Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον που μένει άνεργος, ή δουλεύει χωρίς να πληρώνεται, ή δουλεύει για πενταροδεκάρες, να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κατάστασή του θα βελτιωθεί αν αλλάξει η κυβέρνηση; Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον που με το ζόρι βγάζει το νοίκι του να πιστεύει ότι θα τα καταφέρει καλύτερα αν πληρώνεται σε δραχμές; Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον που τρέμει μόνο με την ιδέα ότι θα μπορούσε να βρεθεί μπροστά σε έκτακτα έξοδα για λόγους υγείας να πιστεύει ότι το ξεπέρασμα - του - κακού είναι η φαντασίωση πως δέρνει τους βουλευτές ή τους εκπρόσωπους της περιβόητης “τρόικας”;
Ερωτήματα τέτοιου είδους μοιάζουν (το λιγότερο) ιερόσυλα. Θα τα κάνουμε ακόμα περισσότερο τέτοια διατυπώνοντας τον γενικό τους τύπο: Ποιά είναι, σήμερα, σ’ αυτήν εδώ την κοινωνία, η σχέση ανάμεσα στα καθημερινά, απτά προβλήματα των μισθωτών και των συνταξιούχων που βρίσκονται στο πάτο του βαρελιού ή κοντά σ’ αυτόν, και στις “λύσεις” που εννοούν / φαντάζονται γι’ αυτά; Και πως έχει διαμορφωθεί αυτή η σχέση;
Η παραδοσιακή διανοητική διαστρέβλωση τα έχει τακτοποιημένα αυτά τα ζητήματα. Απ’ την μια μεριά είναι το “κοινωνικό”, απ’ την άλλη το “πολιτικό”. Συνεπώς - έτσι θα πήγαινε το πράγμα - το ερώτημα αφορά την σχέση του “κοινωνικού” με το “πολιτικό” - έτσι δεν είναι; Όχι! Γιατί σ’ αυτήν την όμορφη (βασικά: βολική) τακτοποίηση, οτιδήποτε χαρακτηρίζεται σαν “κοινωνικό” και οτιδήποτε χαρακτηρίζεται σαν “πολιτικό” έχουν προκαθοριστεί έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις εξοχότητες του “πολιτικού”. Το χ ή το ψ “κοινωνικό πρόβλημα” είναι βέβαια σημαντικά στην ταπεινότητα ή στην μερικότητά τους· είναι όμως και λειψά, ανάπηρα, ατελή, οπότε χρειάζεται να επικάτσει πάνω τους το διαχωρισμένο απ’ αυτά “πολιτικό” (το κόμμα, οι κομματικοί του ενός ή του άλλου είδους, κλπ κλπ) έτσι ώστε να αποκτήσουν μια ολοκληρωμένη υπόσταση.
Το δικό μας ερώτημα όμως, εδώ, καθόλου δεν σέβεται την υποτιθέμενη αλήθεια αυτής της τακτοποίησης, την αλήθεια της υποτιθέμενης πολικότητας ανάμεσα στα “κοινωνικά” και στα “πολιτικά” ζητήματα. Όχι μόνο δεν σεβόμαστε αυτές τις αλήθειες αλλά, αντίθετα, τις θεωρούμε οργανικό μέρος της μακρόχρονης διανοητικής υποτίμησης, του ξεδοντιάσματος της μαχητικότητας των πληβείων, και βασικό στοιχείο της ευκολίας με την οποία τα αφεντικά διαχειρίζονται προς όφελός τους την “κρίση”. Με άλλα λόγια, ας το πούμε από εδώ, αυτές είναι αλήθειες των αφεντικών· μαζί με τα “αριστερά πρόσημα” που σέρνουν μαζί τους.
Ξανά, λοιπόν, το ερώτημα: πως είναι δυνατόν να σου πιάνουν τον κ... και, θυμώνοντας γι’ αυτό, να κάνεις ένα τεράστιο άλμα στο κενό και προσγειώνεσαι στο φανταστικό (και όλο υποσχέσεις...) έδαφος των τεχνικών της (κεντρικής) εξουσίας; Πως είναι δυνατόν να εξαφανίζεται κάθε πρακτική και εύλογη σχέση με την πραγματικότητα, ειδικά σε καταστάσεις κινδύνου; Είναι, τηρουμένων των αναλογιών, σα να βρίσκεται κανείς μπροστά σε μια κλειδωμένη πόρτα, με χαμένα ή ξεχασμένα κάπου τα κλειδιά του, κι αντί να καταγίνεται με το πως θα την διαρρήξει για να μπει, να βρίζει τους ξυλουργούς και να καταριέται τους αρχιτέκτονες... Πως συμβαίνουν λοιπόν τέτοια, σε τόσο μεγάλη κλίμακα σήμερα, σε ότι έχει βάσιμη σχέση με την περιβόητη κρίση;
Κατ’ αρχήν φαίνεται να αναβλύζει από πολλές μεριές μια διχοτομημένη, σχιζοειδής σχέση με τον έξω - από - εμένα κόσμο. Υπάρχει το πεδίο της καθημερινής απτής εμπειρίας, εκεί που ξεδιπλώνεται οτιδήποτε ευχάριστο ή δυσάρεστο, οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί “πρόβλημα”. Υπάρχει επίσης ένα άλλο πεδίο, ερμηνείας αυτών των καθημερινών, απτών εμπειριών, που είναι γεμάτο από οπτικά γνωστούς και ταυτόχρονα μακρινούς πρωταγωνιστές: πολιτικές περσόνες, μηντιακές περσόνες, μοχθηρούς δολοπλόκους ή καλοκάγαθους εν δυνάμει ευεργέτες. Αυτό το δεύτερο πεδίο δεν έχει απτή, καθημερινή σχέση με το πρώτο: ο πολιτικός, ο δημοσιογράφος, ο μηντιακός μαϊντανός δεν είναι ο εργοδότης μου / σου / του που τρώει τον μισθό και τα ένσημα· δεν είναι ο καθηγητής που σακατεύει διανοητικά και ηθικά τη νεολαία· δεν είναι ο γιατρός που με / σε / τον / την κοιτάει στην τσέπη· δεν είναι ο τροχόμπατσος που ψάχνει να βρει για πόσα θα με / σε / τον / την γράψει· δεν είναι ο ρουφιάνος εδώ γύρω· δεν είναι ο τραμπούκος ελεγκτής των εισητηρίων· δεν είναι ο (μικρο)έμπορος που κλέβει - στο - ζύγι· δεν είναι ο φασιστοτσόγλανος της γειτονιάς... [...]
