Cyborg
Cyborg #10 - 10/2017

#10 - 10/2017

cern: το γιγάντιο μικροσκόπιο

Λέγεται ότι οι μετακινούμενες σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές πόλεις μεγάλες βιομηχανικές εκθέσεις απ’ τα μέσα του 19ου αιώνα και μετά ήταν, μεταξύ άλλων (ή και κυρίως) η “ένοπλη παρέλαση του κεφάλαιου”, με την πιο ακλόνητη και αξιοθαύμαστη μορφή του, αυτή του παγίου κεφαλαίου, των μηχανών, μέσα στις κοινωνίες της πρωτοσχηματιζόμενης καπιταλιστικής εποχής. Στο Παρίσι το 1844· στη Βέρνη και στη Μαδρίτη το 1845· στις Βρυξέλες και στο Μπορντώ το 1847· στην αγία Πετρούπολη το 1848· στη Λισσαβώνα το 1849· και, ίσως η πιο δημοφιλής, στο Λονδίνο το 1851. Και ύστερα το 1853 στη Ν. Υόρκη, το 1862 ξανά στο Λονδίνο, το 1876 στη Φιλαδέλφεια, το 1889 ξανά στο Παρίσι· το 1893 στο Σικάγο...
Δεν είναι καταγραμμένη η πρόθεση κάποιου απ’ τους οργανωτές αυτών των ανοικτών στον κόσμο μηχανικών, τεχνολογικών εκθέσεων να τρομοκρατήσει τον κόσμο. Μάλλον το ανάποδο. Ο σκοπός ήταν να επιδειχθούν τα κατορθώματα της ανθρώπινης, επιστημονικής και τεχνικής σκέψης· μ’ έναν τέτοιο τρόπο ώστε να εμπνέεται αισιοδοξία για το μέλλον. Υπήρχε κι ένας ακόμα σκοπός, διακρατικού τεχνολογικού ανταγωνισμού στις εφευρέσεις και στις εφαρμογές. Αλλά σε γενικές γραμμές ο αέρας που έπρεπε να αποπνέουν οι μηχανές εκτεθειμένες, καλογυαλισμένες, σαν έργα τέχνης, ήταν εκείνος της αισιοδοξίας.
Γιατί ήταν απαραίτητη μια τέτοια επίδειξη και η επιδίωξη μιας μαζικής αποδοχής για το πρώτο τεχνολογικό / μηχανολογικό κύμα του καπιταλισμού, στις ταραγμένες κοινωνικά και πολιτικά δεκαετίες του 19ου αιώνα; Ίσως επειδή υπήρχε και κάποια σκοτεινή πλευρά. Αυτές ή παρόμοιες μηχανές θα είχαν βέβαια εξαιρετικές επιδόσεις· αλλά μόνο αναγκάζοντας τους εργάτες / χειριστές τους να πειθαρχήσουν στους ρυθμούς και στους τρόπους της λειτουργίας της. Για τον Andrew Ure, για παράδειγμα, που το 1845 εξέδωσε το εμβληματικό Η φιλοσοφία της βιομηχανίας:

... Η μεγάλη αρχή της σύγχρονης βιομηχανίας είναι, μέσα από την ένωση κεφαλαίου και επιστήμης, να μειωθεί η εργασία των εργατών και να γίνει απλή άσκηση επαγρύπνησης και επιδεξιότητας· ιδιότητες που μπορούν να φτάσουν μέχρι ένα είδος τελειότητας στα παιδιά...

Η επίγνωση ότι τα θαύματα της επιστήμης και της τεχνικής στην εφαρμογή τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν κοινωνικές εντάσεις ήταν ένας βασικός παράγοντας για την οργάνωση τέτοιων εκθέσεων. Τότε. Και η πιθανολόγηση ότι ακόμα και η έκθεση των μηχανών θα ήταν αρκετή να προκαλέσει θυμό στο πλήθος έκανε διάφορους κύκλους συντηρητικών μέσα στις τότε ευρωπαϊκές κοινωνίες να θεωρούν τέτοιες εκθέσεις επικίνδυνες για την δημόσια τάξη...

Στον 20ο αιώνα τέτοιες εκθέσεις άρχισαν να παίζουν μικρότερο ιδεολογικό ρόλο, ειδικά απ’ την στιγμή που κάποια καταναλωτικά αντικείμενα ευρύτερης απεύθυνσης (πρώτα απ’ όλα ο ηλεκτρισμός, και ύστερα τα ι.χ., τα ηλεκτρικά σίδερα, τα πλυντήρια, ο τηλέγραφος) γίνονται χειροπιαστά σε μαζική κλίμακα. Κάνοντας, πράγματι, την ζωή ευκολότερη.
Φυσικά οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, ο πρώτος με τα χημικά αέρια και τις ανελέητες σφαγές μέσω του πυροβολικού, και ο δεύτερος με τις ατομικές βόμβες, προκάλεσαν ηθικά σοκ ως προς το που το πάει η επιστήμη και οι τεχνολογίες. Ας πούμε βιαστικά ότι αυτά τα ηθικής τάξης ερωτήματα δεν εξαφανίστηκαν μεν ποτέ, πήραν όμως μορφές περιπτωσιακές, “λιανικής”· και εν μέρει ξεπερνιούνται μετατοπίζοντας το θέμα στο ζήτημα το “ποιοί;” (“καλοί άνθρωποι”; “κακοί άνθρωποι”;) χρησιμοποιούν την τεχνολογία. Μ’ αυτήν την έννοια οι ατομικές βόμβες στα χέρια των ναζί θα ήταν “κακές” για την ανθρωπότητα· στα χέρια των αμερικάνων ήταν “καλές”...

Αυτή η γραμμή, με αφετηρία την εντυπωσιακή επίδειξη των μηχανών και, ύστερα, την σταδιακή φυσιολογικότητα της συνύπαρξης με τα ανθρώπινα, δεν θα εξαρτιόταν πια, στη φάση των τελευταίων 30 - 40 χρόνων και της αλλαγής καπιταλιστικού παραδείγματος, από τεχνοεπιστημονικές “παρελάσεις”. Γίνονται τέτοιες φυσικά. Ωστόσο, όπως συνέβαινε και στην 2η και 3η βιομηχανική επανάσταση, οι υπήκοοι πιάνουν στα χέρια τους (ή συλλαμβάνουν στο οπτικό τους πεδίο) ορισμένα (ελάχιστα) απ’ τα σύγχρονα τεχνοεπιστημονικά επιτεύγματα. Απολαμβάνουν, επίσης, κάποιες υπηρεσίες που οι ανάλογες μηχανές μπορούν να προσφέρουν. Είναι ευχαριστημένοι απ’ αυτή τη σχέση. Σπάνια έχουν, ή θέλουν να έχουν, μια πλήρη εποπτεία του μηχανολογικού υποστρώματος του καπιταλισμού, αυτήν εδώ την ιστορική στιγμή· ή χτες· ή αύριο. Κυκλοφορούν, επιπλέον, διάφορες επίμονες “φήμες” ότι ίσως να μην υπάρχουν πια μηχανές· ή να είναι δευτερεύουσας σημασίας: ο καπιταλισμός (λένε αυτοί οι “ενημερωμένοι”) έχει γίνει “άυλος”. Ίσως, μάλιστα, εξαιτίας της εξαϋλωσής του να μην είναι καν καπιταλισμός...

cern

Η μεγαλύτερη μηχανή του κόσμου δεν φαίνεται μεν απ’ το διάστημα όπως το Σινικό τείχος· έχει όμως αξιοσημείωση έκταση...

cern

Εκείνο που τρόμαξε τον πλανήτη το 1945, οι δύο βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, που ήταν “καλές” εφόσον την απαραίτητη επιστήμη και τις σχετικές τεχνολογίες πρόλαβε να τις αξιοποιήσει η “καλή” πλευρά (των νικητών...), ήταν η αφετηρία δεκαετιών τρόμου. Αλλά και ανάπτυξης της φυσικής και των βοηθητικών τεχνολογιών για τις σχετικές έρευνες. Στις 29 Σεπτέμβρη του 1954 δώδεκα κράτη της δυτικής ευρώπης (βέλγιο, δανία, γαλλία, γερμανία, ελλάδα, ιταλία, ολλανδία, νορβηγία, σουηδία, ελβετία, αγγλία και γιουγκοσλαβία· αυτή αποχώρησε το 1961) υπέγραψαν συμφωνία για την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργανισμού για την πυρηνική έρευνα. Απ’ τα αρχικά του γαλλικού ονόματος της συμφωνίας (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) προέκυψε το τότε (και σημερινό) όνομα: cern. Ο οργανισμός δεν προοριζόταν να φτιάχνει ατομικές βόμβες. Αλλά να οδηγήσει τους φυσικούς όσο βαθύτερα γινόταν στον ατομικό πυρήνα· δίνοντάς τους την δυνατότητα να τον διαχειρίζονται. Ήταν σαφές ότι κανένα απ’ τα ευρωπαϊκά κράτη, μόνο του, μετά το τέλος του β παγκόσμιου, δεν είχε τους πόρους να προχωρήσει μακρυά έρευνες τέτοιου είδους. Ακόμα σαφέστερο ήταν το ότι η αποκάλυψη των “μυστικών της ύλης” θα ήταν πανίσχυρη γνώση· άσχετα με το πόσο “καλά” ή “κακά” θα μπορούσαν να την χρησιμοποιήσουν οι “καλοί” και οι “κακοί” αυτού του (καπιταλιστικού) κόσμου.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

cern - web

In the offices of this corridor, all the fundamental technologies of the World Wide Web were developed.
Started in 1990 from a proposal made by Tim Berners-Lee in 1989, the effort was first divided between an office in building 31 of the Computing and Networking Division (CN) and one in building 2 of the Electronics and Computing for Physics Division (ECP).
In 1991 the team came together in these offices, then belonging to ECP. It was composed of two CERN staff members, Tim Berners-Lee (GB) and Robert Cailliau (BE), aided by a number of Fellows, Technical Students, a Cooperant and Summer Students.
At the end o 1994 Tim Berners-Lee left CERN to direct the WWW Consortium (W3C), a world-wide organization devoted to leading the Web to its full potential. The W3C was founded with the help of CERN, the European Commission, the Massachusetts Institute of Technology (MIT), the Institut National pour la Recherche en Informatique et en Automatique (INRIA), and the Advanced Research Projects (ARPA).
In 1995 Tim Berners-Lee and Robert Cailliau received the ACM Software System Award for the World Wide Web. In 2004, Tim Berners-Lee was awarded the first Millenium Technology Prize by the Finnish Technology Award Foundation.

The CERN Library
June 2004

cern

In the surroundings of this corridor...

κορυφή