Τα απόνερα της υποτιθέμενης (και σίγουρα “κατ’ αρχήν”) συμφωνίας των 17 κρατών μελών της ευρωζώνης plus, στις 9 Δεκέμβρη, δεν άργησαν να φτιάξουν μικρές (ή μεγαλύτερες) τρικυμίες. Όποιος, με στοιχειώδη επίγνωση των βασικών αιτίων και χαρακτηριστικών της τρέχουσας κρίσης, προσπαθήσει να εξηγήσει από απόσταση και με στοιχειώδη “ουδετερότητα” αυτά που (γίνονται γνωστά ότι) διαμείβονται μεταξύ των κρατών, και όχι μόνο των ευρωπαϊκών, μπορεί να μελαγχολήσει: για την απουσία των αληθινά προλεταριακών θέσεων· και για την ευκολία με την οποία τ’ αφεντικά μαστορεύουν τον μεταξύ τους πόλεμο κάτω απ’ την άναυδη παράλυση, έως και συνεργασία, των υποτελών πληθυσμών.
Πρέπει πρώτα να θυμήσουμε ότι στην πρώτη μεταLehman Bros σύνοδο των g20, κάπου την άνοιξη του 2009 (αν θυμόμαστε σωστά την χρονική στιγμή) πίσω απ’ τις ευωχίες του “όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε την κρίση” η Ουάσιγκτον και το Λονδίνο (το δεύτερο πιο φωναχτά) είχαν σύρει τα μαχαίρια απ’ τα θηκάρια τους, εναντίον του Βερολίνου και του Πεκίνου, με την εξής απαίτηση: τα πλεονασματικά (στο παγκόσμιο εμπόριο) κράτη να περιορίσουν τις εξαγωγές τους, αφήνοντας έτσι περιθώριο στα ελλειματικά - και ήταν σαφές ποιό κράτος είναι τι. Το πρόβλημα είχε υποστηριχτεί τότε είναι οι ανισορροπίες του παγκόσμιου εμπορίου... Κι όποιος κατάλαβε κατάλαβε.
Η υπενθύμιση έχει την σημασία της καθώς το Βερολίνο εμφανίζεται να προσπαθεί να μετατρέψει το σύνολο της ευρωζώνης σε μια καπιταλιστική οντότητα πλεονασματική στο παγκόσμιο εμπόριο. Φυσικά η υποτιθέμενη συμφωνία της 9ης Δεκέμβρη δεν αναφέρεται σε εμπορικά ισοζύγια αλλά σε κρατικά ελλείματα και χρέη· κάνοντας (υποτίθεται) ακόμα πιο αυστηρές τις προβλέψεις μιας παλιάς παρόμοιας συμφωνίας, εκείνης του Μάαστριχτ, στις αρχές της δεκαετίας του ‘90. Αλλά η μείωση αυτών των ελλειμάτων και χρεών είναι μόνο το ψευδώνυμο της ουσιαστικής καπιταλιστικής αρετής που λέγεται υψηλή ανταγωνιστικότητα. Κι αυτή, με τη σειρά της, περνώντας απ’ την στρατηγική υποτίμηση της εργασίας και το ψευδώνυμο της “ανάπτυξης”, παίρνει μορφή σαν περισσότερες εξαγωγές παρά εισαγωγές.
Η ιδέα δεν είναι καθόλου καινούργια· και στον πυρήνα της δεν υπάρχει ούτε μισό καπιταλιστικό κράτος (ή αφεντικό) που να την απορρίπτει. Το πρόβλημα με τις καπιταλιστικές κρίσεις, κι ακόμα πιο έντονα με εκείνες τις κρίσεις που έχουν δομικές αιτίες, είναι ότι δεν γίνεται να εφαρμόσουν αυτήν την ιδέα οι πάντες· και ότι η εφαρμογή της συνεπάγεται εξαιρετικά οξυμένους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς, στη διάρκεια των οποίων κάποιοι πετάγονται στα σκοινιά. Μέσα σ’ αυτόν τον γενικό κανόνα αναδύεται το ειδικό πρόβλημα κάθε κράτους ή ομάδας κρατών: αύξηση των εξαγωγών (μας) εναντίον ποίου; Είναι φανερό (και με τον τρόπο του λογικό) ότι το Βερολίνο δεν θα ήθελε να γίνει η ευρώπη πεδίο τέτοιων εμπορικών πολέμων· και, κυρίως, δεν θα ήθελε μια τέτοια ανταγωνιστική όξυνση με το Παρίσι, καθώς οι παραγωγικές / καπιταλιστικές δομές τους είναι σχετικά όμοιες. Κι αυτό όχι απ’ τον φόβο “μην χάσει” (η γερμανία), αλλά για τις διαλυτικές συνέπειες που θα έχει μια τέτοια αναμέτρηση για το καπιταλιστικό υποκείμενο “ευρώπη”, στην παγκόσμια αρένα. Φαίνεται ότι σ’ αυτό το σημείο υπάρχει μια ορισμένη αλληλοκατανόηση: κανένας απ’ τους δύο, μόνος του, δεν έχει μακροπρόθεσμα ελπίδες, ούτε σε εμπορικό ούτε σε άλλου είδους πόλεμο, παγκόσμιας κλίμακας. Ως ένα σημείο λοιπόν, η υπαγωγή του γαλλικού καπιταλισμού / ιμπεριαλισμού σ’ ένα συμπαγές και αδιάλυτο μπλοκ υπό την υψηλή εποπτεία και πειθαρχία του γερμανικού, είναι αληθινός και σημαντικός σκοπός όλων των τακτικών κινήσεων του Βερολίνου· και υποχρεωτικά ανεκτός (ως ένα σημείο τουλάχιστον) απ’ το Παρίσι.
Απ’ την αντίθετη μεριά η αποστροφή του Λονδίνου σε οποιαδήποτε κίνηση ενδοευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι γνωστή, καθ’ ότι παλιά. Η πιο ανθηρή “βιομηχανία” του αγγλικού κράτους, και η πλέον εξαγωγική (με διεθνή ακτινοβολία) είναι η χρηματοπιστωτική. Δίπλα στον σταθερό εθνικισμό της παρηκμασμένης έως ξοφλημένης πρώην αυτοκρατορίας, το Λονδίνο έμαθε να είναι για δεκαετίες μια πολιτικο-οικονομική off shore μεταξύ ηπα και ευρώπης. [...]
