Cyborg
Cyborg #07 - 10/2016

#07 - 10/2016

γενετικός προκαθορισμός; όχι, ευχαριστώ!

Είμαστε τα γονίδιά μας; Ένα μεγάλο μέρος της λεγόμενης “επιστημονικής κοινότητας” εξακολουθεί να το υποστηρίζει· αν και χρησιμοποιώντας στατιστικά τρικ. Το dna είναι το “βιβλίο της ζωής” (μας), γραμμένο με 4 λέξεις (οι βάσεις): δεν είναι δύσκολο για τους επαγγελματίες της “αποκωδικοποίησης”, δηλαδή όχι μόνο της “χαρτογράφησης των αλληλουχιών των βάσεων αλλά και της αντιστοίχισης συγκεκριμένων κομματιών αυτών των αλληλουχιών (γονίδια / γενότυπος) με χαρακτηριστικά και συμπεριφορές (φαινότυπος), να επιμένουν ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Ακόμα πιο σημαντικό, και κάπως διαφορετικό, αυτή παραμένει η μαζική κοινωνική πεποίθηση στις πρωτοκοσμικές κοινωνίες: φταίνε τα γονίδιά μας· γι’ αυτό ή εκείνο.

Το θεώρημα του γενετικού προκαθορισμού είναι πολύ παλιότερο απ’ την “χαρτογράφηση” ενός μικρού τμήματος του ανθρώπινου dna στα τέλη του 20ου αιώνα. Είναι πολύ παλιότερο ακόμα απ’ την ίδια την “ανακάλυψη”(εν μέρει λαθεμένη όπως έχει αρχίσει να αποδεικνύεται πια) της διπλής έλικας απ’ τους Francis Crick και James Watson το 1953. Μπορεί να σοκάρει, αλλά δεν συμβαίνει καν μόνο στη βιολογία ή στη γενετική: ορισμένες ιδέες προηγούνται των (συχνά χαλκευμένων) “επιστημονικών” ανακαλύψεων οι οποίες, υποτίθεται, “αποδεικνύουν” τις πρώτες. Η καταγωγή του γενετικού προκαθορισμού ανιχνεύεται στις ιδέες περί κληρονομικότητας απ’ τον 18ο αιώνα. Ήταν η (τότε) ανερχόμενη πολιτικά και ιδεολογικά αστική τάξη που επέκτεινε την κληροδότηση, από γενιά σε γενιά, της υλικής περιουσίας, στα σώματα και στα μυαλά: ο γυιός ενός πετυχημένου εμπόρου ή τραπεζίτη δεν θα μπορούσε παρά να είναι, από κούνια, ο πετυχημένος διάδοχος, επίσης πετυχημένος έμπορος ή τραπεζίτης· το ίδιο έξυπνος, το ίδιο ικανός. Στο βαθμό που, χάρη στην εφεύρεση του μικροσκοπίου, έγινε παρατηρήσιμη η κυτταρική διαίρεση του γονιμοποιημένου ωάριου, προς τα τέλη του 19ου αιώνα, βρέθηκε και ο “τόπος” αυτής της συμβολαιογραφικής πράξης ανάμεσα στους γονείς και στους απογόνους τους: στα πρωταρχικά κύτταρα.

Η οικονομική σημασία της υλικής κληρονομιάς ήταν εύλογη για την υπό διαμόρφωση αστική τάξη. Τα κληροδοτούμενα υλικά περιουσιακά στοιχεία θα έπρεπε να αυξηθούν (με την προσθήκη / συσσώρευση καινούργιων) και όχι να καταστραφούν. Ήταν, με μια έννοια, ιερά. Ήταν επίσης με ακρίβεια μετρημένα και καταγραμμένα· κάτι που φαινόταν πεντακάθαρα στις προίκες και στα προικοσύμφωνα (“γενετική προίκα”: άλλη μια έννοια / απόδειξη της καταγωγής του γενετικού προκαθορισμού). Η πολιτική σημασία της μετακίνησης της αυστηρής, μετρήσιμης, “ιερής” κληρονομιάς απ’ το πεδίο της υλικής περιουσίας σε εκείνο της “ανθρώπινης ταυτότητας / ποιότητας” δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η ιδεολογία της αστικής τάξης έπρεπε να ξεφύγει απ’ τις συμπληγάδες πέτρες. Απ’ την μια την πεποίθηση περί “γαλαζοαίματων” βασιλιάδων· όπου το “αίμα” ήταν η αναπαράσταση της αριστοκρατικής ενδογαμίας που συντηρούσε την ανωτερότητα των βασιλικών καθεστώτων. Απ’ την άλλη την πεποίθηση περί θεϊκού προκαθορισμού, περί “μοίρας” με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, που φόρτωνε με αβεβαιότητα την μια γενιά (αστών) μετά την άλλη. Η αστική τάξη έπρεπε να κατεβάσει απ’ τον ουρανό στη γη, και μάλιστα στα σπίτια της, την “μοίρα” της. Απ’ την άλλη έπρεπε να αποδείξει ότι το δικό της (συλλογικό και ατομικό) σώμα ήταν επαρκές για την διαιώνισή της, και μάλιστα ανώτερο απ’ το (συλλογικό και ατομικό) σώμα της αριστοκρατίας και των βασιλικών οίκων. Μ’ άλλα λόγια η αστική αναπαραγωγή / ανανέωση έπρεπε να έχει την αυστηρότητα σωματικού συμβολαίου. Η ανακοίνωση των νόμων της κληρονομικότητας απ’ τον καλόγερο Gregor Mendel το 1864 ήταν η απόλυτα σωστή και απόλυτα απαραίτητη “ανακάλυψη”. Επιτέλους, “οι οδηγίες ανάπτυξης και χρήσης” της κάθε φορά επόμενης γενιάς (των απογόνων) είχαν την ίδια (νομο-λογική) αυστηρότητα με την περιουσιακή κληρονομιά. Αυτό που θα έπρεπε να φροντίζει από κει και πέρα κάθε αστική οικογένεια ήταν το “σωστό συνταίριασμα” στους γάμους των παιδιών της. Την σωστή συνταγή στην ένωση (: συνεταιρισμό) ωαρίων και σπερματοζωαρίων...
Εννοείται ότι όσο κληρονομήσιμη ήταν (όφειλε να είναι) η ανθρώπινη ποιότητα / υγεία για λογαριασμό της αστικής τάξης, άλλο τόσο κληρονομήσιμη ήταν (όφειλε να είναι) η “νοσηρότητα” των “κατώτερων τάξεων”. Ο ευγονισμός δεν ήταν ένα λάθος, μια υπερβολή της αστικής ιδεολογίας. Ήταν η “φυσική” πολιτική συνέπεια των “νόμων της κληρονομικότητας” που σε πρώτο χρόνο έφτιαξε για λογαριασμό της και, όταν πια επικράτησε πολιτικά και ιδεολογικά, επέκτεινε στους πάντες.

Αν εμφανίζονταν βιολόγοι (και αργότερα στον 20ο αιώνα γενετιστές) που θα υποστήριζαν ότι η εξέλιξη κάθε ανθρώπινου οργανισμού είναι σε μεγάλο βαθμό τυχαία· ότι τα κληροδοτούμενα χαρακτηριστικά είναι μικρής σημασίας· ότι αν το παιδί του εμπόρου το μεγαλώσει λύκαινα δεν θα γίνει ο “έμπορος της ζούγκλας” αλλά ανθρωπολυκάκι, θα κατέστρεφαν αυτοί οι επιστήμονες το συμβόλαιο της αναγνώρισης της επιστημοσύνης τους. Και, άρα, θα εξαφανίζονταν απ’ το προσκήνιο. Καθώς το τεχνο/επιστημονικό μάτι και πνεύμα προχωρούσε όλο και πιο βαθιά μέσα στα κύτταρα, αναζητώντας τα “μυστικά της ζωής” (όπως αντίστοιχα προχωρούσε όλο και πιο βαθιά στα υλικά αντικείμενα αναζητώντας τα “μυστικά της φύσης”...) δεν θα μπορούσε παρά να ανακαλύπτει αυτό που έψαχνε: τις διαδικασίες του καθορισμού. Η ανακάλυψη - της - μορφής - του - dna απ’ τους Crick και Watson στα μέσα του 20ου αιώνα και η χαρτογράφηση - των - αλληλουχιών - των - βάσεων στα τέλη του, δύο διαδοχικά στάδια σ’ αυτήν την επική κάθοδο στην μικροκλίμακα της ζωής, υπηρετούσαν εκείνο που έπρεπε. Όχι, απλά, την ανακάλυψη των “μυστικών”. Αλλά, κυρίως, την επιβεβαίωση ότι αυτά κληροδοτούνται.
Μέχρις ότου ο παλιός πειρασμός απέκτησε τα κατάλληλα εργαλεία: όχι απλά κληροδοτούνται αλλά (αν χρειαστεί...) επιδιορθώνονται. Ή βελτιώνονται.

γενετικός προκαθορισμός; όχι, ευχαριστώ!

είμαστε τα γονίδιά μας;

Είναι ταυτόχρονα αστείο αλλά και αποκαλυπτικό. Η βεβαιότητα περί γραμμικής συσχέτισης μεταξύ γονιδίου (ή ομάδας γονιδίων) και συμπεριφορών ή χαρακτηριστικών έγινε must πολύ πριν “αποδειχθεί” - με την έννοια που δίνεται στις αποδείξεις απ’ την επιστημονική δεοντολογία. Ακόμα χειρότερο: αυτή η αντιστοιχία δεν έχει αποδειχθεί! Και καθώς το ερευνητικό επιστημονικό μάτι συνεχίζει την κάθοδό του σε όλο και μικρότερα μεγέθη και κλίμακες, μέσα στα κύτταρα, γίνεται όλο και πιο απίθανο να αποδειχθεί ποτέ... Αυτή είναι η πιο πρόσφατη βιολογική, γενετική “αλήθεια” επί του θέματος· κι ωστόσο, για λόγους που θα υποδείξουμε στη συνέχεια, η κυρίαρχη ιδεολογία δεν “ιδρώνει”.
Σε μια συνέντευξή του, τον Σεπτέμβρη του 2008, στο περιοδικό Super Consciousness ο Bruce Lipton, βιογενετιστής, μεταξύ άλλων ερευνητής στην ιατρική του Stanford, έλεγε μεταξύ άλλων: [1Διαθέσιμη στο http://www.superconsciousness.com/topics/science/interview-dr-bruce-lipton]

Ερώτηση: Το ηλικίας ενός αιώνα παλιό μοντέλο του γενετικού προκαθορισμού αντικαθίσταται, αργά αλλά σταθερά, απ’ το καινούργιο μοντέλο της επιγενετικής. Τι είναι η επιγενετική, και ποια είναι η διαφορά της απ’ τον γενετικό προκαθορισμό.
Bruce Lipton: Όταν ανακαλύφθηκε το dna σαν το κληρονομικό υλικό, στα μέσα του 20ου αιώνα, η κυρίαρχη πεποίθηση ήταν ότι τα γονίδιά μας είναι προσχέδια και ότι αυτά τα προσχέδια αυτορρυθμίζονται και καταλήγουν στην διαμόρφωση και την λειτουργία κάθε ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτό είναι [επιγραμματικά] το μοντέλο του γενετικού προκαθορισμού, ή του “ελέγχου μέσω των γονιδίων”, και πράγματι εδώ και 100 χρόνια η κυρίαρχη πεποίθηση είναι ότι η ζωή ελέγχεται γενετικά.

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

Σημειώσεις

1 - Διαθέσιμη στο http://www.superconsciousness.com/topics/science/interview-dr-bruce-lipton
[ επιστροφή ]

κορυφή