Cyborg
Cyborg #12 - 6/2018

#12 - 06/2018

γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων: ένα ψηφιακό habeas corpus;

πολύ περισσότερα απ’ όσο νομίζεις...

«Ο στόχος αυτού του νέου κανονισμού είναι να δώσει πίσω στους πολίτες τον έλεγχο επί των προσωπικών τους δεδομένων και να απλοποιήσει το σχετικό ρυθμιστικό πεεριβάλλον για τις επιχειρήσεις. Η μεταρρύθμιση στην προστασία δεδομένων θα παίξει ρόλο – κλειδί στην υλοποίηση της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς η οποία κατέχει υψηλή προτεραιότητα για την Επιτροπή. Η μεταρρύθμιση θα επιτρέψει στους Ευρωπαίους πολίτες και στις επιχειρήσεις να επωφεληθούν πλήρως από την νέα ψηφιακή οικονομία»...

Θα μπορούσε ένας νόμος να αποκαλύπτει την πραγματική έκταση του καθημερινού φαινομένου το οποίο προσπαθεί να ρυθμίσει, πολύ περισσότερο απ’ όσο το έχει καταλάβει η (μέση) κοινωνική εμπειρία; Συνήθως οι κρατικές νομοθεσίες ακολουθούν την κοινωνική συνειδητοποίηση και τις αντιθέσεις γύρω από το Α ή το Β θέμα. Η περίπτωση του (ευρωπαϊκού) γενικού κανονισμού προστασίας δεδομένων (general data protection regulation, GDPR) ανήκει στις εξαιρέσεις. Ενώ το σύνολο της ζωής (κατ’ αρχήν στις κοινωνίες του αναπτυγμένου καπιταλισμού, σ’ ανατολή και δύση,) “dato-ποιείται”, είναι αυτός ο νόμος που (για να προστατέψει, όσο και όπως το εννοεί, τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες) δείχνει πόσο μακριά έχει πάει ήδη το πράγμα!

Κι έτσι αυτή η προσπάθεια για ένα ψηφιακό habeas corpus, [1Η πρώτη γραπτή κωδικοποίηση του habeas corpus αναφέρεται στην αγγλία, το 1679· περιστατικά καταφυγής σ’ αυτόν, ενώπιον των δικαστηρίων, αναφέρονται όμως αρκετά παλιότερα. Habeas corpus σήμαινε (στα λατινικά του μεσαίωνα) “(κατ)έχεις το σώμα σου. Και σχετιζόταν με τις περιπτώσεις καταχρηστικής σύλληψης υπηκόων και φυλάκισής τους (από άρχοντες ή όργανά τους). Η αναγνώριση της “κυριότητας πάνω στο σώμα σου” έγινε η βάση του περιορισμού των εξουσιών των αρχόντων. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο “γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων” είναι ένα είδος “αναγνώρισης της ατομικής κυριότητας πάνω στον ψηφιακό εαυτό”...] σαν “πετριά στη δυναμική ρευστότητα του cyber σύμπαντος”, δημιουργεί γύρω της ομόκεντρους κύκλους αντιδράσεων (και μη αντιδράσεων). Από μόνο του το γεγονός ότι θα όφειλε ο καθένας (ακόμα και από σχολική ηλικία!) να μελετήσει αυτόν τον νόμο των 11 κεφαλαίων και 99 άρθρων, με την βοήθεια διάφορων συνοδευτικών (και ιδιαίτερα κατατοπιστικών) κειμένων (είναι πιο σημαντικός απ’ τον Κ.Ο.Κ.!!!), για να συνειδητοποίησει πόσο καθολική και χωρίς κανέναν δικό του έλεγχο είναι ήδη η “δημιουργία του data - εαυτού” του κι πόσο εύκολη και “αόρατη” είναι η επεξεργασία τους (άρα η ιδιοποίησή τους) από κράτη, παρακράτη, εταιρείες αλλά και οποιονδήποτε “εφευρέτη” μιας εφαρμογής (που θα σπάσει ταμεία), από μόνο του λοιπόν αυτό το γεγονός αναδεικνύει μια τεράστια πολιτική και κοινωνική “μαύρη τρύπα” μέσα στην πρωτοκοσμική πραγματικότητα. Την πραγματικότητα κοινωνιών των οποίων μεγάλο μέρος παραμένει καθηλωμένο σε νηπιακή ή/και άρρωστα καθυστερημένη αντίληψη της (καπιταλιστικής) πραγματικότητας, μια αντίληψη που εξαντλείται στην μυθοποίηση “της απειλής των ξένων” (των μεταναστών / μεταναστριών)· ανίδεη, μοιραία και χαρούμενα παραδομένη στα γρανάζια της ψηφιοποίησης των πάντων.

Κι αν αγνοείς μια πραγματικότητα τέτοιου είδους είναι αδύνατο να καταλάβεις τι σημαίνει digital δουλία! Πως θα καταλάβεις, λοιπόν, το αντίθετο, δηλαδή το τι θα μπορούσαν να σημαίνουν οι λέξεις “ατομικά δικαίωματα” και “ατομικές ελευθερίες” στο νέο καπιταλιστικό Παράδειγμα; Φοβούμαστε πως ο “γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων” δεν θα δράσει σαν μια έσχατη παρακίνηση για την πολιτική αφύπνιση των υπηκόων. Αλλά μόνο σαν μια επιπλέον “νομική ύλη” για τα δικηγορικά γραφεία! (Κακώς!!! Κάκιστα!!!)

Ο “γενικός κανονισμός” υιοθετήθηκε στις 14 Απρίλη του 2016· δεν είναι, δηλαδή, προϊόν των πιο πρόσφατων “αποκαλύψεων” για τις μαζικές υποκλοπές δεδομένων με σκοπό την εκλογική χρειαγώγηση στις ηπα (εκλογή Trump) και στην αγγλία (brexit). Είχε προβλεφτεί μια μεταβατική περίοδος για την εφαρμογή του 2 χρόνων. Και απ’ τις 25 Μάη του 2018 είναι υποχρεωτικά εφαρμόσιμος σ’ όλα τα κράτη μέλη της ε.ε. [2Το γεγονός ότι έγινε κάποιος θόρυβος στα μέρη μας μετά την 25η Μάη, και ότι επί 2 χρόνια αυτός ο νόμος αγνοούνταν (ενώ έπρεπε να εφαρμόζεται ήδη, και να έχουν γίνει όλες οι απαραίτητες τεχνικές προσαρμογές αλλά, κυρίως, η κοινωνική συνειδητοποίηση του θέματος), προοιωνίζει την ουσιαστική αγνόησή του· σίγουρα στα μέρη μας. Οι εταιρείες θα βρουν τρόπους να τον “τρυπάνε”, οι “πελάτες” θα μείνουν ανίδεοι όπως πριν· και μόνο περιστασιακά, σε κάποια “χοντρή περίπτωση”, θα αναλαμβάνουν τα εξειδικευμένα δικηγορικά γραφεία και τα μήντια...] Επειδή πρόκειται για ρύθμιση και όχι για οδηγία (διαφορές ορολογίας της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας) ο “γενικός κανονισμός” δεν απαιτεί νομοθετική έγκριση απ’ τις εθνικές κυβερνήσεις. Είναι δεσμευτικός και υποχρεωτικά εφαρμόσιμος.

Ο “γενικός κανονισμός” είναι βελτίωση και προσαρμογή στις τεχνολογικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις μιας ευρωπαϊκής οδηγίας του 1995, σχετικά με την “προστασία των δεδομένων”. Προβλέπει σημαντική ενίσχυση της ιδιωτικότητας των προσωπικών δεδομένων: η προστασία τους· η συναίνεση των ατόμων στην αποθήκευση, στη χρήση και στην κυκλοφορία πέρα απ’ τις ανάγκες της συγκεκριμένης κάθε φορά χρήσης για την οποία απαιτούνται· η αποθήκευσή τους με ψευδώνυμα ή ανώνυμα όταν πρόκειται για βάσεις δεδομένων επιχείρησεων· και η ενίσχυση της δυνατότητας όσων θίγονται απ’ την κατά-χρηση των προσωπικών δεδομένων τους να ζητούν (υψηλές) αποζημιώσεις, είναι μερικές (αν και όχι οι μοναδικές) σοβαρές βελτιώσεις σε σχέση με αυτά που προέβλεπε η οδηγία του ‘95.

Cyborg 12

 συγκατάθεση

Σαν επιμέρους περιεχόμενο του “γενικού κανονισμού”, πιο προσιτό και, ταυτόχρονα, πιο επείγον να κατανοηθεί, επιλέξαμε το ζήτημα της συγκατάθεσης του προσώπου στη διαχείριση των προσωπικών του δεδομένων σε (επιχειρηματικές, κρατικές, οικονομικές κλπ) “οντότητες” που παρέχουν υπηρεσίες στη βάση τέτοιων δεδομένων.
Στην προηγούμενη οδηγία (του ‘95) το μη ρητό “όχι” σ’ αυτήν την διαχείριση σήμαινε αποδοχή - η πρόβλεψη ήταν υπέρ των “οντοτήτων”. Με τον “γενικό κανονισμό” το πράγμα αλλάζει: πρέπει να υπάρχει ρητή συγκατάθεση του προσώπου· διαφορετικά εννοείται άρνηση. Ή κατάχρηση εκ μέρους του συλλέκτη / επεξεργαστή των δεδομένων.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

Σημειώσεις

1 - Η πρώτη γραπτή κωδικοποίηση του habeas corpus αναφέρεται στην αγγλία, το 1679· περιστατικά καταφυγής σ’ αυτόν, ενώπιον των δικαστηρίων, αναφέρονται όμως αρκετά παλιότερα. Habeas corpus σήμαινε (στα λατινικά του μεσαίωνα) “(κατ)έχεις το σώμα σου. Και σχετιζόταν με τις περιπτώσεις καταχρηστικής σύλληψης υπηκόων και φυλάκισής τους (από άρχοντες ή όργανά τους). Η αναγνώριση της “κυριότητας πάνω στο σώμα σου” έγινε η βάση του περιορισμού των εξουσιών των αρχόντων. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο “γενικός κανονισμός προστασίας δεδομένων” είναι ένα είδος “αναγνώρισης της ατομικής κυριότητας πάνω στον ψηφιακό εαυτό”...
[ επιστροφή ]

κορυφή