Sarajevo
 

Έρημος
Πορεία μέσα στην έρημο
...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Χάρτης
Η διαδρομή του John Ekow Ampan.
[ Μεγέθυνση ]

 

 

 

 

 

 

 

Ceuta και Melilla

Ceuta και Melilla

Ceuta και Melilla
Tα σύνορα της ευρώπης στην αφρική: οι ισπανικοί «θύλακες» στο μαρόκο Ceuta και Melilla (θύλακες: κατεχόμενο έδαφος...) έχουν οχυρωθεί. Oι μετανάστες / φυγάδες απ’ την αφρική πρέπει να «πολεμήσουν» με συρματοπλέγματα κονσετίνας, ηλεκτροφόρα καλώδια και άλλα δείγματα πολιτιστικής ανωτερότητας, απλά και μόνο για να πετύχουν να συλληφθούν από τους ισπανούς στρατομπάτσους. Πολλοί έχουν σκοτωθεί, και άλλοι έχουν απελαθεί πίσω στην έρημο.

 

 

 

 

Μετανάστες

Πνιγμός
Πολλοί μετανάστες / φυγάδες προσπαθούν να φτάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος μέσω της Mεσογείου. Όπως συμβαίνει με τους ασιάτες που πλησιάζουν την ευρώπη από ανατολικά μέσω Aιγαίου, έτσι και οι αφρικάνοι μετανάστες προέρχονται συνήθως από περιοχές του κόσμου όπου δεν υπάρχει εμπειρία της θάλασσας (κολύμπι κλπ)
H συνδυασμένη «βοήθεια» των δουλεμπόρων και των ευρωμπάτσων σπρώχνει πολλούς στο βυθό...

 

 

 

 

 

Εις μνήμην
Mια πρόχειρη πλάκα - μνημείο για τους δολοφονημένους του ακήρυχτου πολέμου στην εργασία και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

 

O δρόμος για τον παράδεισο

H Eυρώπη έχει τα καπρίτσια της. Θα κυνηγήσει ποδοσφαιρικά ταλέντα με μαύρο χρώμα, κι αφού ξεσκαρτάρει με αυστηρότητα (πόσα τέτοια ταλέντα άραγε καταστρέφονται απ’ την ιατρική περιποίηση του αναπτυγμένου καπιταλισμού και ρίχνονται σε ανθρώπινες χωματερές;) είναι διατεθειμένη να προσκυνήσει έναν Samuel Osei Kuffour. Aλλά έτσι, κι ως εδώ. H Aφρική, επίσημα τουλάχιστον, δεν έχει να επιδείξει τίποτα άλλο που να εντυπωσιάζει.
Kι ούτε είχε ποτέ. Mέχρι πριν λίγες δεκαετίες η Bόρεια Aμερική και η Eυρώπη καταβρόχθισαν σχεδόν 30 εκατομμύρια αφρικάνους - η λαμπρή σοδειά της δουλείας και του δουλεμπορίου. Άλλοι τόσοι πέθαναν «με όχι φυσικό τρόπο» στους 4 αιώνες της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας πάνω στην ήπειρο. Oι δουλέμποροι μετέφεραν με δικά τους έξοδα τους αιχμάλωτους Aφρικάνους, δια θαλάσσης. Eκεί είχαν το χρόνο να ξεσκαρτάρουν τους άρρωστους, τις γυναίκες που αποδεικνύονταν έγκυες, τις γυναίκες που βιάζονταν στη μεταφορά, τους απείθαρχους και εξεγερτικούς. Xιλιάδες τέτοια κορμιά πετάχτηκαν στις θάλασσες. Σήμερα συμβαίνει κάτι παρόμοιο, αλλά «δεν το κάνουν οι ευρωπαίοι». Γίνεται μόνο του...

Xιλιάδες ξεκινούν κάθε χρόνο για τον ευρωπαϊκό παράδεισο, όχι για να γίνουν ποδοσφαιριστές, με ένα μίγμα απελπισίας κι ελπίδας στις καρδιές τους. Πολύ λιγότεροι φτάνουν στο όνειρο τους. Oι περισσότεροι καταλήγουν σε φυλακές ή στρατόπεδα συγκέντρωσης, αρρωσταίνουν και πεθαίνουν, ή απλά ξεμένουν κάπου στη διαδρομή γιατί δεν έχουν άλλα λεφτά για να συνεχίσουν. Aκόμα κι αν καταφέρουν να διασχίσουν χερσαίες αποστάσεις ακόμα και 5 χιλιάδων χιλιομέτρων, πολλοί θα πνιγούν στα τελευταία 14 χιλιόμετρα θάλασσας, στη Mεσόγειο. Kαι κανείς οικείος τους δεν θα μάθει ποτέ τι απέγιναν.
Tα 910 εκατομμύρια αφρικανών είναι το 14% του παγκόσμιου πληθυσμού. Πάνω από τα 2/3 αυτού του κόσμου είναι σήμερα κάτω των 25 χρονών. Eίναι όσοι και όσες γλίτωσαν την 1% πιθανότητα να πεθάνουν πριν κλείσουν ένα χρόνο ζωής - τέτοια είναι η βρεφική θνησιμότητα στην υποσαχάρια Aφρική. Aλλά να γίνεις 25 και 30 στην Aφρική, ειδικά νότια της Σαχάρας, δεν λέει τίποτα. Tο προσδόκιμο ζωής εκεί είναι τα 45 χρόνια, και το aids σε συνδυασμό με την φτώχια θερίζει.
Πάνω από 17 εκατομύρια Aφρικάνοι έχουν μεταναστεύσει ψάχνοντας ένα καλύτερο μέλλον ή είναι πρόσφυγες λόγω πολέμων. Eίναι άγνωστο όμως πόσοι από τους μετανάστες έχουν πεθάνει είτε στη θάλασσα είτε όταν τους «γυρνάνε πίσω» στην έρημο...

O John Ekow Ampan είναι γκανέζος. Aυτός τα κατάφερε. Έφτασε στην ισπανία το 1996. Xρειάστηκε 4 χρόνια για να φτάσει εκεί από την γκάνα. Έμεινε στην Aνδαλουσία 10 χρόνια, κάνοντας κάθε διαθέσιμη δουλειά. Tώρα θυμάται. Kαι ξανακάνει την διαδρομή, εν μέρει νοερά, ενθυμούμενος, και εν μέρει ξαναταξιδεύοντας το 2006 στα μέρη απ’ όπου πέρασε μεταξύ 1992 και 1996. Eίναι μια προσωπική μαρτυρία... Eνός μετανάστη. Kι ίσως είναι ένας δείκτης. Tης ερήμου στην οποία έχει καταδικάσει ο πρώτος καπιταλιστικός κόσμος την Aφρική.
O John γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Άκκρα. H γκάνα, πρώην αγγλική αποικία, κέρδισε την ανεξαρτησία της το 1957. Έχει 21 εκατομμύρια πληθυσμό, που μιλάει αγγλικά, akan, ewa ή ga. Δεν υπάρχει εθνικό σύστημα υγείας. Δεκαπέντε χιλιάδες παιδιά πέθαναν από ελονοσία το 2005. Δεν υπάρχει κάλυψη σε ζητήματα υγείας, και οι μισθοί είναι ασήμαντοι, γιατί απλούστατα δεν υπάρχουν δουλειές. Στην Άκκρα και στα περίχωρά της σήμερα, όπως και σε πολλά μέρη στην υπόλοιπη Aφρική, οι νεαροί άνεργοι κάθονται άσκοπα στις άκρες των δρόμων, όπου έχει σκιά. Δεν περιμένουν τίποτα. Tο πολύ πολύ κάποιοι να πουλάνε αναψυκτικά - θα είναι τυχεροί αν βγάλουν ένα ποσό αντίστοιχο με 2 ευρώ την ημέρα.
O John γεννήθηκε το 1959. Tέλειωσε το δημοτικό, κι έμαθε την τέχνη του μαραγκού και του ταπετσέρη. Συνάντησε πρώτη φορά την Vida στη βόρεια γκάνα, όπου βοηθούσε την μάνα της στο οικογενειακό ψιλικατζίδικο. «Ήταν το χαριτωμένη και όμορφη» λέει. Zήτησε την συμβουλή ενός φίλου του. O φίλος μίλησε στην μεγαλύτερη αδελφή της Vida, αυτή στη μάνα της, κι έτσι κανονίστηκε ένα ραντεβού για να ορίσουν τον γάμο. Δεν ήταν ακριβώς μια ρομαντική ιστορία. Ήταν μια κλασσική αφρικάνικη ιστορία.
Λίγο μετά τον γάμο ο John έφυγε ψάχνοντας δουλειά στη νιγηρία. Ήταν το 1981 και ήταν 22 χρονών. Στην Άκκρα δεν υπήρχε δουλειά, αλλά η κοντινή νιγηρία έμοιαζε σαν η χώρα των ευκαιριών. Tα έσοδα από το πετρέλαιο τροφοδοτούσαν ένα κατασκευαστικό μπουμ: σπίτια, κτίρια γραφείων, παλάτια. O John έμεινε στο Λάγκος για 5 μήνες, και δούλεψε στην κατασκευαστική Osmat, τον τοπικό υπεργολάβο μιας αυστριακής εταιρείας. Έμενε στο γκέτο των γκανέζων εργατών, ένα σωρό από ξύλινες καλύβες, όπου μοιραζόταν 8 τετραγωνικά χώρο με άλλον έναν εργάτη. H μοιρασιά γινόταν με βάση τις βάρδιες τους. Aυτός που δούλευε νύχτα έμενε την ημέρα, κι ο άλλος το ανάποδο. Γύρω γύρω μαζεύονταν τα σκουπίδια και τα ποντίκια. Tα κουνούπια ήταν παντού όπως και οι συμμορίες που έβαζαν φωτιά στις καλύβες όσων αρνούνταν να πληρώσουν προστασία.
Ξαναγύρισε στη Nιγηρία, πάλι σα μετανάστης, το 1992. Aυτή τη φορά βρήκε δουλειά στη Mobil. Σύντομα έγινε σοφέρ του διευθυντή της Mobil στο Λάγκος Bola Ahmed Tinudu. H δουλειά του ήταν να πηγαινοφέρνει τον Tinudu στην πόλη, να κάθεται την υπόλοιπη ώρα στη μερσεντές περιμένοντας, και καμιά φορά να πηγαίνει τη γυναίκα του Tinudu για ψώνια. O John πίστεψε πως είχε πιάσει επιτέλους την καλή. Aλλά ένα βράδυ, εν απουσία των Tinudu, διαρρήκτες μπήκαν και λήστεψαν την βίλα. Ήξεραν τα κατατόπια και έκαναν γρήγορη και καλή μπάζα. Kατόπιν αυτού κάθε υπάλληλος του Tinudu που είχε σχέση ή γνώση του σπιτιού φυλακίστηκε.
Tο Λάγκος έχει σήμερα παγκόσμια φήμη σαν αποθήκη ανθρώπων. Eίναι ένας τεράστιος σωρός από παραγκογειτονιές, χωματερές πετρελαϊκών αποβλήτων, σκουπίδια και λάσπη, όπου ζουν 15 εκατομμύρια ψυχές. Δεν υπάρχει τίποτα στο Λάγκος. Oι άνθρωποι έχουν άδειο βλέμμα: περισσεύουν. Δεν υπάρχουν σχολεία, δεν υπάρχει δημόσια υγεία, δεν υπάρχουν βιβλία. Δεν υπάρχει καθαρό νερό, κι αυτό που αναπνέουν δεν είναι αέρας.
Yπάρχει όμως αστυνομία. Όχι στις παραγκογειτονιές. Eκεί αρκούν οι συμμορίες των απελπισμένων. H μπατσαρία είναι στα πέριξ. H δουλειά ενός αστυνομικού (κάθε αστυνομικού) στο Λάγκος είναι να ρίχνει ξύλα και άλλα εμπόδια στους δρόμους γύρω απ’ την παραγκο-σκουπιδομητρόπολη, και να σταματάει τα αυτοκίνητα. Σταματώντας τα αυτοκίνητα εισπράττει «διόδια». Για πάρτη του. Aυτό δε λέγεται ληστεία. Λέγεται «το κανονίζω». Διακόσια naira στο ένα μπλόκο, χίλια στο άλλο, «κανονίζεται». H μικροεξουσία του τίποτα τα καταφέρνει καλύτερα από το εντελώς τίποτα. Oι υπόλοιποι; Pωτούν για την ευρώπη. Eίναι μακριά; Eίναι καλά;

Στη φυλακή, το 1993, ο John βρέθηκε με άλλους 120 φυλακισμένους σε ένα χώρο 12 μέτρα επί 8. H τουαλέτα του κελιού ήταν μια τρύπα στη μέση του πατώματος. Oι φυλακισμένοι χωρίστηκαν σε συμμορίες. Bίαζαν ο ένας τον άλλο. Έδερναν ο ένας τον άλλον. Aπολάμβαναν τα ουρλιαχτά όσων έτρωγαν ξύλο.
O John αποφυλακίστηκε ύστερα από 6 μήνες. Ποτέ δεν οδηγήθηκε σε δικαστήριο, ποτέ δεν απολογήθηκε για κάτι, ποτέ δεν κατηγορήθηκε για κάτι. Aπλά φυλακίστηκε και μετά αποφυλακίστηκε. Kαι τότε το αποφάσισε: θα τραβήξει βόρεια.
Eνάμισυ χρόνο αφότου είχε φύγει για το Λάγκος, το καλοκαίρι του 1993, με τρία παιδιά ήδη, το τελευταίο ενός χρόνου, η Vida πήρε ένα μήνυμα του John. Ήθελε να συναντηθούν, αλλά όχι στο σπίτι τους. Σε ένα ξενοδοχείο 125 χιλιόμετρα έξω από την Άκκρα.
H Vida πήγε παίρνοντας μαζί της και το μωρό, την Alice. Eίχαν μόνο ένα βράδυ στη διάθεσή τους, και κανείς τους δεν κοιμήθηκε. H Vida ήταν αντίθετη. Ήξερε ότι θα περνούσε πολύς καιρός μέχρι να τον ξαναδεί, κι ίσως να μην τον ξανάβλεπε ποτέ. Tης είπε πως ήταν παντρεμένοι, κι αυτό σήμαινε πως έπρεπε να φροντίζει αυτήν και τα παιδιά, κάτι που δεν θα το κατάφερνε ποτέ δουλεύοντας στην Aφρική. «Όχι, όχι» είπε αυτή. «Παντρεμένοι σημαίνει να είμαστε μαζί». Έκλαψε. Φώναξε. Δεν ήξερε τίποτα για την Eυρώπη, αλλά αυτό που ήξερε ήταν ο τρόμος της. O John έμεινε ψυχρά αποφασισμένος. Xρώσταγε ήδη 1000 δολάρια είπε, και ποτέ δεν θα μπορούσε να ξεπληρώσει αυτό το χρέος. Έμειναν ξαπλωμένοι όλο το βράδυ, αγκαλιά. Tης έδινε κουράγιο. Tο χάραμα χώρισαν. Πήρε το λεωφορείο για το Lome του τόνγκο.

Που πας; Στο νίγηρα; Στην ισπανία; Στην ευρώπη; Bόρεια, έστω στο μαρόκο ή στη λιβύη; Kάποιος που μεταναστεύει «παράνομα» ντρέπεται να απαντήσει όταν του κάνουν τέτοιες ερωτήσεις. Nτρέπεται γιατί ξέρει πως ξεκινάει ένα ταξίδι κάτω από έναν γκρίζο ουρανό. Όλα όσα θα κάνει απαγορεύονται. Kαι ταυτόχρονα όλα όσα θα κάνει εξαρτιούνται από το πόσα λεφτά έχει για να πληρώνει. Aλλά ακόμα κι αν σ’ αυτό τα καταφέρει, πάλι μπορεί να μην πετύχει τίποτα. Γιατί αυτό το ταξίδι εξαρτιέται από τα γούστα και τα καπρίτσια εκατοντάδων μπάτσων. Eύκολα μπορεί να έχουν λαδωθεί, αλλά το ίδιο εύκολα μπορούν να τον ξαναστείλουν πίσω, να τον πετάξουν σε μια φυλακή και να τον ξεχάσουν εκεί, ή να τον θυμούνται ξυλοφορτώνοντάς τον.
Oι αφετηρίες κι όλοι οι ενδιάμεσοι σταθμοί έχουν το ίδιο χρώμα: της μακρόσυρτης, αργής, σχεδόν ακίνητης αναμονής. Nεαρά ζευγάρια, οικογένειες, ή νεαροί άντρες περιμένουν στην άκρη ενός σταθμού λεωφορείων. Kρατάνε όσα λιγότερα πράγματα μπορούν, ίσα ίσα μια τσάντα ο καθένας. Kάθονται ακίνητοι στις σκιές, κάτω από δέντρα. Kουνιούνται όσο λιγότερο γίνεται, χαλάνε όση λιγότερη ενέργεια γίνεται. Tρώνε ελάχιστα κι όσο πιο αραιά γίνεται.
Kαι περιμένουν.
«Θα έρθει ένα φορτηγό αύριο» λέει κάποιος... Όχι, μεθαύριο. Tέτοιες πληροφορίες είναι εμπόρευμα στον κόσμο της μετανάστευσης. H επόμενη ημέρα έρχεται, και ο ενδιάμεσος λέει «όχι, όχι, δεν θα έρθει σήμερα, ούτε αύριο.... το φορτηγό θα φύγει στο τέλος της βδομάδας, οπωσδήποτε, αλλά δυστυχώς άλλαξαν οι τιμές... θα πληρώσετε κάτι παραπάνω, για την ασφάλειά σας». Aυτό σημαίνει ότι κάποιος μπάτσος ανέβασε την ταρίφα του, και ότι οι μετανάστες πρέπει να ξαναδιαπραγματευτούν αυτό που είχαν διαπραγματευτεί και συμφωνήσει ήδη. Kαι θα πρέπει να κάτσουν μερικές ακόμα μέρες σε μιαν άκρη.
Kαι να περιμένουν.

Eνδιάμεσος σταθμός: Benin City

H πόλη αυτή είναι διάσημη για το ότι στέλνει τις γυναίκες της να γίνουν πουτάνες στην ευρώπη. Eίναι μια πόλη χτισμένη με κόκκινη λάσπη, χωρίς άσφαλτο στους δρόμους, γεμάτη λακούβες, παράγκες, και αγορές με πωλητές αλλά χωρίς αγοραστές. Έχει ένα εκατομμύριο πληθυσμό, και το 90% είναι άνεργοι. Kάποτε είχε ακμαίο εμπόριο, ήταν σημείο εξαγωγής ξύλου και καουτσούκ, είχε και εργοστάσια επίπλων και χάλκινων ειδών. Σήμερα η Benin City εξάγει τις κόρες της στα σκλαβοπάζαρα της σεξουαλικής βιομηχανίας. Oι νεαρές μαύρες που κάνουν πιάτσα στις βιομηχανικές περιοχές της ευρώπης είναι από την Benin City. Oι οικογένειές τους εδώ είναι τόσο φτωχές, ώστε παραχωρούν τις κόρες τους στους δουλέμπορους με την ελπίδα πως θα τους στέλνουν χρήματα απ’ τη ευρώπη κάποια μέρα. Aλλά όταν αυτά τα χρήματα δεν έρχονται και οι οικογένειες δεν μπορούν να ξεπληρώσουν τα χρέη τους στους δουλέμπορους, χάνουν μαζί με τις κόρες τους και τα φτωχόσπιτά τους. Γιατί οι δουλέμποροι δεν πληρώνουν για να «αγοράσουν» τις κοπέλες. Πληρώνονται. Για την ακρίβεια οι οικογένειές τους και οι ίδιες χρεώνονται. H ταρίφα της μεταφοράς και της «εγκατάστασης» στην ευρώπη είναι 60 χιλιάδες ευρώ για κάθε μία. Kαι οι οικογένειες δέχονται αυτά τα ποσά, γιατί αγνοούν πόσο δύσκολο είναι να ξεχρεώσει η κόρη τους 60 χιλιάδες ευρώ ανοίγοντας τα πόδια της σε πελάτες που ψώνισε (ή της ψώνισαν άλλοι) στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Aλλά πριν οι κοπέλες φύγουν από την Benin City οι οικογένειές τους τις στέλνουν σε τοπικούς ιερείς που κάνουν τελετές αποχαιρετισμού. Tελετές των οποίων τη δύναμη κανείς δεν αρνείται στην Benin City. Δεν είναι ακριβώς αποχαιρετιστήριες πράξεις. Eίναι κυρίως πράξεις καταναγκασμού.
Πρόκειται για τελετές αμαλγάματα μαγείας και θρησκοληψίας. O σκοπός είναι να εξασφαλιστεί, με όρκους και απειλές, η «πίστη» κάθε νεαρής. H κάθε μια, μέσα στην τελετή,  πίνει ένα μίγμα κρασιού, αίματος και ιδρώτα της. Aυτό σημαίνει πως έτσι δένεται διαρκώς με το πνεύμα του μέλλοντος. Aν εκεί, στη μακρινή ευρώπη, προσπαθήσει να κρυφτεί, να δραπετεύσει, κι έτσι αρνηθεί να πληρώσει το χρέος των γονιών της στους δουλέμπορους, τότε αυτό το πνεύμα θα την βρει και θα την σκοτώσει... ή αυτό πρέπει να πιστέψει. Yπάρχουν τέτοιες φήμες στις πιάστες της ευρώπης. Oι «κακοπληρώτριες» δεν δολοφονούνται.... αρρωσταίνουν και πεθαίνουν απ’ την αθέτηση των όρκων τους...
Tο κορίτσι αποτιμάται 60 χιλιάδες ευρώ. Tο κορίτσι εξαναγκάζεται να δουλέψει για να ξεπληρώσει τα 60 χιλιάδες ευρώ, στα πίσω καθίσματα αμαξιών ή σε μπουρδέλα και φτηνά ξενοδοχεία των ευρωπαϊκών πόλεων. Kαι το κορίτσι πρέπει να πιστέψει, όπως ο καθένας το πιστεύει στην Benin City, ότι η τελετή έχει σημασία και το πνεύμα θα την τιμωρήσει αν είναι απείθαρχη.
Mιας και ο χριστιανικός πουριτανισμός δεν έχει πιάσει εδώ, δεν υπάρχει έντονο «ηθικό πρόβλημα» μ’ αυτή την εξαγωγή γυναικών στα σεξουαλικά κάτεργα του πρώτου κόσμου. Ένα μίγμα απελπισίας και ελπίδας, no future και μακρινού future, και το βάρος μιας ιστορίας στην οποία η άρνηση στις προσταγές και τις απαιτήσεις των λευκών χάνεται σαν ένα σύντομο διάλειμμα, προτείνει πως κάποιος πρέπει να κάνει τη θυσία. Για το καλό των υπόλοιπων. «Kάποιος». Ή «κάποια»...

 
       

Sarajevo 2020