Δεν είναι ούτε από εμμονή, ούτε από συνήθεια. Είναι (αν το θέλετε) κι από ένα είδος ασφυκτικής λύσσας. Μπορεί να είναι μοναχική (προς το παρόν) με την έννοια πως λίγοι / λίγες τη νοιώθουν έτσι. Αλλά είναι αυθεντική. Και εργατική.
Λοιπόν: πηγαίνουν οι σύνδεσμοι των ελλήνων εργοδοτών και λένε στους επισκέπτες της “τρόϊκας”: δεν λέτε τίποτα και για τον βασικό μισθό, τα δώρα, τα ένσημα; Πως θα γίνουμε “ανταγωνιστικοί” με τόσα περιττά έξοδα; Αυτό δεν είναι καινούργιο αίτημα των ντόπιων αφεντικών. Και στις “μικρές” επιχειρήσεις (που τόσο αγαπάει η ντόπια αριστερά) αυτά έχουν καταργηθεί εδώ και καιρό πολύ. Το καινούργιο είναι ότι “σα ζήτημα πρέπει να το θέσει η τρόικα” - να φανεί, δηλαδή, έτσι όπως πρέπει: έξω απ’ τους άμεσους και ντόπιους ταξικούς συσχετισμούς. Σα θέλημα θεού. Ή σαν απαίτηση της “δύναμης κατοχής”... Να επιτρέψει επίσης (στα ντόπια αφεντικά) να το παίζουν “ναι, ξέρετε, εμείς δεν θέλουμε, αλλά...” Να επιτρέψει τέλος και στον “Ειδικές Αποστολές - Κεραυνοί και λοιπά καιρικά φαινόμενα: ο Όλυμπος" πρωθυπουργό να πάρει το αυστηρό του ύφος γι’ αυτές τις μικρότητες και τις ιδιοτέλειες που ίσως περάσουν από κανενός το μυαλό (“κατώτατος μισθός”; μα ελάτε τώρα! μόνο τετρακόσιες χιλιάδες εργάτες τον παίρνουν - αν τον παίρνουν - μην το κάνουμε θέμα τώρα!.. δενβλέπετεεδωτιγινεται;) και να δηλώσει ότι η αποστολή του είναι “η σωτηρία της πατρίδας”. Κι όχι κάθε μαλάκα...
Συμβαίνουν αυτά.... Και, προσδιορίζοντας (το εργατικό κέντρο της Αθήνας) μια απεργία στις 17 Γενάρη, ποιόν έχει σα (δηλωμένο) στόχο; Τα πάντα - όλα! Ξανά. Από κοντά, φυσικά, κι όλοι οι “φίλοι των εργατών”: κουβέντες γενικά. Σα μια διανοητική παραλυσία να έχει απλωθεί παντού, και σα να είναι οι απεργίες γενική εκδήλωση “αγωνιστικού ήθους” κι όχι μάχες με πολύ πραγματικούς στόχους. Σα να είναι οι απεργίες στην κωλότσεπη, και όποτε θέλουμε τραβάμε κι από μία.
Αυτές οι κινήσεις είναι ο ορισμός και του θολώματος και της εκτόνωσης - αν υποθέσουμε ότι βράζει κάτι στα κοινωνικά υπόγεια. Όμως όσο περνάει ο καιρός κι όσο οι υποτελείς εργάτες και εργάτριες δεν καταλαβαίνουν τι είναι στον πάγκο του χασάπη (του “δημόσιου χρέους”) και γιατί, τόσο η λύσσα μας γίνεται πιο ασφυκτική. Όλοι οι ιδεολογικοί (ιδεο-πολιτικοί επίσης) δαίμονες που καλλιεργήθηκαν τους καλούς καιρούς έχουν βγει τώρα παγανιά, με τους κυρίους τους (τα κόμματα, τα μήντια, την βλακεία) να εισπράτουν τοις μετρητοίς. Και είναι τόσο ευκολότερο αυτό όσο ο “κόσμος της εργασίας” βουλιάζει σε πανικούς και “ψυχολογικά προβλήματα”.
Πάμε λοιπόν άλλη μια φορά, κρατώντας τη νηφαλιότητα και την ψυχραιμία μας.
η νεοφιλελεύθερη στρατηγική
Ο μισθός ούτε είναι ούτε ήταν ποτέ “σκέτα λεφτά”. Είναι η χρηματική διάσταση ενός γενικότερου πλέγματος σχέσεων που αφορούν την “εξαρτημένη εργασία”. Κάθε είδος δουλειάς όπου κάποιο αφεντικό ορίζει / επιβάλλει τι θα γίνει, πως θα γίνει, πότε θα γίνει. Και ακριβώς επειδή το πλέγμα των σχέσεων που αφορούν την εκμετάλλευση της εργασίας, όχι σαν ηθική αλλά σαν παραγωγική διαδικασία, είναι πολυδιάστατο, ακριβώς γι’ αυτό ο μισθός είναι μια διάσταση, σημαντική όσο και οι εξής: ο χρόνος, η ένταση, οι συνθήκες εργασίας.
Τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά όλα τα υπόλοιπα μπορούν να γίνονται και “τζάμπα”. Λέγεται δουλεία - κι αν αυτό φαίνεται κακόηχο, υπάρχουν και πιο light ονόματα. Όπως “οικογενειακή” εργασία, δουλειά στη φυλακή (με αντάλλαγμα την μείωση της ποινής), δουλειά στο στρατό (ή από τον στρατό), κ.α. Ο μισθός, λοιπόν, υπεισέρχεται στους καταναγκασμούς της εργασίας σαν αναγνώριση ότι αυτή (η εργασία) παρέχεται από τυπικά ελεύθερους ανθρώπους, που θα μπορούσαν να αρνηθούν να δώσουν τον χρόνο, την ένταση, το ενδιαφέρον, την προσοχή τους και ό,τι άλλο, χωρίς να κινδυνεύουν να εκτελεστούν. Να το πούμε διαφορετικά: ο μισθός σαν σχέση / τμήμα ενός γενικότερου πλέγματος σχέσεων είναι η αναγνώριση εκ μέρους του “αγοραστή” της εργατικής δύναμης ότι ο “πωλητής” της είναι ένα τυπικά ελεύθερο πρόσωπο που θέλει (ή δεν θέλει) να “πουλήσει” αυτήν την εργατική του δύναμη. Τον χρόνο του, τις γνώσεις του, τις ικανότητές του, την έγνοια του, την υπακοή του. [...]
