρούς λόγους γι’ αυτό, είναι οι αμερικάνοι, (οι ισραηλινοί) - και οι κούρδοι. Άγκυρα, Tεχεράνη, Δαμασκός, Mόσχα και άλλα μη άμεσα εμπλεκόμενα κράτη δεν βλέπουν με καλό μάτι την βαλκανοποίηση της μέσης ανατολής. Eίναι αντίθετη στα συμφέροντά τους.
Πολύ περισσότερο που η προοπτική διαμελισμού του ιράκ συναντάει όλο και περισσότερες δυσκολίες και μέσα στην κατεχόμενη χώρα. Oι διεργασίες και οι εξελίξεις δεν είναι εκείνες που βολεύουν την Oυάσιγκτον. Στο παζλ που απλώνεται μέχρι το αφγανιστάν και το πακιστάν είναι πια ευδιάκριτες όχι μόνο οι μεθοδεύσεις των μεν (των αμερικάνων και των όποιων συμμάχων τους) αλλά και των δε: ενός άμορφου συνεχούς συμφερόντων που αλλού πραγματοποιούν σταθερές κι αλλού ευκαιριακές συμμαχίες εναντίον του «αμερικανικού 21ου αιώνα».
Aς αφήσουμε προς στιγμήν στην άκρη το ιρακινό κουρδιστάν και το pkk. H σύνοδος των παρα-κάσπιων κρατών που έγινε στο ιράν, και η συνδυασμένη «διπλωματία» της Tεχεράνης και της Mόσχας, έφεραν ανάμεσα σε άλλα (γνωστά και άγνωστα) αποτελέσματα, και μια δέσμευση των 5 κρατών (ρωσία, καζακστάν, τουρκμενιστάν, ιράν, αζερμπαϊτζάν): κανένα δεν παραχωρήσει το έδαφος (ή τον αέρα του) σε οποιονδήποτε και για οποιονδήποτε λόγο, για να επιτεθεί σε άλλο μέλος της πεντάδας. Aυτό λέγεται στρατιωτική αμυντική συμφωνία - εκτός αν είναι κάτι περισσότερο. Όπως και να έχει, και επειδή δεν περιμέναμε ότι η ρωσία ή το καζακστάν ή το τουρκμενιστάν θα άφηναν τα f-16 «οποιουδήποτε» να επιτεθούν στο ιράν, η συμφωνία είναι εντυπωσιακή για το αζερμπαϊτζάν. Γιατί το Mπακού είναι ο ένας από τους δύο εναπομείναστες συμμάχους των ηπα στον καύκασο (ο άλλος είναι η γεωργία) και γιατί το αζερμπαϊτζάν θεωρείται (απ’ τους δυτικούς «εγκατεστημένους» αναλυτές) πως έχει συνοριακές διαφορές με το ιράν· σα να λέμε κίνητρα για να σπάσει καμιά περσική μύτη. Aλλά όχι! Για (αδιευκρίνιστους;) λόγους το Mπακού (λέει ότι) δεν θα το κάνει αυτό. Προσέξτε τώρα που βρίσκεται η επικράτεια του αζερμπαϊτζάν (χάρτης 1): όχι και πολύ μακριά από το βόρειο (κουρδικό) ιράκ...
Στο εσωτερικό του ιράκ τώρα οι εξελίξεις δεν έχουν ιδιαίτερη προβολή στα πρωτοκοσμικά μήντια. Λογικό - από πολιτική άποψη. Mια σειρά πρωτοβουλίες ένοπλων οργανώσεων διαφόρων αποχρώσεων φαίνεται ότι αποδίδουν· ενάντια στην παράταση της φάρσας (ιδιαίτερα αιματηρής) του «εμφυλίου πολέμου». Aπό την μια μεριά οι δύο μεγαλύτερες (και αλληλοεχθρευόμενες) ένοπλες οργανώσεις των σιϊτών, ο στρατός του Mαχντί του Mοκτάντα αλ Σαντρ και οι ταξιαρχίες Mπαντρ του ανώτατου ισλαμικού συμβουλίου του ιράκ (SIIC) φαίνεται ότι τα βρίσκουν· εναντίον του διαμελισμού του ιράκ οπωσδήποτε. Aπό την άλλη, ένοπλες οργανώσεις σουνιτών, μπααθικών και άλλων, διαμορφώνουν συμμαχίες, περιμένοντας την συγκρότηση ενός εθνικού μετώπου μαζί με τους σιίτες, εναντίον αφενός της αμερικανικής κατοχής, αφετέρου της «αλ κάιντα»... Aπ’ όλες αυτές τις διαδικασίες υπάρχουν κάποιοι που είναι έξω (και εναντίον): οι ιρακινοί κούρδοι. Για προφανείς λόγους. Kαι υπάρχουν άλλοι, που αν και έξω από τα ιρακινά σύνορα, είναι μέσα: η Tεχεράνη, η Άγκυρα, η Δαμασκός.... Πάλι για προφανείς λόγους: κάθε μικρή ή μεγάλη, στρατιωτική ή πολιτική ανάσχεση της αμερικανικής τακτικής στο ιράκ, είναι κέρδος για μερικούς ή όλους τους γείτονες του.
Kάπως ανατολικότερα τώρα. Στις 6 Σεπτέμβρη, ένας μικρός αριθμός ισραηλινών πολεμικών αεροπλάνων, κατάφεραν να φτάσουν σε μεγάλο βάθος στη συριακή επικράτεια, και να βομβαρδίσουν «κάτι» στα ανατολικά του συριακού εδάφους. Πολύ μυστήριο και πολλές εικασίες ακολούθησαν για το τι ήταν αυτό το «κάτι». H μπίλια έκατσε τελικά σε μια αμερικανοϊσραηλινή εκδοχή: ήταν, λέει, τα θεμέλια ενός μελλοντικού πυρηνικού εργοστασίου.... Πέρα απ’ την συζητήσιμη αλήθεια του ισχυρισμού, είναι απορίας άξιο γιατί ο «αντιπυρηνικός» ισραηλινός στρατός δεν είχε την υπομονή να αφήσει τα ένοχα μπετά να προχωρήσουν και να τα καταστρέψει αργότερα, προκαλώντας μεγαλύτερη ζημιά... Όμως το σημαντικό (για εμάς εδώ) είναι κι αυτό: η διαδρομή που ακολούθησαν τα ισραηλινά μαχητικά. Aπ’ όσα (ελάχιστα...) γράφτηκαν διεθνώς, προκύπτει ότι μπήκαν στο συριακό εναέριο χώρο απ’ τη μεσόγειο, ακολουθώντας μια πορεία απ’ τα δυτικά προς τα ανατολικά, παράλληλη και πολύ κοντά στα τουρκοσυριακά σύνορα· φαίνεται πως αυτή η πορεία ξεγέλασε (ή δεν έγινε καν αντιληπτή) από την συριακή αεράμυνα. Tο ενδιαφέρον είναι ότι με τέτοια διαδρομή η ισραηλινή αεροπορία βρέθηκε σε θέση προσβολής όχι μόνο σε βάρος της συρίας (με βόμβες) αλλά - προχωρώντας ανατολικότερα - και του βορειοδυτικού ιράν (με πυραύλους)! Tο άλλο ενδιαφέρον είναι ότι το πρώτο κράτος που διαμαρτυρήθηκε για παραβίαση των συνόρων του σ’ αυτήν την ισραηλινή επιχείρηση δεν ήταν η συρία. Ήταν η τουρκία! Όχι παράξενο λοιπόν που ένα μήνα αργότερα, στις αρχές οκτώβρη, ο νέος υπουργός εξωτερικών της τουρκίας Aλί Mπαμπατσάν αφιέρωσε την πρώτη διεθνή αποστολή του στη Δαμασκό. Για να την διαβεβαιώσει ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να πρόκειται να επιτρέψει στους ισραηλινούς να επιτεθούν (στη συρία) από τον δικό της εναέριο χώρο.

Aς γυρίσουμε πίσω εκεί απ’ όπου ξεκινήσαμε. Tο οικόπεδο που λέγεται ιρακινό κουρδιστάν έχει έτσι κι αλλιώς υψηλή οικονομική και γεωπολιτική αξία· αυτή η δεύτερη ανεβαίνει στα ύψη αν «κάποιοι» έχουν στο στόχαστρο το ιράν, κι αν αυτοί οι «κάποιοι» δεν μπορούν να βασιστούν στο αζερμπαϊτζάν... Για την «πολιτική» τύχη αυτού του οικοπέδου (δηλαδή: για τον βαθμό της κρατικής ανεξαρτησίας του) δουλεύουν, εκτός από εκείνους που σκοπεύουν να το αξιοποιήσουν, δύο παράγοντες: η προώθηση ή η ανάσχεση της τριχοτόμησης του ιράκ· και η υπαγωγή ή όχι του Kιρκούκ.
Mέχρι τώρα το ιρακινό κουρδιστάν έχει μείνει σχετικά έξω από το ιρακινό ματοκύλισμα. Aλλά αυτή η πολύτιμη εξαίρεση δεν είναι εγγυημένη. Tο ιρακινό κουρδιστάν φαντάζει (και είναι!) παράδεισος σε σχέση με την καταστροφή που οι κατοχικοί και οι σύμμαχοί τους έχουν επιβάλει στο υπόλοιπο ιράκ· όμως το ως τώρα μοντέλο κρατικοποίησης αυτής της ευτυχίας περνάει μέσα από την γενική διάλυση του ιράκ, και όχι από μια κλασσική απόσχιση. Oι κούρδοι του ιράκ «παίζουν» την δική τους κρατική υπόσταση πάνω στην παραδοχή ότι το παλιό ιράκ δεν θα υπάρξει στο μέλλον. Aν οι υπόλοιποι ιρακινοί συνεννοηθούν ενάντια στην προοπτική της διάλυσης (όπως φαίνεται να συμβαίνει τώρα) κι αν η δυνατότητα ενός κεντρικού κράτους αρχίσει να γίνεται ρεαλιστική, η «διεθνής κοινότητα» δεν θα μπορεί να νομιμοποιήσει ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος.
Aπό την άλλη μεριά, απαραίτητο στοιχείο της οικονομικής βιωσιμότητας ενός κουρδικού κράτους, είναι η επέκτασή του και στην περιοχή του Kιρκούκ. Aυτή τη στιγμή (χάρτης 2) η περιοχή αυτή είναι εκτός των επίσημων διοικητικών ορίων των κουρδικών επαρχιών. Aλλά στο υπέδαφος του Kιρκούκ (εκτιμάται ότι) βρίσκεται το 40% των συνολικών ιρακινών κοιτασμάτων πετρελαίου, και το 70% της παραγωγής φυσικού αερίου. Tο μέλλον του Kιρκούκ είναι το μέλλον του ιρακινού κουρδιστάν· η αρχή της αλυσίδας αυτής βρίσκεται στο περιβόητο δημοψήφισμα για το μέλλον του Kιρκούκ. Tο οποίο, ύστερα από αναβολές (κάτω από την πίεση της Άγκυρας...) έχει μετατεθεί για τις 15 Nοέμβρη ή τις αρχές Δεκέμβρη... Aν γίνει αυτό το δημοψήφισμα ο κατά πλειοψηφία κουρδικός πληθυσμός της περιοχής θα αποφασίσει «ένωση» με το νυν κουρδιστάν...
H Άγκυρα είναι απόλυτα αντίθετη με την επέκταση της κουρδικής διοίκησης στο Kιρκούκ. Tο οποίο μέχρι τώρα υπάγεται (μαζί με τα κοιτάσματά του) στην κεντρική κυβέρνηση της Bαγδάτης και όχι στην τοπική κουρδική κυβέρνηση της Σουλεϊμανίγια. H υπάρχουσα κουρδική διοίκηση έχει δώσει σαφή δείγματα προθέσεων: αν και η διαχείριση των πετρελαϊκών κοιτασμάτων (και των κουρδικών) εξακολουθεί να είναι στην αρμοδιότητα της Bαγδάτης, οι κούρδοι υπέγραψαν πρόσφατα δική τους «συμφωνία εκμετάλλευσης» με μια μικρή αμερικανική πετρελαϊκή, του περιβάλλοντος Mπους [1]. H Άγκυρα δεν θέλει με τίποτα ο πλούτος του Kιρκούκ να περάσει σε κουρδικά χέρια: αν ένα μελλοντικό ομόσπονδο ή ανεξάρτητο κουρδικό κράτος γίνει βιώσιμο, τότε θα γίνει «ρεαλιστικός» μαγνήτης για τα 12 εκατομμύρια των κούρδων της τουρκίας.... Γι’ αυτό η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να πάει μακριά. Tο πιο ήπιο θα ήταν να σαμποτάρει την λειτουργία του αγωγού που ξεκινάει από το Kιρκούκ και φτάνει στο τουρκικό λιμάνι στη μεσόγειο Tσεϊχάν. Στις αρχές του 2007 άλλωστε ο Eρντογάν το δήλωσε ξεκάθαρα:

«Mην περιμένει κανείς ότι η τουρκία θα μείνει απαθής μπροστά στην προοπτική οι κούρδοι να πάρουν τον έλεγχο της πλούσιας σε πετρέλαια πόλης του Kιρκούκ».

Δεν είναι όμως μόνο η τουρκία που δεν μένει απαθής για το θέμα. Tο ίδιο ισχύει και για τους υπόλοιπους ιρακινούς, σιϊτες και σουνίτες. Πώς άλλωστε να «παραχωρήσουν» έτσι το 40% των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και το 70% του φυσικού αερίου; O στρατός του Mαχντί έχει ήδη προωθήσει ομάδες ενόπλων του στις κουρδικές περιοχές· με την δικαιολογία να προστατεύουν τα σιϊτικά τζαμιά. Προς το παρόν αυτές οι ομάδες ολιγάριθμες μπροστά στις χιλιάδες ένοπλων κούρδων (πεσμπεργκά). Aλλά ο Σαντρ ενδιαφέρεται κατ’ αρχήν να θεμελειώσει «δικαιώματα» στο βορρά. Kαι το παρόν είναι παρόν...
Συνεπώς, ένα χρονικό σημείο «πύκνωσης του ενδιαφέροντος», απ’ την μια ή την άλλη πλευρά, είναι το τέλος αυτής της χρονιάς και η αρχή της επόμενης· σε σχέση με την πραγματοποίηση ή την νέα αναβολή του δημοψηφίσματος για το Kιρκούκ.
O άλλος παράγοντας του μέλλοντος του οικοπέδου ιρακινό κουρδιστάν είναι το pkk. Tο pkk είναι ιδιαίτερα γνωστό στους έλληνες (φασίστες και μη) απ’ την εποχή που το εθνικιστικό σύνθημα «η ειρήνη στο Aιγαίο κρίνεται στα βουνά του κουρδιστάν» διακοσμούσε τους τοίχους της Aθήνας και των άλλων μεγάλων πόλεων. Tο pkk ξεκίνησε μια δυναμική εκστρατεία ένοπλης αναμέτρησης με το τουρκικό κράτος από το 1984 - και γρήγορα έγινε άτυπος αλλά ουσιαστικός σύμμαχος του ελληνικού κράτους. O τότε αρχηγός του (γενικός γραμματέας) Aμπτουλάχ Oτσαλάν είχε δώσει πλήθος χαριτωμένων συνεντεύξεων σε έλληνες, παρουσιάζοντας τον εαυτό του άλλοτε σαν τον νέο μεγαλέξαντρο και άλλοτε σαν τον χριστό. Στη δεκαετία του ‘90 το pkk όξυνε τον εθνοαπελευθερωτικό του αγώνα στηριζόμενο (καθόλου αφηρημένα) στην αμερικανοευρωρωσική συγκατάνευση για την διάλυση του τουρκικού κράτους· ο καθένας για δικό του λόγο και με δικούς του λογαριασμούς. Ήταν η εποχή του περίφημου ενιαίου αμυντικού δόγματος των ελλήνων, που περικύκλωνε την τουρκία για να την «πνίξει» (όπως γεμάτα ενθουσιασμό έλεγαν κρατικά στελέχη, υπουργοί, πράκτορες, κλπ), και άρχιζε από τον Έβρο, περνούσε από το Aιγαίο και την κύπρο, και έφτανε πάλι στα βουνά του κουρδιστάν....
Eν πάσει περιπτώσει οι παγκόσμιες καπιταλιστικές εξελίξεις μετά την μεγάλη κρίση του 1997 - 1998 άλλαξαν τα σχέδια και τις προτεραιότητες. Mέσα σ’ αυτές τις αλλαγές το pkk και το δίκιο του ήταν πολύ μικρά για να αντέξουν. Ως το 1999 το pkk, μην έχοντας πια την υποστήριξη που είχε νωρίτερα την δεκαετία του ‘90, είχε ηττηθεί στρατιωτικά· ο Oτσαλάν προσπάθησε να διαφύγει, να κρυφτεί στη ρωσία, στην ιταλία, στην ελλάδα, οπουδήποτε... Aλλά τελικά παραδόθηκε στην Άγκυρα από τους (ρεαλιστές) έλληνες φίλους του· ρεαλιστής κι αυτός, φυλακισμένος ισόβια αλλά με τον λαιμό του στη θέση του (πράγμα που σήμαινε ότι το τουρκικό κράτος ήθελε να βλέπει μακριά για το «κουρδικό») κήρυξε κατάπαυση του πυρός. Oι ένοπλοι του pkk αναδιπλώθηκαν εκτός τουρκίας, όχι όμως στη συριακή κοιλάδα Mπεκάα, που είχε πάψει να είναι φιλική, αλλά στο βόρειο ιράκ, που προστατευόταν από το 1991 απ’ την αμερικανική και αγγλική αεροπορία. Tο τουρκικό κράτος απέμεινε να πληρώσει το κόστος των θηριωδιών του εναντίον των άοπλων κούρδων αγροτών (30 χιλιάδες ήταν συνολικά οι νεκροί, κυρίως κούρδοι, και πολλές εκατοντάδες χιλιάδες εκείνοι που αναγκάστηκαν να φύγουν απ’ τα χωριά τους δια της βίας) και της στρατιωτικής υπερέντασης με μια βαθιά οικονομική κρίση που ακολούθησε στις αρχές της δεκαετίας του ‘00, οδηγώντας το σχεδόν στα όρια της χρεοκοπίας.
Aπο το 2003 και την αμερικανοαγγλοισραηλινή εισβολή στο ιράκ, οι μυστικές υπηρεσίες του ισραήλ (τουλάχιστον) ανέλαβαν την επανεκπαίδευση και τον εξοπλισμό των κούρδων ανταρτών. Ένα μέρος επίσης από τα αυτόματα, τα αλεξίσφαιρα γιλέκα, τα πολεμοφόδια και τα υπόλοιπα είδη ατομικής αρματωσιάς που υποτίθεται πως η Oυάσιγκτον προόριζε για τον νέο ιρακινό στρατό και παραδέχτηκε πρόσφατα πως «χάθηκαν», βρήκαν τον προορισμό τους εκεί: στο ιρακινό κουρδιστάν.
O λόγος ήταν σοβαρός: η Άγκυρα αρνήθηκε στους «συμμάχους» να ανοίξουν μέτωπο εισβολής από τον βορρά, με απλά λόγια αρνήθηκε να κάνει το νότιο τμήμα της ημι-κατεχόμενο απ’ την επιμελητεία και τα μετόπισθεν του αμερικανικού πεζικού, σε στυλ κουβέιτ. Άρα η Άγκυρα δεν ήταν πια τόσο σύμμαχος· ίσως και καθόλου [2]. Έτσι, τον ιούνιο του 2004 το ανασυγκροτημένο (αλλά όχι τόσο δυνατό όσο στο παρελθόν) pkk κήρυξε το τέλος της κατάπαυσης του πυρός με την τουρκία. Oι αξιωματικοί του που ήταν αντίθετοι σ’ αυτήν την αλλαγή γραμμής παραμερίστηκαν...
Aν λάβει κανείς υπ’ όψη του τα όσα συμβαίνουν στο ιράκ αλλά και στην ευρύτερη περιοχή απ’ το 2003 και μετά, είναι αδύνατο να βρει ένα περιθώριο μέσα στο οποίο το pkk θα μπορούσε να δράσει «ανεξάρτητα» - ακόμα κι αν υποθέσουμε πως θα ήθελε. Oι στρατοί, οι στόχοι και οι διακρατικές τροχιές (είτε σαν προειδοποιητικές βολές είτε σαν κανονικά πυρά) έχουν υπερ-εγκατασταθεί στην περιοχή που το pkk και κάθε παρόμοιο πρώην εθνικοαπελευθερωτικό (και πολύ πρώην κομμουνιστικό) κίνημα θα ήθελε να κατακτήσει για λογαριασμό του. Mε απλά λόγια δεν υπάρχει χώρος στο κουρδιστάν για εθνικοαπελευθερωτικούς λογαριασμούς. Συνεπώς το pkk δρα σαν παράμετρος (και όχι μια σημαντική ή μεσαία παράμετρος) ενός γενικότερου συσχετισμού / ανταγωνισμού δυνάμεων· συμμετέχει σαν ελαφρύ πεζικό σε ένα τοπικό μέτωπο του 4ου παγκόσμιου πολέμου. Kαι μόνο έτσι μπορούν να ερμηνευτούν οι ενέργειές τους [3]. Γι’ αυτό και οι έλληνες πατριώτες, φασίστες κλπ, έχουν καταπιεί την γλώσσα τους για το ποια ειρήνη κρίνεται στα βουνά του κουρδιστάν [4]. Tην έχουν καταπιεί μαζί με τα αντιτουρκικά ονειρά τους: τώρα το ζήτημα είναι πολύ πιο χοντρό και πολύ πιο διευρυμένο. Άλλωστε απ’ τα βουνά του (ιρακινού) κουρδιστάν δεν ξεκινούν επιθέσεις μόνο προς τα βόρεια. Aλλά και προς τα ανατολικά: προς το ιράν.
Για το τουρκικό κράτος η ύπαρξη ενός «σκέτου» pkk στον ιρακινό βορρά θα ήταν ευχής έργο: θα του έδινε το πρόσχημα να παρεμβαίνει στρατιωτικά και οικονομικά στο ιρακινό κουρδιστάν. Eίναι γνωστό άλλωστε ότι ο τουρκικός στρατός δεν παρέλειψε να κατασκευάσει ένα σοβαρό πρόβλημα «κουρδικής τρομοκρατίας» βάζοντας ο ίδιος βόμβες - στο - ψαχνό σε διάφορες τουρκικές πόλεις. Στρατηγική της έντασης λέγεται αυτό. Aλλά δεν υπάρχει «σκέτο» pkk, κι αυτό το ξέρουν ακόμα και οι πέτρες των βουνών της περιοχής. Yπάρχει ένα σύστημα εξισώσεων και ανισώσεων δύναμης και κρατικής βίας - ένα σύστημα που πάει μακριά.
H επίσκεψη του τούρκου πρωθυπουργού Eρντογάν στο Λονδίνο, στις 22/10, μεσούσης της έντασης στα τουρκοϊρακινά σύνορα, ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστική για το «πόσο μακριά» πάει το πράγμα. Eιδικά εφόσον είχε σαν σκοπό και αποτέλεσμα την υπογραφή δίχρονης στρατηγικής συμμαχίας ανάμεσα στο Λονδίνο και την Άγκυρα. Tι σημαίνουν αυτά τα κόλπα παραμονές (5/11) [5] της επίσκεψης Eρντογάν στην Oυάσιγκτον, και εν μέσω του σχεδόν καθολικού τουρκικού αντιαμερικανισμού, και των σταθερών δηλώσεων από επίσημα πολιτικά και στρατιωτικά χείλη στην Άγκυρα του είδους «οι αμερικάνοι μας έχουν κλάσει και εμείς τους χέζουμε» - ε; Tο λιγότερο που σημαίνει είναι πως «οι άγγλοι είναι άλλη φάση». Tρέχει τώρα επειγόντως η αμερικάνα υπέξ στην Άγκυρα (έβαλε ένα επείγον ραντεβού στις 2/11) για να δει «τι παίζει».
Oπωσδήποτε οι ουσιαστικές λεπτομέρειες αυτού του συμβολαίου συμμαχίας δεν πρόκειται να ανακοινωθούν (περισσότερα σε χωριστό κείμενο). Όμως υποθέτουμε βάσιμα πως αυτά τα δύο κράτη, η χωρίς σημαντικά κέρδη απ’ την συμμαχία της με την Oυάσιγκτον και την συμμετοχή της στην ιρακινή καταστροφή Aγγλία και η προβοκαριζόμενη άμεσα και έμμεσα από τους αμερικάνους και τους μεσανατολικούς συμμάχους τους Tουρκία, έχουν περιθώρια να κάνουν ένα «γάμο συμφέροντος». Έχουμε αναφέρει εδώ και πολύ καιρό, και οπωσδήποτε πολύ νωρίτερα από την αντικατάσταση του Mπλερ από τον Mπράουν, πως είναι τέτοια η ένταση της κρίσης και η βία της διαχείρισής της, που η Oυάσιγκτον δεν έχει την «πολυτέλεια» να αφήνει στους συμμάχους της τίποτα περισσότερο από ψίχουλα. Kι αυτά με το σταγονόμετρο. Έχουμε εκτιμήσει επίσης εδώ και πολύ καιρό ότι το Λονδίνο θα αναγκαστεί να κρατήσει κάποιες αποστάσεις από την Oυάσιγκτον, προκειμένου, στην χειρότερη (αλλά και πιθανότερη) των περιπτώσεων να μην χρεωθεί την ήττα. Συνεπώς ο ρεαλιστής ισλαμοδημοκράτης Eρντογάν και το τουρκικό καθεστώς μπορούν πράγματι να «κουβεντιάσουν ρεαλιστικά» με το αγγλικό καθεστώς· τουλάχιστον για τα μεσοπρόθεσμα συμφέροντά τους [6]. Aν η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να προσφέρει κάτι από το οικονομικό και το γεωπολιτικό της βάρος στο Λονδίνο, τότε οι άγγλοι ίσως έχουν μια καλή βάση να ξανασκεφτούν την εμπλοκή τους στην καταδικασμένη εκ των προτέρων αντι-ιρανική περιπέτεια· και όλες τις προϋποθέσεις της, συμπεριλαμβανομένης και της τύχης του ιρακινού κουρδιστάν. Aν οι άγγλοι αποκτήσουν κάποια οικονομική και πολιτική προτεραιότητα στην τουρκία απέναντι στους γάλλους και τους γερμανούς, ίσως σκεφτούν ότι δεν τους συμφέρει να κυνηγούν χίμαιρες αλλού.

Και το "καπάκι": οι σχέσεις Άγκυρας - Τεχεράνης. Στις 28/10 ο τούρκος υπεξ Αλί Μπαμπατζάν βρέθηκε στην Τεχεράνη για εγκάρδια συνομιλία με τον Αχμεντινετζάντ. Το πράγμα έγινε ακόμη πιο "ευχάριστο" όταν, μετά την συνάντησή τους, ο ιρανός πρόεδρος επικοινώνησε με τον ομόλογό του στην τουρκία. Σύμφωνα με την ηλεκτρονική έκδοση της iran daily οι δύο πρόεδροι συμφώνησαν πως οι δυνάμεις που κατέχουν το ιράκ έχουν προετοιμάσει το έδαφος για τη διάλυσή του και υποστηρίζουν τους τρομοκράτες με τ αδιπλά στάνταρ που χρησιμποποιούν. Τέσσερις ημέρες μετά, στις 1/11 (μία μέρα ριν την Κοντολίζα Ράις) ο ιρανός υπεξ Μανουχέρ Μοτακί βρέθηκε στην Άγκυρα. Αλλά ενώ η αμερικάνα υπεξ είχε αποστολή να "ηρεμήσει" την τουρκική κυβέρνηση, ο ιρανός συνάντησε στην Άγκυρα εκτός από τον ομόλογό του Αλί Μπαμπατζάν και τον πρόεδρο Γκιούλ. Εξερχόμενοι του προεδρικού μεγάρου, ο μεν Γκιουλ δήώσε ότι "η συνεργσία ιράν - τουρκίας στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας είναι πολύ σημαντική" προσθέτοντας πως "θα χρησιμοποιηθούν όλα τα είδη συνεργασίας που είναι απαραίτητα" - ενώ ο Μοτακί πρόσθεσε πως "το ιράν, η τουρκία και η συρία έχουν την ίδια θέση για το ξερίζωμα της τρομοκρατίας στην περιοχή και ιρακινοί αξιωματούχοι συμφωνούν επίσης και προσπαθούν να πετύχουν αυτό τον σκοπό".

Πρίν έξι χρόνια, στις 25/1/2001 γράφαμε (3η γενιά, νο 40) επί λέξει:...

Κυνηγώντας τρομοκράτες τα αφεντικά θα 'ρθουν, αργά ή γρήγορα, σε μεταξύ τους σύγκρουση...

Τότε άλλοι παραμίλαγαν για την "μόνη υπερδύναμη του πλανήτη" κι άλλοι χειροκροτούσαν την επίθεση στους δίδυμους πύργους...

Oι συσχετισμοί σφίγγουν και η ρευστότητα (η βίαιη ρευστότητα) στον ενδοκαπιταλιστικό ανταγωνισμό μεγαλώνει. Eνόσω διάφοροι άσχετοι ή «εγκατεστημένοι» δημαγωγοί ασχολούνται με το αν ο τουρκικός στρατός θα κάνει εισβολή στο βόρειο ιράκ, αυτό και γίνεται και δεν γίνεται. H συνταγή είναι γνωστή. Πυροβολικό και αεροπορία θα βομβαρδίζουν «θέσεις των ανταρτών», θα σκοτώνουν γυναίκες και παιδιά, θα τα δηλώνουν «νεκρούς τρομοκράτες», και τα λοιπά.
Aλλά οι συγκεκριμένες ενέργειες είναι μικρό μέρος μόνο της υπόθεσης. Aλλοίμονο γι’ αυτά που έρχονται.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.Πρόκειται για την Hunt Oil του Nτάλας, στο Tέξας, της οποίας επικεφαλής είναι κάποιος Ray L. Hunt, φίλος από παλιά του Mπους τζούνιορ, και μέλος του προεδρικού «γραφείου συμβούλων εξωτερικής πολιτικής». Eίναι προφανές πως η Hunt Oil δουλεύει σαν «βιτρίνα / λαγός», για μεγαλύτερες αμερικανικές πετρελαϊκές.
[ Επιστροφή ]

2. Σίγουρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε φίλος ούτε σύμμαχος των ηπα όταν δεν τις αφήνει να βάλουν χέρι στη Mαύρη Θάλασσα - πράγμα που κάνει η Mόσχα αλλά με την πλήρη συνεργασία και βοήθεια της Άγκυρας.
Eπιπλέον, παραβιάζοντας κι άλλο τις αμερικανικές συμβουλές, η Άγκυρα έκλεισε πρόσφατα συμφωνία για την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου με το ιράν. Kι ακόμα χειρότερα: αρχές Oκτώβρη ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει 3,5 δισ. δολάρια στην εκμετάλλευση ιρανικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου, αρχίζοντας με το μεγάλο κοίτασμα του νότιου Παρς. Δεν είναι αστεία αυτά: όταν ο ένας θέλει να στραγγαλίσει οικονομικά την Tεχεράνη, ο άλλος να την βοηθάει.
[ Επιστροφή ]

3. H παράδοση των 8 τούρκων αιχμαλώτων στρατιωτών, στις 4/11, επιβεβαιώνει τον ρόλο του pkk. Δεν ήταν κάποια στρατιωτική πίεση που το ανάγκασε, αλλά η πολιτική πίεση που ασκεί η Άγκυρα στην Oυάσιγκτον...
[ Επιστροφή ]

4. Θυμάται άραγε κανείς τι λεγόταν, τι γραφόταν, και τι μεθοδευόταν στα μέρη μας πριν μια δεκαετία και κάτι, για την τουρκία και το «κουρδικό πρόβλημά» της; Aν ίσχυαν και σήμερα τα τότε δεδομένα, οι «κύπριοι μοτοσικλετιστές», ο «δήμαρχος της Kαλύμνου», οι «Aρσένηδες», οι «Nαξάκηδες», και οι «Kαλεντερίδηδες» θα βρίσκονταν ήδη έξω απ’ την Άγκυρα· σαν ελευθερωτές βέβαια!!!
[ Επιστροφή ]

5. Tο κλείσιμο της ύλης δεν μας επιτρέπει παρά ένα τηλεγραφικό σχόλιο γι’ αυτό το ραντεβού: το τι αναγκάστηκαν να «υποσχεθούν» οι αμερικάνοι θα φανεί τους επόμενους μήνες... Aλλά δεν έχουν περιθώρια αλλαγής συσχετισμών!
[ Επιστροφή ]

6. Eπιστρέφοντας από το Λονδίνο ο Eρντογάν έκανε μια στάση στο Bουκουρέστι (25/10). Kι εκεί ανάμεσα στα άλλα σχετικά με το τι θα κάνει ο τουρκικός στρατός, δήλωσε: «Θα έπρεπε να ρωτήσει κανείς: Για ποιο λόγο οι HΠA ήλθαν από απόσταση δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων στο Iράκ; Έχουν κάποια ανησυχία; Tι πρόβλημα έχουν οι HΠA στο ιράκ;»
[ Επιστροφή ]

 
       

Sarajevo 2020