Cyborg
Cyborg #10 - 10/2017

#10 - 10/2017

φορητά, φορετά, υποδόρεια: το σώμα σαν motherboard

το σώμα σαν motherboard

Όταν η σουηδική Epicenter (“φυτώριο / θερμοκήπιο” για περισσότερες από 100 startups στη Στοκχόλμη) ξεκίνησε στις αρχές του 2017 να φυτεύει παθητικά μικροτσίπ (RFID: Radio Frequency IDentification) στους εργαζόμενούς της, εθελοντικά βέβαια (ένας μάλλον εκβιαστικός εθελοντισμός· αλλά αυτό είναι ζήτημα που θέλει την δική του ανάλυση...), ήταν και δεν ήταν πρωτοπόρα. Ήταν πρωτοπόρα απ’ την άποψη πως αυτή ήταν η πρώτη δημόσια γνωστή μαζική εμφύτευση μικροτσίπ σε ανθρώπους σε σχέση με τον χωρο/χρόνο εργασίας τους.
Δεν ήταν πρωτοπόρα, απ’ την άλλη μεριά, επειδή οι biohackers, σαν άτομα και σαν “κίνημα”, μετρούν κάμποσα χρόνια ύπαρξης. Το biohacking, φαινόμενο των αρχών του 21ου αιώνα, έχει ανοίξει τον δρόμο· και οι biohackers έχουν καταθέσει τα επιχειρήματα υπέρ της εμφύτεψης κυκλωμάτων στο σώμα (τους). (Περισσότερα στο DIYbio: η βελτίωση του εαυτού στον 21ο αιώνα, σ’ αυτό το τεύχος).
Συνεπώς, ορισμένες απ’ τις δηλώσεις των “ηλεκτρονικά εμβολιασμένων” της Epicenter (το συγκεκριμένο rfid εισάγεται στην υποδόρεια θέση του με σύριγγα...) είναι, απλά, η ηχώ των πανηγυρικών τόνων διάφορων παλιότερων biohackers:

- Για μένα το ζήτημα αφορά ότι θέλω να μαθαίνω καινούργια πράγματα και να γίνω παράδειγμα και για άλλους δηλώνει, για παράδειγμα, ο 47χρονος Fredric Kaijser, στέλεχος της εταιρείας.
- Θέλω να γίνω μέρος του μέλλοντος λέει, γελώντας, η 25χρονη Sandra Haglof, εργαζόμενη σε μια απ’ τις startup της Epicenter.

Είναι, πράγματι, εθελοντικό το “χακάρισμα”. Για τον συνιδρυτή της εταιρείας Patrick Mesterton, είναι και βολικό: μπορείς να κάνεις ένα σωρό πράγματα χωρίς να χρησιμοποιείς άλλες συσκευές επικοινωνίας λέει. Και μπορεί να το αποδείξει: αυτό ήταν, άλλωστε, το βασικό επιχείρημα της Epicenter όταν πρότεινε στους / κάλεσε τους υπαλλήλους της να ενσωματώσουν το μικροτσίπ.
Ούτε λόγος ότι τέτοιου είδους εργοδότες θα πολλαπλασιαστούν γρήγορα. Η αμερικανική Three Square Market ήδη το πρότεινε, και οι εργαζόμενοί της το αποδέχτηκαν με ενθουσιασμό...
Πριν απ’ οτιδήποτε άλλο μια σύντομη ξενάγηση για όσες / όσους δεν ξέρουν περί τίνος πρόκειται. Τα μικροκυκλώματα αυτού του τύπου είναι γνωστά και σε χρήση εδώ και χρόνια. Υπάρχουν σε διάφορες μορφές καρτών (του είδους e-pass, για παράδειγμα), σε κάποια σελίδα των διαβατηρίων αρκετών κρατών, στα διπλώματα οδήγησης (και στην ελλάδα πια), σε ετικέτες εμπορευμάτων, σε τραπεζικές κάρτες, αλλά και σε κατοικίδια ζώα. Είτε στο κολλάρο τους είτε εμφυτευμένα· τα κατοικίδια θα πρέπει να ήταν το πρώτο ζωϊκό είδος που “τσιπαρίστηκε” μαζικά, ειδικά αφού απ’ τις αρχές του 21ου αιώνα οι νομοθεσίες διάφορων κρατών το έκαναν υποχρεωτικό.
Τα rfid είναι “παθητικά κυκλώματα”. Δεν λειτουργούν από μόνα τους, και γι’ αυτό δεν απαιτούν κάποια πηγή ενέργειας. Αντι-δρούν όταν εκτεθούν σε ένα ραδιοσήμα, σε μια ακτινοβολία συγκεκριμένου είδους. Τότε “εκπέμπουν” τα δεδομένα τους. Στις πιο απλές εκδοχές το μόνο δεδομένο είναι ένας αριθμός· που παίζει τον ρόλο ταυτότητας. Μόλις λάβει αυτόν τον αριθμό η συσκευή / μηχανή που έκανε την εκπομπή της ακτινοβολίας προχωράει στα περαιτέρω: είναι συνδεδεμένη με κάποια βάση δεδομένων, συνεπώς η “αναγνώριση” λειτουργεί σαν ενεργοποίηση του συγκεκριμένου “φακέλου”. Αν, για παράδειγμα, πρόκειται για την ηλεκτρονική κλειδαριά πόρτας σπιτιού, γραφείου ή αυτοκινήτου, ανοίγει: σουσάμι άνοιξε. Αν είναι μηχανή πώλησης αναψυκτικών δουλεύει (χρεώνοντας παράλληλα τον προσωπικό λογαριασμό του τσιπαρισμένου πελάτη). Αν είναι προσωπικός υπολογιστής ξεκλειδώνει και αρχίζει να λειτουργεί. Ισχύει πως ακόμα κι αν υποκλαπεί αυτός ο αριθμός / κωδικός που εκπέμπει ένα rfid είναι άχρηστος αν ο υποκλοπέας δεν διαθέτει και την βάση δεδομένων που του αντιστοιχεί και με την οποία “επικοινωνεί”.
Αυτή είναι η πιο απλή εκδοχή του πράγματος. Και κατά πάσα πιθανότητα εκείνη για την οποία περηφανεύονται οι “πρωτοπόροι” εργαζόμενοι διαφόρων επιχειρήσεων. Δεν είναι καθόλου η μοναδική. Δύο είναι οι πλευρές της “ανάπτυξης” των εμφυτεύσιμων κυκλωμάτων. Πρώτον η “χωρητικότητά” τους σε πληροφορίες. Και δεύτερον το αν η λειτουργία τους απαιτεί κάποια ενέργεια, και ποια θα μπορούσε να είναι αυτή μέσα στο ανθρώπινο σώμα. Ο αμερικανικός στρατός (και υποθέτουμε όχι μόνον αυτός) κάνει έρευνες για rfid κυκλώματα που θα τροφοδοτούνται όμως ενεργειακά, με κάποιον τρόπο, απ’ το σώμα “ξενιστή” τους. Η καταρχήν προοπτική είναι να λειτουργούν σαν αυτοτελείς “αισθητήρες” της κατάστασης του σώματος (του στρατιώτη): να συγκεντρώνουν στοιχεία για τους καρδιακούς παλμούς, την πίεση του αίματος, τον ρυθμό της αναπνοής, και άλλα παρόμοια. Αυτά (ο σκοπός είναι) να μπορούν να εκπέμπονται σαν πληροφορίες σε κάποια απόσταση (ίσως στον “σταθμό της διμοιρίας”) και απο εκεί μακρύτερα... Ώστε να ελέγχεται η βιολογική κατάσταση του στρατεύματος, άτομο το άτομο...
Ζούμε, λοιπόν, ήδη ανάμεσα σε rfid. Αλλά η παρουσία τους ένα γύρο δεν συνιστά παρά μικρό μόνο μέρος της επιχειρηματολογίας υπέρ της φυσιολογικότητας (“πρωτοπόρας” προς το παρόν...) της εμφύτευσής τους. Ο λόγος είναι προφανής: εδώ δεν πρόκειται για τον κόσμο, γενικά· πρόκειται για το ανθρώπινο σώμα.
Αλλάζει κάτι;

Η ρητορική της φυσιολογικότητας έχει ένα μικρό μεν αλλά εντυπωσιακό ρεπερτόριο εμφυτεύσεων “ξένου σώματος”, τεχνικού / μηχανικού με την μία ή με την άλλη έννοια. Εμφυτεύσεων που δεν προκαλούν εντύπωση σε κανέναν. Απ’ την εμφύτευση δοντιών μέχρι τους βηματοδότες· απ’ τις μικροαντλίες που εμφυτεύονται σε όσους / όσες κάνουν τακτικά αιμοκαθάρσεις μέχρι .... το piercing. Το τελευταίο είναι διακοσμητικό, και μνημονεύεται για την διάσταση της “διασκέδασης”, του fun, που έχει το τσιπάρισμα. Τα υπόλοιπα όμως είναι επεμβάσεις επιδιορθωτικές, επεμβάσεις θεραπείας· και όχι “επαύξησης δυνατοτήτων” όπως το τσιπάρισμα. Συνεπώς, σαν παραδείγματα, είναι δημαγωγικά.
Υπάρχουν άλλα γενικευμένα κοινωνικά ήθη - και - έθιμα που έχουν προετοιμάσει την φυσιολογικότητα του τσιπαρίσματος...

το σώμα σαν motherboard

nomophobia και λοιπά

Πόσο φυσιολογικό ήταν, άραγε, πριν μόλις μια γενιά, το να μην μπορείς να ζήσεις μακρυά απ’ το τηλέφωνό σου; Η ερώτηση θα μοιάζει ακατονόητη σαν τέτοια σε λίγα χρόνιαο· ωστόσο υπάρχει ακόμα ένα χρονικό περιθώριο για να θυμηθεί κανείς πως υπήρξαν δεκαετίες που το τηλέφωνο (με καλώδιο) ΔΕΝ ήταν απ’ τις συσκευές / μηχανές “εκ των ων ουκ άνευ” της καθημερινής ζωής. Υπήρξε, ίσως, μια άλλη φορετή συσκευή / μηχανή με την οποία αναπτύχθηκε ιστορικά, στον 20ο αιώνα και στον πρώτο κόσμο, μια ιδιαίτερη προσωπική σχέση: το ρολόι χεριού. Ωστόσο η εξάρτηση απ’ τα mobile phones είναι κάτι ποιοτικά και ποσοτικά καινούργιο. Εγκαταστάθηκε και γενικεύτηκε μέσα σε μια γενιά μόνο, και γεννάει φαινόμενα που ίσως δεν έχουν ξαναεμφανιστεί στις πρωτοκοσμικές κοινωνίες, σε τέτοια έκταση και ένταση.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

το σώμα σαν motherboard
κορυφή