Cyborg
Cyborg #13 - 10/2018

#14 - 02/2019

blockchain: το πρωτόκολλο των θεών

Αν έπρεπε να ονομάσουμε ένα κύριο και κρίσιμο χαρακτηριστικό των ανθρώπινων σχέσεων, αυτό σίγουρα θα ήταν η εμπιστοσύνη. Και σίγουρα δεν χρειάζεται κάποια εισαγωγή για την κυριότητα και την κρισιμότητα της. Όταν όμως η συζήτηση έρχεται στο πώς αυτή χτίζεται και συντηρείται ανάμεσα στους ανθρώπους, το τοπίο αρχίζει και θολώνει. Σε μια γειτονιά “παλαιού τύπου” κάποιος που κρατάει τον λόγο του σε βάθος χρόνου και οι εκτιμήσεις του επαληθεύονται, θεωρείται έμπιστος και αξιόλογος. Παρόλα αυτά, στην περίπτωση μιας κλοπής αυτοκινήτου, είναι η αστυνομία που θα επικυρώσει το συμβάν και θα προσφέρει στον κάτοχο του αυτοκινήτου την απόδειξη που χρειάζεται για να προχωρήσει η όποια διαδικασία. Εδώ η αστυνομία λειτουργεί ως ένας “έμπιστος τρίτος φορέας” (trusted third party).
Σαν “έμπιστος φορέας” υπήρξε ανέκαθεν και η τεχνολογία. Τα κάθε είδους συμβόλαια, είναι “έγγραφα εμπιστοσύνης” και λειτουργούν ως έγκυρες αποδείξεις. Κάθε φορά που ρίχνουμε ένα κέρμα σε έναν αυτόματο πωλητή τον εμπιστευόμαστε ότι θα κινήσει το σωστό ελατήριο, ώστε να πέσει το κατάλληλο προϊόν στην έξοδο παραλαβής. Στην ουσία εμπιστευόμαστε έμμεσα τον τεχνικό που το έφτιαξε/προγραμμάτισε, όμως αυτή η εμπιστοσύνη μεσολαβείται από την μηχανή. Ή όταν χρησιμοποιούμε κάποιο ταξί για μια μετακίνηση, ακόμα και αν υπάρχει μια υπόνοια έλλειψης εμπιστοσύνης στο πρόσωπο που οδηγεί, στο τέλος της κούρσας θα συμφωνήσουμε με το ταξίμετρο.
Θα λέγαμε ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούν κάποιο “πρωτόκολλο επικοινωνίας” για τις μεταξύ τους και όχι μόνο, συν-εννοήσεις· και ότι αυτές οι διαδικασίες, όλο και περισσότερο γίνονται αντικείμενο της μαθηματικής λογικής. Ενώ λοιπόν η “μηχανή” είναι ο ειδικός των μαθηματικών υπολογισμών, δεν λύνει μόνο προβλήματα υπολογισμών. Αλλά προσφέρεται και ως λύση σε θέματα σχέσεων, παρότι είναι τεχνικής φύσης. Ή μάλλον, πιστή στην ιδεολογία των καιρών, επειδή είναι τέτοια. Αντικειμενική.
Διαβάζουμε την εισαγωγή ενός κειμένου που παρουσιάζει ένα πρωτόκολλο με το οποίο οι “χρήστες” δεν έχουν την ανάγκη να βασίζονται στην μεταξύ τους εμπιστοσύνη: [1Δημοσιευμένο το 1997, από τον επιστήμονα υπολογιστών και κρυπτογράφο Nick Szabo, αποτελεί πρόγονο του blockchain. https://nakamotoinstitute.org/the-god-protocols/]

“Φανταστείτε το ιδανικό πρωτόκολλο. Θα συμπεριελάμβανε τον πιο αξιόπιστο ενδιάμεσο - μια λύση που ταιριάζει σε όλους. Όλα τα μέρη θα έστελναν τα στοιχεία τους στον Θεό. Ο Θεός θα προσδιόριζε με αξιοπιστία και θα επέστρεφε τα αποτελέσματα. Με τον Θεό ως απόλυτα εχέμυθο στις εξομολογήσεις μας, κανένα μέρος δεν μπορεί να ξέρει τίποτα περισσότερο για τα στοιχεία των άλλων μερών, από ό,τι μπορεί να μάθει από τα δικά του στοιχεία και τα τελικά αποτελέσματα.
Δυστυχώς όμως, στον εφήμερο κόσμο μας ασχολούμαστε με ανθρώπους και όχι με θεότητες. Ωστόσο, πολύ συχνά είμαστε αναγκασμένοι να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους με έναν σχεδόν θεολογικό τρόπο, επειδή η υποδομή (με την οποία επικοινωνούμε) στερείται της απαιτούμενης ασφάλειας που θα μας προστάτευε. [...]”

Η τεχνολογία μιας “αλυσίδας κουτιών”, βασισμένη σε ένα παρόμοιο σκεπτικό, παρουσιάζεται ως επαναστατική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι συναλλαγές και έρχεται να επιβεβαιώσει τις αλλαγές στο παράδειγμα των σχέσεων εμπιστοσύνης. Ας προσπαθήσουμε να την κατανοήσουμε, ξεκινώντας από μια κάπως τεχνική ανάλυση.

blockchain

Πάνω: το internet είναι γνωστό σαν μέσο για την ανταλλαγή πληροφορίας. Με το blockchain η ανταλλαγή αξίας γίνεται πλέον οργανική λειτουργία του νέου internet (web3), που ονομάζεται και internet of value.
Κάτω: μια βάση δεδομένων του περασμένου αιώνα.

ledger

 ένα διαμοιρασμένο μητρώο (distributed ledger)

Το blockchain είναι στην ουσία ένα νέου τύπου λογιστικό βιβλίο (ledger). Τα λογιστικά βιβλία χρησιμοποιούνται για την καταγραφή των διάφορων κινήσεων και συναλλαγών που πραγματοποιούνται καθώς και για την αποθήκευση του ιστορικού αυτών των κινήσεων. Στο παρελθόν ήταν τα λογιστικά βιβλία (από χαρτί) και με την εμφάνιση των υπολογιστών αυτή η διαδικασία ψηφιοποιήθηκε. Ενώ όμως το μελάνι στο χαρτί αντικαταστάθηκε από τα bits στους σκληρούς δίσκους, το βασικό μοντέλο λειτουργίας έμεινε το ίδιο: μια βάση δεδομένων που δημιουργείται, ανανεώνεται, επιβεβαιώνεται, ασφαλίζεται και συντηρείται με τον ίδιο συγκεκριμένο τρόπο.
Παραδείγματος χάριν, μια τράπεζα έχει τα δικά της μητρώα με τις πληροφορίες που χρειάζεται: τα στοιχεία των πελατών, τις συναλλαγές και διάφορες άλλες κινήσεις που συμβαίνουν, τις καταστάσεις των λογαριασμών κοκ. Αντίστοιχα ένα νοσοκομείο διατηρεί μια βάση δεδομένων με τους ασθενείς και το ιστορικό τους ή τους γιατρούς και τις πληροφορίες που τους αφορούν. Σε ένα σούπερ-μαρκετ οι λογιστές καταγράφουν τις διάφορες πληροφορίες για τις αγορές και τις πωλήσεις που γίνονται, καθώς και για τις μισθοδοσίες και τους φόρους.
Στην περίπτωση που κάποιος θέλει να δει το υπόλοιπο του λογαριασμού του πρέπει να κάνει ένα αίτημα στην τράπεζα (πχ εισαγωγή κάρτας και κωδικού PIN στο ATM), το οποίο θα ελεγχεί για την εγκυρότητά του (ταυτοποίηση κάρτας και κωδικού) και αν όλα πάνε καλά θα εγκριθεί (θα εμφανιστεί το ποσό στην οθόνη).
Για να αγοραστεί ένα σπίτι, ο αγοραστής θα χρειαστεί να παρουσιάσει αποδεικτικά στοιχεία για την οικονομική του κατάσταση, ενώ ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να αποδείξει ότι του ανήκει το κτήριο. Ο μεν λοιπόν θα ζητήσει τα σχετικά στοιχεία από την βάση δεδομένων της τράπεζας ή της εφορίας και ο δε θα πάρει το τίτλο ιδιοκτησίας από τον συμβολαιογράφο.
Παραδείγματα σαν κι αυτά, δείχνουν τον τρόπο λειτουργίας των εν λόγω βάσεων δεδομένων καθώς και τις σχέσεις γύρω από αυτές. Θα λέγαμε ότι αυτά τα μητρώα είναι κεντροποιημένα, με την έννοια ότι είναι ιδιοκτησία των συγκεκριμένων φορέων/οργανισμών και η πρόσβαση σε αυτά γίνεται μόνο μέσω αυτών.
Το γεγονός ότι δεν μπορεί ο καθένας να έχει πρόσβαση στο τραπεζικό ή ιατρικό ιστορικό του οποιουδήποτε, δεν είναι στοιχείο της “κεντροποίησης” αλλά της ασφάλειας. Όπως επίσης και το γεγονός ότι οι πληροφορίες είναι έγκυρες, είναι στοιχείο της αξιοπιστίας του εκάστοτε οργανισμού. Οι διάφοροι φορείς/οργανισμοί/επιχειρήσεις εγγυώνται για την ασφάλεια και γνησιότητα των δεδομένων και έτσι οι πελάτες/πολίτες τους εμπιστεύονται για τις όποιες διαδικασίες.
Στην περίπτωση του blockchain αυτό το βιβλίο/μητρώο δεν είναι αποθηκευμένο κάπου κεντρικά. Υπάρχει, ανανεώνεται και συντηρείται σε κάθε κόμβο ενός δια-μοιρασμένου (distributed) δικτύου. Κάθε κόμβος έχει ένα αντίγραφο ολόκληρου αυτού του μητρώου: τις καταστάσεις των κόμβων, το ιστορικό των μεταξύ τους συναλλαγών κλπ. Η ασφάλεια είναι θέμα της κρυπτογραφίας και η γνησιότητα των πληροφοριών διασφαλίζεται μέσω διάφορων τεχνικών και αλγόριθμων.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Wintermute

blockchain

Σημειώσεις

1 - Δημοσιευμένο το 1997, από τον επιστήμονα υπολογιστών και κρυπτογράφο Nick Szabo, αποτελεί πρόγονο του blockchain. https://nakamotoinstitute.org/the-god-protocols/
[ επιστροφή ]

κορυφή