Cyborg
Cyborg #13 - 10/2018

#14 - 02/2019

do electric whales dream of death?

Η «γαλάζια φάλαινα», αν πιστέψουμε την φιλολογία του ηθικού πανικού που προκάλεσε, ήταν ένα διαδικτυακό παιχνίδι πρόκλησης για εφήβους, στο οποίο ο στόχος για τους «παίχτες» ήταν να εκπληρώσουν 50 αποστολές σε διάστημα 50 ημερών. Υποτίθεται ότι το «παιχνίδι» συνδέθηκε με δεκάδες θανάτους σε όλο τον κόσμο, αλλά παρόλο το σοκ που προκάλεσε και την εκτεταμένη κάλυψή του, τελικά φαίνεται ότι ελάχιστα από όσα ειπώθηκαν - από τρομοκρατημένους γονείς, εμβριθείς ψυχολόγους, δαιμόνιους ντετέκτιβ και αποκαλυπτικούς δημοσιογράφους - είχαν σχέση με την πραγματικότητα.
Σύμφωνα με τις μηντιακές αφηγήσεις, οι πρώτες αποστολές του παιχνιδιού ήταν σχετικά αθώες: «ξύπνα μες στη νύχτα» ή «δες ένα φιλμ τρόμου». Αλλά μέρα με τη μέρα οι αποστολές γίνονταν όλο και πιο σκοτεινές. «Στάσου στην άκρη της ταράτσας μιας πολυκατοικίας» ή «χάραξε μια φάλαινα στο μπράτσο σου». Η τελική αποστολή; Μια πρόκληση προς τον παίχτη να τερματίσει τη ζωή του…
Υποτίθεται ότι το παιχνίδι ξεκίνησε από τη Ρωσία, αλλά γρήγορα άρχισαν να εμφανίζονται μαρτυρίες από κάθε γωνιά του πλανήτη: Ουκρανία, Ινδία, ΗΠΑ στην αρχή και μετά σχεδόν από παντού. Εκατοντάδες θάνατοι αποδόθηκαν σε αυτό το διαβολικό παιχνίδι αυτοκτονίας. Αλλά όσα άρχισαν να βγαίνουν στην επιφάνεια καιρό μετά, όταν ο πανικός κόπασε και το θέμα αποσύρθηκε από την επικαιρότητα, ήταν κάπως διαφορετικά. Καταρχήν, το «παιχνίδι», έτσι όπως είχε τουλάχιστον περιγραφεί στην αρχή, φαίνεται πως δεν υπήρξε ποτέ, αλλά ήταν μία μηντιακή κατασκευή. Στη θέση του φανερώθηκε μια άλλη ζοφερή πραγματικότητα, αγνοημένη και περιθωριακή, που όμως διογκώνεται στο ψηφιακό σύμπαν. Μια πραγματικότητα που διαπλέκει τις καταθλιπτικές ιδιότητες του κυβερνοκόσμου, τον υστερικό λόγο των κλασσικών μήντια, την αποτυχία των ενηλίκων απέναντι στα παιδιά τους και μετασχηματίζει την εφηβική μελαγχολία σε αυτοκτονικό ιδεασμό.

Rina

Όλα ξεκίνησαν με την Ρίνα Παλένκοβα. Στις 22 Νοεμβρίου 2015, η Ρίνα, μια έφηβη που ζούσε στις παρυφές της νοτιοανατολικής Ρωσίας, ανάρτησε μια selfie. Η φωτογραφία την δείχνει να στέκεται κάπου έξω. Ένα μαύρο φουλάρι είναι τυλιγμένο στο λαιμό της και καλύπτει το στόμα και την μύτη της. Έχει σηκωμένο το μεσαίο δάχτυλο προς την κάμερα, το οποίο φαίνεται να είναι καλυμμένο με ξεραμένο αίμα. Κάτω από την φωτογραφία υπάρχουν δυο μόνες λέξεις: «Nya bye». Την επόμενη μέρα αυτοκτόνησε, πέφτοντας στις γραμμές του τρένου.
Η αυτοκτονία της Παλένκοβα έγινε αντικείμενο συζητήσεων σε ένα συγκεκριμένο είδος chat room που φιλοξενεί το μεγαλύτερο κοινωνικό δίκτυο της Ρωσίας, το VKontakte. Πρόκειται για φόρουμ στα οποία συναντιούνται ψηφιακά και συζητούν οι έφηβοι ζητήματα της καθημερινότητάς τους, σχετικά με το σχολείο, τις σχέσεις, αλλά και δυσκολότερα ζητήματα: αδιέξοδα, μοναξιά, κατάθλιψη, αυτοκτονία…
Ένα από τα πιο συνηθισμένα θέματα αυτών των συζητήσεων είναι οι ιστορίες φόβου. Όσο πιο αληθοφανείς, τόσο πιο εκφοβιστικές και προκειμένου να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή αληθοφάνεια, γίνεται συστηματική χρήση παραποιημένων φωτογραφιών και πειραγμένων βίντεο. Πρόκειται για τον αντίστοιχο ισχυρισμό των παλιών ταινιών τρόμου, ότι «στηρίζονται σε αληθινά γεγονότα»· το ρίγος είναι μεγαλύτερο όταν υπονοείται η πιθανότητα να συνέβη κάτι πραγματικά.

Ήταν μέσα σε τέτοιες ομάδες συζητήσεων, όπου το όριο μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας είναι συχνά θολό, που τα μηνύματα σχετικά με την Ρίνα άρχισαν να πληθαίνουν. Σε ορισμένα από αυτά, οι συντάκτες τους επικροτούσαν την απόφασή της να αφαιρέσει τη ζωή της. Σε άλλα, δημοσιευτήκαν βίντεο που υποτίθεται ότι έδειχναν τις τελευταίες στιγμές της ζωής της.
Μολονότι η ηλεκτρονική συζήτηση γύρω από την Ρίνα εντεινόταν, απολύτως τίποτε δεν ήταν γνωστό γύρω από την ζωή της, τους λόγους που την ώθησαν στην τελευταία της πράξη και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτή συνέβη. Αυτή η βαριά, αλλά εξίσου θολή, φιλολογία είχε σαν αποτέλεσμα σύντομα η ιστορία της Ρίνα να συγχωνευτεί με άλλες ιστορίες εφηβικών αυτοκτονιών.
Στις 25 Δεκεμβρίου 2015, μια 12χρονη αυτοκτόνησε στην ρώσικη πόλη Ryazan. Σχεδόν δύο εβδομάδες αργότερα, το ίδιο έκανε και μια άλλη έφηβη στην ίδια πόλη. Όταν οι γονείς ερεύνησαν τους ηλεκτρονικούς λογαριασμούς των δύο κοριτσιών, ανακάλυψαν ότι είχαν κάτι κοινό: και τα δύο ήταν μέλη στις ίδιες διαδικτυακές ομάδες. Στις συζητήσεις των ομάδων αυτών ήταν πολύ συχνές οι φωτογραφίες και τα σκίτσα της Παλένκοβα και αναρτήσεις με θέμα την αυτοκτονία. Επίσης, αφθονούσαν οι αναφορές στις γαλάζιες φάλαινες.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

blue whale

Harry Tuttle

κορυφή