Cyborg
Cyborg #04 - 10/2015

#04 - 10/2015

Human plus (ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο...)

Θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια ακόμη έκφραση τεχνοφετιχισμού. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα περιθωριακό φαινόμενο, ένα απ’ τα πολλά των μεταμοντέρνων καιρών. Θα μπορούσε, σε ακραίες εκδηλώσεις του, να θεωρηθεί παραλήρημα. Θα μπορούσε να αγνοηθεί, ειδικά στις συνθήκες της παγκόσμιας κρίσης.
Όμως αυτό το διανοητικό, τεχνολογικό, ιδεολογικό (και σε τελευταία ανάλυση πολιτικό) ρεύμα που ονομάζεται transhumanism (μετα-ανθρωπισμός) και έχει κάνει κάποιο θόρυβο διεθνώς εδώ και κάμποσα χρόνια, έχει ενδιαφέρον. Για πολλούς λόγους. Ακόμα και επειδή δεν είναι απαραίτητο (σαν “ρεύμα”) στην εξελισσόμενη αλλαγή παραδείγματος (δες άλλη αναφορά σ’ αυτό το τεύχος), κι ωστόσο συμπυκνώνει και εκφράζει δημόσια πολλά απ’ τα χαρακτηριστικά της.
Να, για παράδειγμα, μερικές ενθουσιώδεις κουβέντες από έναν ιερέα αυτής της τεχνοθρησκείας, πριν από 4 χρόνια [1Joel Falconer.]:

Η ανθρώπινη τεχνολογία είναι ένα ανεκτίμητο φαινόμενο. Είναι κάτι που μεγαλώνει εκθετικά: για κάθε βήμα που κάνουμε, τα επόμενα βήματά μας είναι ακόμα πιο σημαντικά και ευκολότερο να επιτευχθούν.
Οι εφευρέσεις μας είναι γύρω μας, κάθε μέρα, κάνοντας κάθε πλευρά της ζωής ευκολότερη. Μερικοί λένε ότι αυτό είναι κάτι τρομακτικό. Εγώ είμαι φουτουριστής· το θεωρώ ανεκτίμητο.
...
Να ένα σχέδιο που είναι ακόμα πιο συναρπαστικό απ’ την ανθρώπινη τεχνολογία: η ανθρώπινη τεχνολογία. Που σημαίνει, το να μπει η τεχνολογία μέσα στους ανθρώπους.
Ο μεταανθρωπισμός (transhumanism) όπως είναι γνωστός, είναι η διαδικασία βελτίωσης των ευατών μας με υψηλή τεχνολογία· η κατάσταση όπου η τεχνολογία δεν είναι απλά μια επέκταση του εαυτού μας - όπως πιθανόν είναι το smartphone - αλλά μέρος του εαυτού μας.
Με πιο σύντομο τρόπο, οι φουτουριστές αναφέρονται στον μεταανθρωπισμό σαν H+ ή humantiy plus. Αρκούν μόνο δύο σύμβολα για να δηλώσουν ότι η τεχνολογία μπορεί να μας κάνει καλύτερους απ’ ότι είμαστε.

οι πατέρες του μετααναθρωπισμού

Ο μεταανθρωπισμός, ένα ζήτημα που είναι τόσο στέρεα ριζωμένο στο μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης υψηλής τεχνολογίας του καιρού μας, έχει παλιά καταγωγή... Απ’ την εποχή του βιβλικού δέντρου της ζωής, η ανθρώπινη βιβλιογραφία είναι γεμάτη από παραδείγματα της επιθυμίας να γίνουμε κάτι ανώτερο απ’ αυτό που είμαστε.
Τον 19ο αιώνα, ο ρώσος φιλόσοφος Fyodorov έγραψε για τη δυνατότητα της επιστήμης, κάποια μέρα, να μας επιτρέψει να γίνουμε αθάνατοι ή να αναστήσουμε τους νεκρούς. Οι απόψεις του προκάλεσαν πολλές συζητήσεις, που ήταν στον ίδιο βαθμό ελπιδοφόρες όσο και φαντασιακές, αλλά, για πρώτη φορά, ήταν αξιοσημείωτα σοβαρές.
Το 1923 ο γενετιστής J.B.S. Handale έγραψε ότι κάθε πρόοδος στη γενετική και στην τεχνολογία που θα εφαρμοστεί σε ανθρώπους θα είναι αισχρή, αφύσικη και βλάσφημη. Από κάποιες απόψεις είχε δίκιο. Περισσότερος χρόνος έχει αναλωθεί στην ηθική πλευρά της αναβάθμισης των ανθρώπων παρά στη δημιουργία των ανάλογων τεχνολογιών.
...
Ήταν ο Julian Huxley - αδελφός του διάσημου συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Aldous - που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο transhuman, ορίζοντάς τον σαν “ο άνθρωπος παραμένει άνθρωπος αλλά ξεπερνάει τον εαυτό του ανακαλύπτοντας καινούργιες δυνατότητες της και υπέρ της ανθρώπινης φύσης του”. Την επόμενη δεκαετία προέκυψε ένας καινούργιος ορισμός (ο μεταανθρωπισμός σαν μετάβαση σε μια κατάσταση πέρα απ’ την ανθρώπινη) που προκάλσε συζητήσεις στους ακαδημαϊκούς κύκλους.
Τα επόμενα χρόνια ο μεταναθρωπισμός έχει μπει στις συζητήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη και την Singularity από σημαντικές προσωπικότητες αυτών των πεδίων, όπως ο Marvin Minsky και ο Ray Kurzwei πιο πολύ ανάμεσα σε άλλους. Ο Kurzweil, που έξω απ’ τον κύκλο των οπαδών του είναι περισσότερο διάσημος για τις απόψεις του για την Singularity, έχει την άποψη ότι ο μεταανθρωπισμός είναι ένας ακρογωνιαίος λίθος προς την ανθρώπινη αθανασία.

Οι ιδέες του transhunamism και του posthumanism είναι στενά δεμένες. Η posthuman κατάταση είναι ο προορισμός: ο άνθρωπος μετασχηματίζει την φύση του με διάφορα μέσα - τεχνολογικά, πνευματικά, γενετικά. Η posthuman κατάσταση έχει πολλά κοινά με την ιδέα του Ubermensch, ένα φιλοσοφικό κόνσεπτ του Nietzsche, που μπορεί να εντοπιστεί με πολλούς τρόπους: φυλετικά απ’ τους ναζί, ευγονικά σε μεγάλο μέρος της σχετικής φιλοσοφίας, και μέσω της τεχνολογίας.
Αν η posthuman κατάσταση είναι ο προορισμός, η transhuman είναι η διαδρομή. Ο όρος αφορά ανθρώπους που υιοθετούν τις τεχνολογίες και τις ιδεολογίες που οδηγούν στην posthumanity, γινόμενοι μεταβατικοί: ανάμεσα σ’ αυτό που θα φτάσουμε τελικά και σ’ αυτό που είμαστε τώρα.
...
Αλλά υπάρχουν άνθρωποι που ζούν ήδη σαν transhumans, σήμερα, και η ποιότητα της ζωής τους (και σε κάποιες περιπτώσεις η ίδια η ζωή τους) μπορεί να αποδοθεί στις μεταανθρώπινες τεχνολογικές δυνατότητες.
Αν γυρίσει κανείς πίσω και κοιτάξει τα καλά που έχουν κάνει αυτές οι τεχνολογίες στους ανθρώπους - ανθρώπους που μπορεί να γνωρίζετε αυτοπροσώπως - η ομίχλη διαλύεται αμέσως. Για πολλούς ανθρώπους, για τις οικογένειες των κουφών που τώρα ακούν χάρη σε εμφυτεύματα στον κοχλία, ή για τις οικογένειες εκείνων με άσχημη καρδιακή κατάσταση που ζουν χάρη στον βηματοδότη τους, οι συγκεκριμένες συσκευές υπάρχουν.Δεν είναι ευχές ή ελπίδες. Κι αυτό είναι λόγος χαράς και αισιοδοξίας.
Το εμφύτευμα στον κοχλία είναι ανεκτίμητη εφεύρεση. Πράγματι, είναι ένα φτωχό υποκατάστατο της αληθινής ακοής... Αλλά είναι ανεκτίμητη εφεύρεση γιατί, σε σχέση με την ακοή, συνδέεται άμεσα με το νευρικό σύστημα για να στείλει ηλεκτρικά σήματα απ’ τον ήχο στον εγκέφαλο. Ακόμα κι αν το κάνει με όχι ικανοποιητικό τρόπο σήμερα, είναι ένα βήμα προς κάτι ακόμα καλύτερο. Αυτό το ακριβό εμφύτευμα προορίζεται γι’ αυτός που είναι εντελώς κουφοί ή πολύ κοντά στο να γίνουν. Αν θέλουν να ακούν δεν υπάρχει κάτι άλλο. Το εντυπωσιακό είναι ότι συχνά είναι σε θέση να κάνουν συζητήσεις μεταξύ τους και να ακούν ο ένας τον άλλο χωρίς άλλη βοήθεια.

Φανταστείτε πως θα φαίνονται τέτοιες συσκευές σε κάποια χρόνια. Στο Star Trek, Next Generation, ο Geordi La Forge είναι ένας τυφλός μηχανικός που χρησιμοποιεί έναν “εικονολήπτη” για να βλέπει. Αυτή η συσκευή δεν αναπληρώνει την έλλειψη ανθρώπινης όρασης, όπως γίνεται με το εμφύτευμα στον κοχλία και την ακοή. Του επιτρέπει να δεί φάσματα του φωτός που είναι έξω απ’ την κανονική ανθρώπινη όραση. Πότε θα βελτιωθούν αυτά τα ωτικά εμφυτεύματα ώστε να επεκτείνουν το φάσμα της ανθρώπινης ακοής πέρα απ’ αυτό είναι εφικτό με φυσικό τρόπο ακόμα και με τα καλυτερα αυτιά;
Δεν θα εκπλαγώ αν δω κάτι τέτοιο πριν το τέλος της ζωής μου.

Είδαμε ένα κύμα μεταανθρώπινης ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια. Αυστραλοί ερευνητές φέτος δημιούργησαν μια τεχνολογία που επιτρέπει σε άτομα με αναπηρία να χειριστούν έναν υπολογιστή. Το 2004 ένας τετραπληγικός δέχτηκε την εμφύτευση στον εγκέφαλό του ενός τσιπ που επιτρέπει να ανοίγει τα mail του και να παίζει παιχνίδια μόνο μέσω της σκέψης του. Αυτή η εξέλιξη σημαίνει ότι οι άνθρωποι σαν αυτό σύντομα θα μπορούν να γράφουν απαντήσεις στα mail που λαμβάνουν.
Ύστερα από 40 χρόνια ακαδημαϊκής έξαψης και διαξιφισμών σχετικά με το κόνσεπτ του μεταανθρωπισμού, δεν χρειάζεται να περιμένουμε άλλο. Τον βλέπουμε να συμβαίνει.
...

Ύμνοι - και μεγάλο μέρος απ’ τα στερεότυπα που συνηθίζονται σε διαφημιστικές εκστρατείες τέτοιου είδους. Να ένα. Επειδή η αναγγελία του brand new world μπορεί να συναντήσει επιφυλάξεις, αντιρρήσεις ή ακόμα και να προκαλέσει φόβους (δικαιολογημένους ή αδικαιολόγητους αυτό αφορά την άποψη του καθενός) επιστρατεύεται ένα ψυχο-ιδεολογικό τρικ. Μην ανησυχείτε, αυτά είναι παλιά ιστορία, ξεκινούν από πολύ παλιά... Οπότε αυτός ο brand new world δεν είναι τίποτα παραπάνω απ’ αυτό που πάντα θέλατε· ή, αν όχι εσείς, άλλοι... Ουουου! Απ’ την εποχή του Αδάμ και της Εύας την αθανασία δεν θέλαμε; Ε; (Κι εκείνος ο κωλόγερος μας την στέρησε για ένα κωλομήλο!)

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

cyborg 04

Σημειώσεις

1 - Joel Falconer.
[ επιστροφή ]

κορυφή