Στην εισήγησή τους για τις “νέες εργατικές φιγούρες” τα μητροπολιτικά συμβούλια αυτόνομων, τον περασμένο Μάρτη, και στο 4ο τετράδιο για εργατική χρήση του BLOCK τον περασμένο Σεπτέμβρη, δημοσιεύτηκε η μικρή, προσωπική εξομολόγηση που ακολουθεί. Η προέλευσή της είναι από κάποιο blog ή site από εκείνα που αναδύθηκαν για μια - σύντομη - μονάδα - χρόνου, υπό τον θόρυβο της φλυαρίας περί “g700”, εκεί, το 2008, ως τις αρχές του 2009.
Πρόκειται για λόγια που, γενικά, προκαλούν αμηχανία στους αναγνώστες / τις αναγνώστριες τους· πολύ μεγαλύτερη, σίγουρα, απ’ την “καθαρή θεωρία” ή τα “σχόλια”, εξυπνακίστικα ή μη. Είναι λόγια εξαιρετικά οικεία - χωρίς πόζα, χωρίς “στυλ” - κι αυτό θεωρείται μειονέκτημα! Κι απ’ την άλλη μεριά, επειδή είναι έτσι, μια απλή (και χωρίς λογοτεχνικές αξιώσεις) εκμυστήρευση - στα - τυφλά, θεωρείται ότι δεν έχει πολιτική αξία... Επειδή, από μια κακή, κάκιστη παράδοση εννόησης τι είναι “πολιτικό” και τι όχι (για εμάς τους εργάτες), και εξαιτίας των ισχυρών δόσεων επαρχιωτισμού, συμπλεγμάτων κατωτερότητας, και αντίστροφα “στόμφων” και “παχιών λόγων”, η περιγραφή στιγμών της καθημερινότητας θεωρείται “απολίτικη”.
Δεν είναι έτσι. Ή, πιο σωστά, η δική μας γνώμη είναι απόλυτα αντίθετη. Όχι μόνο σε σχέση με το τι είναι “πολιτικό” (δηλαδή: ανήκει στον πόλεμο, στις μάχες του) μιλώντας γενικά. Αλλά σε σχέση και με κάτι άλλο, πιο συγκεκριμένο. Σε σχέση με το πως είναι δυνατό ο σύγχρονος εργάτης (η σύγχρονη εργάτρια) να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του / της και να μιλάει γι’ αυτόν. Οι κομματικές (ακόμα και οι μικροκομματικές) ιεραρχίες έχουν καθιερώσει εδώ και δεκαετίες μια ορισμένη τυποποίηση του λόγου-για, διανοουμενίστικη ή δήθεν, γεμάτη κλισέ. Συν τω χρόνω αυτός ο τυποποιημένος λόγος-για (στον οποίο περιλαμβάνεται ο λόγος - για - την - εργασία, ο λόγος - για - τους - εργάτες) εκκενώθηκε από οποιαδήποτε αμεσότητα, και έγινε ένα κράμα στερεότυπων, συνθημάτων και γραφειοκρατικών φλυαριών και σκοπιμοτήτων. Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με τα δόγματα περί ανυπαρξίας της εργατικής τάξης (είτε “απόλυτης” είτε “σχετικής” ανυπαρξίας, όπου το δεύτερο σημαίνει την de facto ανικανότητά της να συγκροτηθεί και να δράσει αυτόνομα) επισημοποίησαν, και απ’ αυτή τη μεριά, την ηγεμονία του μικροαστισμού / μεσοαστισμού· τον ιδεολογικό ιμπεριαλισμό για τον οποίο έχουμε γράψει και ξαναγράψει.
Θα αναδημοσιεύσουμε λοιπόν αυτήν την εξομολόγηση, αυτή τη φορά όμως για να την αναδείξουμε. Για να τονίσουμε μερικές κοινότυπες μεν ανεπίσημες δε αλήθειες της σύγχρονης εργατικής τάξης, στην ελλάδα και όχι μόνο. Και για να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα απ’ τον ανειρήνευτο διπολισμό ανάμεσα στις πραγματικές εμπειρίες της τάξης μας και τις ιδεολογίες που αποπροσανατολίζουν αυτές τις εμπειρίες.
Ο λόγος, πρώτα, στον άγνωστο:
Γειά σας... Δουλεύω από τα 16 μου σε οποιαδήποτε δουλειά έβρισκα και πήγαινα σχολείο και σπούδασα αργότερα. Οι γονείς με βοηθούσανε αλλά όχι πάντα, τη δεύτερη ξένη γλώσσα την πλήρωνα εγώ ή τα νοίκια άλλες φορές εγώ, άλλες οι γονείς μου. Έχω κάνει αρκετές δουλειές σε cafe, delivery, σε μαγαζιά πωλητής, αποθηκάριος, υπάλληλος γραφείου, διαφημιστικά, ό,τι θες, και παράλληλα σπούδαζα.
Όταν τέλειωσα σπουδές γύρισα σπίτι, και έψαχνα πάλι για δουλειά, συνέχιζα να κάνω ό,τι έβρισκα για να παίρνω τουλάχιστον το χαρτζιλίκι μου. Αυτό ήταν το λάθος μου, που γύρισα, αλλά παρόλο που αγωνιζόμουν τόσο, είμαι και λίγο καλοπερασάκιας.
Έχω ακούσει αρκετά βρισίδια στις δουλειές και αλλού έκανα υπομονή, αλλού έφευγα. Προοπτικές ελάχιστες, και λεφτά ίσα ίσα που φτάνανε και αρκετές υπερωρίες, και να σε βρίζουν κιόλας. Αυτά όλα, ξέρετε, επηρεάζουν και άλλους τομείς, όπως σχέσεις, κοινωνικές επαφές. Δε μπορείς εύκολα (γίνεται, αλλά θέλει μεγάλη δύναμη) να ακούς να σε βρίζει άσχημα ο κάθε αγγράμματος που έτυχε να ‘χει τη δουλειά του μπαμπά του, και εσύ μετά να έχεις ήρεμη σχέση με την κοπέλα σου ή τους φίλους σους, κάπου τρελλαίνεσαι κιόλας. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά να σου τελειώνουν σε 4 ημέρες τα 150 ευρώ την βδομάδα που παίρνεις. Απογοητεύεσαι τελείως. Για το δημόσιο δεν το συζητάω, έχω κάνει πάρα πολλές φορές χαρτιοά, μέχρι που βαρέθηκα, και σας πω πλέον δεν μ’ ενδιαφέρει να μπω εκεί, και να βαριέμαι τη ζωή μου. Τα ίδια κάθε μέρα, όσο σίγουρος και ‘ναι ο μισθός, εγώ πάντως θα νιώθω ανία.
Το όνειρό μου επαγγελματικά είναι να δημιουργήσω κάτι στο ελεύθερο επάγγελμα. Αλλά όσες φορές το προσπάθησα, τον ένα μήνα έβγαζα ένα ποσό της τάξης των 700 ευρώ, τον άλλο τίποτα, άρα πάλι τα ίδια. Είπα, είμαι και καλοπερασάκιας, γι αυτό και γύρισα σπίτι, αλλά περνούσα χειρότερα με τους γονείς, καυγάδες κάποιες φορές, ένοιωθα εγκλωβισμένος, άνεργος αρκετές φορές, να με συντηρούν οι γονείς μου. Δηλαδή να είμαι 28, να έχω την ανεργία απ’ την μια και τα 600, 700 ευρώ όποτε είχα δουλειά, και να μένω στο πατρικό απ’ την άλλη, αλλά να μην πληρώνω ενοίκιο και κάποια άλλα έξοδα. ΔΕ ΜΟΥ ΑΡΕΣΕ, αλλά και πού να πήγαινα; Να κάνω 2 δουλειές πάλι, ό,τι να ‘ναι, την μία είσαι - την άλλη δεν είσαι, να μην έχω προσωπική ζωή, ενδιαφέροντα; Και δεν μιλάω για πολυτέλειες ρε παιδιά, αλλά παρόλο που έχω δουλέψει αρκετά, πολλές φορές δεν είχα για ένα φαΐ, ένα καφέ, ένα ρούχο που το είχα ανάγκη να πάρω.
Αυτή τη στιγμή είμαι άνεργος (ΑΠΟ ΜΟΝΙΜΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΕΝΝΟΩ), έχω φύγει απ’ το σπίτι, και ζω μόνος μου. Πώς τα καταφέρνω; Δουλεύω όπου βρω part time, ασφάλεια δε βάζει κανείς, σταθερό μισθό δεν έχω, και όλα αυτά μέχρι πότε; Είμαστε και άνθρωποι, και έχουμε και άλλες ανάγκες, δεν γίνεται να αναλωνόμαστε όλο στα ίδια και στα ίδια. Όποτε παίρνω εφημερίδα βλέπω ακριβώς τα ίδια που έβλεπα και πέρυσι και πρόπερσι, δηλαδή όσο και όρεξη να’χεις να δουλέψεις, κάπου σε έχει κουράσει όλο αυτό, γιατί ξέρεις τι θα βρεις σε όποια δουλειά μας, και λες ρε γαμώτο, μια ζωή βρισίδια θ’ ακούω, μια ζωή 700 θα παίρνω και θα ζω με το άγχος, μια ζωή θα μου δίνουν οι γονείς μου όταν θα ‘μαι άνεργος;
Δηλαδή ρε παιδιά τι άλλο πρέπει να κάνουμε για να ζήσουμε σα νέοι που είμαστε στη ζωή μας; Να μπούμε στη μαύρη αγορά, να πουλήσουμε το κορμί μας; Να μου πει κάποιος γιατί εγώ όσα πτυχία και αν έχω, όσες δουλειές κι αν έκανα, γιατί να είμαι τώρα 30 και να ζω αυτή την κατάσταση, την ανασφάλεια και την μη οικονομική σταθερότητα;
η “ανασφάλεια”
Το πρώτο που καταγράφει αυτό το “βιογραφικό” είναι ο νομαδισμός των σύγχρονων προλετάριων. Ο νομαδισμός, εννοούμε, στην περιβόητη “αγορά εργασίας”. Ορισμένοι (“φίλοι των εργατών” αλλά, κυρίως, οπαδοί των παλιών τρόπων οργάνωσής τους, των συνδικάτων και των κομμάτων δηλαδή) έχουν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι αυτή η “κινητικότητα” είναι βαρύ εργαλείο στα χέρια των αφεντικών. Που το χρησιμοποιούν για να κρατάνε μόνιμα διαλυμένη την εργατική τάξη, στην οποία όμως τελικά δεν έχουν και πολύ θέση όλοι και όλες του εργασιακού νομαδισμού, αφού δεν μπορούν να “οργανωθούν παραδοσιακά”. Η δική μας άποψη ήταν και παραμένει διαφορετική. Ναι μεν η (άλλοτε ηθελημένη και άλλοτε επιβεβλημένη απ’ τ’ αφεντικά) “μη νομιμότητα” σ’ ένα πόστο, σε μια δουλειά, διαλύει εκείνες τις μορφές οργάνωσης που στηρίχτηκαν στο ακριβώς αντίθετο, στη “σταθερότητα”. Αλλά αυτό δεν είναι όλη η ιστορία. [...]
