Οι παλιότεροι / ες αναγνώστες / στριες του Sarajevo ίσως θυμούνται την (φαινομενικά φουτουριστική) επιμονή μας: τα ιπτάμενα οχήματα ιδιωτικής χρήσης θα έχουν κεντρική θέση στην ωρίμανση του καινούργιου καπιταλιστικού παραδείγματος. Πολύ περισσότερο απ’ το να είναι μια ακόμα θεαματική εφεύρεση, τα ιπτάμενα αυτοκίνητα θα αποδειχθούν (υποστηρίζουμε) το αντικείμενο που θα δικαιούται κεντρική θέση στη διαδικασία “ξεπεράσματος της κρίσης”, εάν επρόκειτο σ’ αυτή τη θέση να μπει μία, και μόνο μία, τεχνολογική εφαρμογή. Ωστόσο αυτή η μετάβαση και η ηγεμονική ανάδειξη της ιδιωτικής κίνησης καθ’ ύψος, δεν πρόκειται να είναι καθόλου ευχάριστη.
Πριν εξηγήσουμε αναλυτικότερα, χρειάζονται μερικές ιστορικές υπενθυμίσεις. Αν έπρεπε να δείξει κανείς μονάχα μία τεχνολογική εφαρμογή που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πρώτη καπιταλιστική επανάσταση / αλλαγή παραδείγματος στον 19ο αιώνα, αυτή ήταν αναμφισβήτητα η ατμομηχανή. Η ατμομηχανή δεν ήταν η μοναδική σημαντική τεχνολογική καινοτομία· ήταν όμως ο πυκνωτής και το αποτέλεσμα του συνδυασμού διάφορων τέτοιων (στη φυσική, στη μεταλλουργία, κλπ) που έδωσε στον καπιταλισμό την ευκαιρία να κάνει ένα σημαντικό άλμα, καταστρέφοντας και ξαναφτιάχοντας τον κόσμο σύμφωνα με τις τότε δυνατότητες. Με τις μορφές της ατμομηχανής και του ατμόπλοιου η ατμομηχανή έφερε επανάσταση στις μεταφορές (στην ταχύτητα, στην ακρίβεια, στη σχέση κόστους προς όγκο και βάρος μεταφερόμενων), κι αυτή η επανάσταση είχε αλυσιδωτές συνέπειες. Απ’ τα ταξίδια και την μαζική μετανάστευση της εργασίας ως την επιτάχυνση της κυκλοφορίας (περισσότερων) εμπορευμάτων, άρα την επιτάχυνση της καπιταλιστικής αξιοποίησης. Με την μορφή της εργαλειομηχανής προκάλεσε επανάσταση στην οργάνωση (της εκμετάλλευσης) της εργασίας· από ‘κει ήρθε όχι μόνο η εκρηκτική (για τα τότε δεδομένα) αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας (δηλαδή των παραγόμενων εμπορευμάτων) αλλά επίσης, για πρώτη φορά, η μεγάλης κλίμακας καταστροφή παλιών γνώσεων και η δημιουργία νέων. Σε ότι, δε, αφορά, τις πρώτες ύλες και την επεξεργασία τους, τα ανθρακωρυχεία και τα χαλυβουργεία έγιναν οι ιππότες της καπιταλιστικής Αποκάλυψης.
Αν έπρεπε τώρα να διαλέξει κανείς μονάχα μία τεχνολογική εφαρμογή που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δεύτερη καπιταλιστική επανάσταση / αλλαγή παραδείγματος τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, αυτή είναι το ι.χ. αυτοκίνητο. Η ιδιωτική αυτοκίνηση υπήρξε, σαν μεμονωμένη τεχνολογική / κοινωνική εφαρμογή, κυριολεκτικά η λοκομοτίβα (: ατμομηχανή, όρος που ξέμεινε απ’ την προηγούμενη επανάσταση) της καπιταλιστικής ανάπτυξης για πολλές δεκαετίες. [...]
